Afrikaanse Unie

supranationale unie in Afrika

De Afrikaanse Unie (AU) is een intergouvernementele en supranationale politieke unie van Afrikaanse landen en de opvolger van de Organisatie van Afrikaanse Eenheid.

الاتحاد الأفريقي
African Union
Union africaine
Unión africana
União Africana
Umoja wa Afrika
Flag of the African Union.svg     Emblem of the African Union.png
Afrikaanse Unie
Bestuurscentrum Addis Abeba
Werktaal Arabisch
Engels
Frans
Spaans
Portugees
Swahili
[1]
Lidmaatschap 55 Afrikaanse staten
Oppervlakte 29.757.900 km²
Inwoners 850 miljoen (Schatting 2005)
Dichtheid 25,7 inw/km²
Tijdzone −1 tot +4
Volkslied Let Us All Unite and Celebrate Together
Voorzitter van de Algemene Vergadering Félix Tshisekedi
Commissievoorzitter Moussa Faki
Website au.int
Aanplakbord in Niamey (Niger) met de aankondiging voor de 33e topconferentie van de AU, in 2019.

De AU heeft net als haar voorganger haar hoofdkantoor in de Ethiopische hoofdstad Addis Abeba. Ze heeft een parlement (Pan-Afrikaans Parlement) in Midrand (Zuid-Afrika) en een Vrede en Veiligheidsraad.

OprichtingBewerken

De Afrikaanse Unie (AU) is de opvolger van de Organisatie van Afrikaanse Eenheid (OAE). In september 1999 kwamen de leiders van de OAE bijeen in het Libische Sirte, op uitnodiging van de toenmalige Libische leider Muammar Gaddafi. Op 9 september gaven zij daar de zogenaamde "Sirte-declaratie" uit, waarin de oprichting van de Afrikaanse Unie werd aangekondigd. Een belangrijk doel was het oprichten van een "Afrikaanse Economische Gemeenschap".[2]

Op 11 juli 2000 werden in Togo de oprichtings-statuten vastgesteld, die op 26 mei 2001 in werking traden.[3] De eerste vergadering van 9 tot 11 juli 2002 in Durban markeerde het einde van de OAE.[4]

De eerste voorzitter was de Zuid-Afrikaanse president Thabo Mbeki. Gemodelleerd naar de Europese Unie zijn de doelen van de Unie het bevorderen van democratie, mensenrechten en ontwikkeling.

ActiviteitenBewerken

Al vrij snel na de oprichting bleek de Afrikaanse Unie veel efficiënter te zijn dan haar voorganger. Zo was zij de belangrijkste bemiddelaar bij het conflict in Darfur dat in die tijd speelde. Ook nam de AU het initiatief voor diverse VN-vredesmissies rond dit conflict. Onder andere werd in mei 2004 de vredesmissie UNAMIS ingesteld, gevolgd door diverse andere missies.[5]

Op 11 juli 2003 nam de Afrikaanse Unie het Maputo-Protocol aan ter erkenning van de rechten en vrijheden van Afrikaanse vrouwen en ter bevordering van hun emancipatie.

In maart 2004 werd de eerste zitting van het Pan-Afrikaans Parlement feestelijk geopend. De eerste voorzitter van het parlement was Gertrude Mongella. Het Parlement heeft een raadgevende functie en is gevestigd in de Zuid-Afrikaanse plaats Midrand, waar op 16 september 2004 de eerste werkdag plaatsvond.

In 2018 werd een African Continental Free Trade Area (AfCFTA), een vrijhandelszone tussen 30 landen van de Afrikaanse Unie, opgericht.

Het New Partnership for Africa's Development- (NEPAD-)programma is een onderdeel van de AU.

OrganenBewerken

De taken van de AU berusten bij 18 organen, waaronder: de Vergadering (Assembly), de Uitvoerende Raad (Executive Council), de Raad voor Vrede en Veiligheid (Peace and Security Council, PSC), het Pan-Afrikaans Parlement, het Afrikaans Hof voor de Mensenrechten, de Economische, Sociale en Culturele Raad (Economic, Social and Cultural Council, ECOSOCC) en de Commissie.[6]

De Vergadering is het leidend orgaan en bestaat uit staats- en regeringsleiders van de lidstaten of hun vertegenwoordigers. De Uitvoerende Raad bestaat uit de Ministers van Buitenlandse zaken of andere ministers afgevaardigd door de lidstaten. De PSC bestaat uit 15 leden en beslist over vredesoperaties. Het Pan-Afrikaans Parlement telt 5 leden per lidstaat (235 leden van 47 lidstaten in 2007) en heeft slechts raadgevende bevoegdheid. Het Afrikaans Hof voor de Mensenrechten telt 11 rechters die een termijn van 6 jaar dienen, eenmaal verlengbaar. ECOSOCC is een adviesorgaan dat een stem geeft aan civiele organisaties. De Commissie is het secretariaat van de Afrikaanse Unie en bestaat uit een voorzitter, een ondervoorzitter en 11 commissarissen die elk een sub-regio van Afrika vertegenwoordigen.[6]

LidstatenBewerken

Alle Afrikaanse landen zijn lid van de Afrikaanse Unie. Van een aantal landen is het lidmaatschap opgeschort.

Marokko en de Westelijke SaharaBewerken

De Arabische Democratische Republiek Sahara (ADRS) wordt erkend door de Afrikaanse Unie en is ook lid.[7] Marokko claimt echter ook de Westelijke Sahara en bestuurt een groot deel van deze voormalige Spaanse kolonie, de rest is een gedemilitariseerde zone waar Marokko de aanwezigheid van eenheden van de ADRS verbiedt. De ADRS heeft geen aanwezigheid in de Westelijke Sahara, maar bevindt zich in het westen van Algerije. Veel leden van de Afrikaanse Unie erkennen de Westelijke Sahara ook als een soeverein land. Volgens het Internationaal Gerechtshof en daarmee het volkenrecht is de Westelijke Sahara betwist gebied. De claim van Marokko wordt echter internationaal door steeds meer landen erkend, bijvoorbeeld door de Verenigde Staten en een meerderheid van de Afrikaanse Unie als ook steeds meer Caraïbische en Zuid-Amerikaanse landen. Daar tegenover staat dat het aantal landen dat de ADRS erkent de laatste jaren is afgenomen.

SchorsingenBewerken

Het lidmaatschap van Madagaskar werd op 20 maart 2009 opgeschort wegens een machtsgreep door Andry Rajoelina.[8] Madagaskar werd na verkiezingen op 27 januari 2014 weer toegelaten tot de Afrikaanse Unie.[9] Op 17 maart 2012 werd Guinee-Bissaus lidmaatschap opgeschort wegens een staatsgreep. Guinee-Bissau werd op 17 juni 2014 na verkiezingen weer toegelaten.[10] Hetzelfde gebeurde op 23 maart 2012 voor Mali vanwege de staatsgreep door het leger. Mali werd op 25 oktober 2012 weer toegelaten tot de Unie, maar werd in 2021 na een tweede staatsgreep in een jaar tijd opnieuw geschorst.[11][12] Op 25 maart 2013 volgde de Centraal-Afrikaanse Republiek, nadat rebellen de hoofdstad Bangui hadden bezet. De Centraal-Afrikaanse Republiek werd in 2016 weer toegelaten.[13] Na de afzetting van Mohamed Morsi door het leger werd Egypte's lidmaatschap op 6 juli 2013 opgeschort. Op 17 juni 2014 werd Egypte weer toegelaten.[14] Burkina Faso werd geschorst op 19 september 2015 nadat aanhangers van oud-president Blaise Compaoré de interim-regering hadden afgezet.

Lijst van lidstatenBewerken

[15][16]

Zie ookBewerken

Externe linksBewerken


  Zie de categorie African Union van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.