Extreemrechts, ook wel uiterst rechts, ultrarechts, radicaal(-)rechts of rechts-radicaal, zijn diverse verzamelnamen voor politieke overtuigingen die zich aan de uiterste rechterzijde van het politieke spectrum bevinden.

BetekenisBewerken

Extreemrechtse politiek is rechtser dan standaard politiek rechts en kenmerkt zich in het bijzonder door extreem nationalisme,[1][2] nativistische ideologiën, en autoritaire tendensen,[3] tegen de achtergrond van een organicistisch wereldbeeld.[4]

De term wordt gebruikt om fascisme en het Nazisme te omschrijven,[5] en omvat het hedendaagse neofascisme, neonazisme, alt-right, blanke superioriteit[6] en andere ideologieën of organisaties met ultranationalistische, chauvinistische, xenofobe, racistische, of reactionaire standpunten.[7] Deze kunnen leiden tot onderdrukking, geweld, gedwongen culturele assimilatie, etnische zuivering, en zelfs genocide tegen groepen mensen op basis van hun veronderstelde inferioriteit, of van een vermeende bedreiging voor de inheemse etnische groep,[8][9] natie, staat,[10] godsdienst, cultuur of ultraconservatieve traditionele sociale instellingen.[11]

AchtergrondBewerken

Na de tweede wereldoorlog waren extreemrechtse standpunten erg controversieel. De filosofische intellectuele versie van extreemrechts, Nouvelle Droite ging ondergronds. Vanuit die positie probeerden ze een cultuurverandering aan te zwengelen die extreemrechtse ideeën weer sociaal geaccepteerd maken en een tegengeluid bieden aan liberalisme, multiculturalisme en democratie.

Extreemrechts zich door de jaren heen ook in activistische, verenigings- en/of militante vormen.

Extreemrechts in BelgiëBewerken

Westland New Post (WNP) was een Belgische extreemrechtse en pseudomilitaire organisatie, actief vanaf 1979 of in ieder geval vanaf maart 1981, opgericht door Paul Latinus en leden van de als privémilitie verboden Front de la Jeunesse (FJ). Ook het Vlaams Blok en de daaruit voortgekomen partij Vlaams Belang worden als extreemrechts beschouwd.[bron?]

Extreemrechts in NederlandBewerken

In de eerste helft van de jaren '70 werd de neonazistische Nederlandse Volks-Unie opgericht, die in 1974 opzien baarde toen Joop Glimmerveen namens die partij bijna een zetel wist te behalen in de Haagse gemeenteraad. Nadien heeft de partij dit overigens nooit meer weten te evenaren. In de jaren '80 kwam de Centrumpartij op in Nederland. In 1982 behaalde deze partij een zetel in de Tweede Kamer, die werd bezet door partijleider Hans Janmaat. Nadat deze partij uiteenviel waren voornamelijk de Centrum Democraten en de radicalere voortzetting CP '86 de extreemrechtse partijen die actief waren in de politiek.

In de huidige tijd zijn er talloze extreemrechtse splinterbewegingen als de NVU, die inmiddels geleid wordt door Constant Kusters, en de Nationalistische Volks Beweging, die werd opgericht in 2006 als voortvloeisel van de eveneens rechtsradicale Nationale Alliantie. Nieuw Rechts was een rechts-nationalistische Nederlandse politieke partij, actief tussen mei 2003 en december 2007.

In een onderzoek naar rechts-extremisme uit 2000 werd vastgesteld dat rechts-extremisme in Nederland altijd een marginaal fenomeen was gebleven. In het onderzoek werd geconcludeerd dat extreemrechtse Nederlandse partijen en bewegingen organisatorisch noch electoraal of ideologisch veel aanhang of invloed hebben weten te krijgen in Nederland.[12]

Hoewel sommige uitspraken van Forum voor Democratie-partijleden als extreemrechts beschouwd kunnen worden, wordt de partij door wetenschappers niet per definitie als extreemrechts gezien.[13] In november 2017 onthulde de Volkskrant dat FvD kan rekenen op steun van het extreemrechtse 'studiegenootschap' Erkenbrand, dat aanvankelijk ook de interesse van Baudet had.[14] Baudet en FvD distantieerden zich van de beweging, maar hielden daarbij geheim dat Baudet een dinerbijeenkomst had gehad met de rassentheoreticus Jared Taylor, die door Erkenbrand naar Nederland was gehaald.[15][16][17]

De Nederlandse politicoloog Cas Mudde noemt het FvD niet extreemrechts maar wel radicaal-rechts. Waar extreemrechts vindt dat het volk geleid dient te worden door één autoritaire leider, is radicaal-rechts volgens Mudde overwegend democratisch gezind. De populistische stroming vindt wel "dat bepaalde aspecten van de democratie, zoals minderhedenrechten en onderdelen van de rechtstaat, ­ondergeschikt zijn aan de wensen van de meerderheid."[18]

Extreemrechts in DuitslandBewerken

Pegida is een van oorsprong Duitse extreemrechtse politieke partij die nadien ook in andere Europese landen satellietpartijen oprichtte. Ook de Nationalsozialistischer Untergrund (NSU), vooral bekend van de NSU-moorden in de periode 2000–2006, wordt als extreemrechts gezien.[bron?]

Extreemrechts in het Verenigd KoninkrijkBewerken

Combat 18 (C18) is een uit de hooliganaanhang van de British National Party voortgekomen Britse neonazi-knokploeg. C18 behoort tot het internationale Blood & Honour-netwerk.[bron?]

Extreemrechts in de Verenigde StatenBewerken

In de Verenigde Staten zijn verscheidene extreemrechtse organisaties. Door de media worden verschillende termen gebruikt (neo-nazi, nationaal-socialisme, white supremacy, alt-right, fascisme, racisme, anti-semitisme) waardoor niet altijd duidelijk is welke organisatie waar voor staat. De National Socialist Movement is naar eigen zeggen de grootste en meeste actieve organisatie. Media als Breitbart, journalisten als Milo Yiannopoulos en Steve Bannon worden omschreven als alt-rechts. Richard B. Spencer is de leider van de White supremacy-beweging. David Duke is een vooraanstaand lid van de Ku Klux Clan die de pers vaak te woord staat. Oath Keepers is een militie-beweging die zich actief bewapend vanuit het recht op zelfbescherming. Aryan Brotherhood is een verbond van verschillende extreemrechtse bendes in Amerikaanse gevangenissen. The Order is een neonazigroepering van het Christian Identity model, die actief was in de Verenigde Staten.[bron?]

Extreemrechts in TurkijeBewerken

Milliyetçi Hareket Partisi (Partij van de Nationalistische Beweging) is een Turkse extreemrechtse politieke partij. Ook de Grijze Wolven (die tevens ook in andere Turksstalige landen actief zijn) is een extreemrechtse groep die grote aanhang heeft onder de Turken.[bron?]

FotogalerijBewerken

Zie ookBewerken

LiteratuurBewerken

Externe linksBewerken