Hoofdmenu openen

Spoorlijn Neede - Hellendoorn

spoorlijn in Nederland

De spoorlijn Neede - Hellendoorn is de voormalige spoorwegverbinding tussen Neede in Gelderland en Hellendoorn in Overijssel en werd aangelegd op kosten van de Locaalspoorweg-Maatschappij Neede-Hellendoorn en geëxploiteerd door de HSM. In 1905 was reeds bepaald welke route het spoor zou volgen en welke stations er aangelegd zouden worden.[1] Op 1 mei 1910 werd de spoorlijn geopend voor reizigers.

Spoorlijn Neede - Hellendoorn
Spoorlijn Neede - Hellendoorn op de kaart
Totale lengte36,6 km
Spoorwijdtenormaalspoor 1435 mm
Aangelegd doorNH
Geopend1 mei 1910
Opheffing
treindienst
15 januari 1935
Gesloten
Neede - Noordijk: 1972
Noordijk - km 32.6: 15 januari 1935
km 32.6 - km 34.2: 1972
km 34.2 - Hellendoorn: 15 januari 1935
aansluiting Goor West: 1972
Huidige statusopgebroken
Geëlektrificeerdnee
Aantal sporen1
Traject
exSTR lijn van Winterswijk opgebroken
exABZg+r lijn van Hengelo GOLS opgebroken
exBHF 0,0 Neede
exABZgl lijn naar Doetinchem opgebroken
exHST 2,2 Kisveld
exHST 4,0 Noordijk
exHST 7,9 Gelselaar
exSTR+GRZq grens Gelderland - Overijssel
exWBRÜCKE1 Schipbeek
exBHF 10,7 Diepenheim
WASSERqexDSTRWASSERq Twentekanaal
exkABZg3 aansluiting naar Goor Zuid opgebroken 1935
ekABZq1xKRZ+xk24ekABZq+3 lijn van Glanerbeek naar Zutphen
exkABZg+1 aansluiting opgebroken 1972
exBHF 14,7 Goor West
exENDEaqexABZgrBSicon .svg aansluiting stoomblekerij opgebroken 1972
exHST 17,9 Elsenerbroek
exHST 21,3 Enter
xABZg+r lijn van Almelo
BHF 26,2 Rijssen
xABZgl lijn naar Deventer
exHST 29,8 Zuna
exENDEaqexABZg+rBSicon .svg 32,6 aansluiting stoomblekerij opgebroken 1972
exENDEaqexABZgrBSicon .svg aansluiting stoomweverij opgebroken 1972
exBHF 33,5 Nijverdal Zuid
exkABZg2 aansluiting opgebroken 1972
ekABZq2xKRZ+xk13ekABZq+4 lijn van Almelo naar Zwolle opgebroken 2010-2012
exkABZg+4 aansluiting van Nijverdal Noord opgebroken 1972
exENDEaqexABZg+rBSicon .svg 34,2 aansluiting stoomblekerij opgebroken 1972
exKBHFe 36,6 Hellendoorn

Inhoud

RouteBewerken

Het beginpunt van de spoorlijn werd bepaald op het reeds bestaande emplacement in Neede. Nabij Hoonte takte de lijn af van de spoorlijn Doetinchem - Hengelo GOLS richting Kisveld en Noordijk. In Noordijk werd het station zo gepositioneerd dat een eenvoudige aansluiting gerealiseerd kon worden voor de steenfabriek Ten Cate. Ten noorden van Noordijk volgde het spoor de weg door het Noordijksche Veld en boog vervolgens af richting Diepenheim. Dit gedeelte van de route stond ter discussie, doordat de zowel de gemeenschap van Gelselaar als de gemeenschap van Markvelde de spoorlijn zo dicht mogelijk bij haar kern wilde hebben. De lijn werd uiteindelijk redelijk in het midden gesitueerd. Na het overbruggen van de Schipbeek volgde Diepenheim waar een emplacement werd gebouwd.

Bij Goor werd de spoorlijn Zutphen - Glanerbeek gekruist en werden de sporen aan elkaar gekoppeld met een verbindingspoor. Ten noorden van station Goor West was er een aftakking naar de stoomblekerij. De spoorlijn liep globaal verder langs de weg van Goor naar Enter en had halverwege een stopplaats voor de bewoners van Elsenerbroek. Het station van Enter werd gepositioneerd nabij de doorgaande weg van Enter naar Rijssen, op de essen ten zuidwesten van het dorp. In Rijssen sloot het spoor kort aan op de spoorlijn Deventer - Almelo waarna het ten westen van het moerasgebied De Mors weer aftakt om via Zuna naar Nijverdal te gaan. In Nijverdal kruiste het spoor de spoorlijn Zwolle - Almelo, waarmee het via verbindingssporen verbonden was. Ten noorden en ten zuiden van deze verbinding waren aftakkingen voor de lokale fabrieken. Langs de hellingen van de Sallandse heuvelrug leidde het spoor naar Hellendoorn waar het eindigde vlak voor de Luttenbergerweg, alwaar ook het station zich bevond. De locatie van dit station werd zo bepaald ten opzichte van het dorp dat de spoorlijn mogelijk eenvoudig doorgetrokken kon worden.[2]

StationsBewerken

Voor deze spoorlijn werden in 1908 zes stations gebouwd van de Standaardtypen NH 1 2 en 3, ook werden er 4 haltegebouwtjes langs de lijn gebouwd. Te Rijssen, waar de lijn Neede-Hellendoorn de spoorlijn Deventer - Almelo kruiste, werd gebruikgemaakt van het uit 1888 stammende station van het standaardtype KNLS. De stations van Goor en Nijverdal werden al door Staatsspoor bediend. In deze plaatsen werd daarom een tweede station gebouwd. Met uitzondering van Elsenerbroek waren alle stopplaatsen geschikt voor zowel personen-- als goederenvervoer.[2]

Langs de lijn lagen de volgende stations:

Station Geopend Gesloten Gebouw
Neede 1884 1934 geen, type GOLS-groot gesloopt in 2001
Kisveld 1910 1930 1910, NH Haltegebouw nog aanwezig
Noordijk 1910 1930 1910, NH type 3 nog aanwezig
Gelselaar 1910 1925 1910, NH Haltegebouw nog aanwezig, echter niet meer origineel
Diepenheim 1910 1935 1908, NH type 1 nog aanwezig
Goor west 1910 1935 geen, NH type 2 gesloopt eind jaren 60
Elsenerbroek 1910 1925 geen, NH Haltegebouw gesloopt in 1975
Enter 1910 1935 1908, NH type 3 nog aanwezig, maar onherkenbaar verbouwd
Rijssen 1888 - 1888, Standaardtype KNLS 1e klasse nog aanwezig
Zuna 1910 1931 geen, NH Haltegebouw gesloopt in 1972
Nijverdal Zuid 1910 1935 geen, NH type 2 gesloopt in 1973
Hellendoorn 1910 1935 geen, NH type 1 gesloopt in 1970

SluitingBewerken

Direct na de opening van de lijn werd al duidelijk dat de reizigersaantallen ver onder verwachting waren. Al in 1925 werden de haltes, Kisveld, Gelselaar en Elsenerbroek gesloten voor reizigers. In 1931 volgde halte Zuna. De rest van de lijn volgde niet veel later. De belangrijkste reden achter de sluiting van de spoorlijn was echter niet het lage reizigersaantal, maar de aanleg van het Twentekanaal dat bij Goor de spoorlijn zou kruisen. Er werd nog overwogen een spoorbrug aan te leggen, maar de kosten hiervoor waren te hoog om de onrendabele dienst te behouden. De laatste treinen reden over een dam door het reeds afgegraven kanaal, toen de treinen werden stilgelegd kon de dam worden afgebroken en was het kanaal bevaarbaar. Zo werd op 15 januari 1935, 25 jaar na de opening de rest van spoorlijn gesloten.

Dit was echter nog niet het einde van dit lijntje. Voor het vervoer van bakstenen bleef het traject Neede-Noordijk geopend. In Goor-West en Nijverdal werden enkele goederenaansluitingen van textielbedrijven nog regelmatig gebruikt. In 1972 werden deze trajecten gesloten en opgebroken.

Externe linkBewerken