Paradiski

plaats in Savoie

Paradiski is een groot wintersportgebied in de Franse Alpen, meer bepaald in de Tarentaisevallei in het departement Savoie. Het kwam in 2003 tot stand door de verbinding van twee skigebieden, La Plagne en Les Arcs/Peisey-Vallandry, door de kabelbaan Vanoise Express. Paradiski is het 3e grootste wintersportgebied ter wereld, na Les 3 Vallées en Sella Ronda. Met 4,8 miljoen skiërs in 2018/2019 is Paradiski het op een na drukstbezochte gebied ter wereld.[1]

Paradiski
Wintersportgebied
Paradiski (Frankrijk)
Paradiski
Situering
Land Vlag van Frankrijk Frankrijk
Regio Tarentaise, Savoie
Laagste punt 1250 m
Hoogste punt 3250 m
Coördinaten 45° 33′ NB, 06° 46′ OL
Pistes
Aantal pistes 264
Totale lengte 425 km
     Zwarte pistes 36
     Rode pistes 79
     Blauwe pistes 137
     Groene pistes 12
Liften
Aantal liften +160
Overige informatie
Sneeuwkanonnen 323 hectare
Website
Portaal  Portaalicoon   Sport
Frankrijk

GeschiedenisBewerken

Begin jaren 1950 kwamen in Europa nieuwe skidorpen en -gebieden tot stand op alpiene hoogtes, waar meer sneeuwzekerheid is en gebouwd kan worden op zachtere hellingen dan in de oudere, lager gelegen dorpen en stadjes. Deze evolutie kwam in de jaren 60 in een stroomversnelling door inmenging van de Franse staat met zijn plans neige en door het grote succes van Franse skiërs op kampioenschappen.[2]

Het initiatief voor La Plagne werd in 1959 genomen door de burgemeester van Aime, die de dorpen in de vallei wilde behoeden van een stille dood. Samen met 3 naburige gemeenten vormde Aime een intercommunale. Architect Michel Bezançon ontwikkelde een skidorp van wat in Frankrijk de 'derde generatie' wordt genoemd: uit het niets ontstaan, rationeel en pragmatisch opgebouwd volgens modernistische recepten, met vrij spel voor de ontwikkelaar. La Plagne (Plagne Centre) opende in 1961 met 2 liften en 4 pistes. In december 1969 werd Aime-La Plagne toegevoegd en in 1971/2 Plagne Villages. Tussen 1970 en 1974 sloten de dorpen Champagny, Montchavin en Montalbert zich aan bij het skigebied. Plagne Bellecôte verscheen in 1974, Les Coches in 1977, Belle Plagne in 1981, Plagne 1800 in 1982 en Plagne Soleil in 1990.

   
Modernistische bouwstijl kenmerkend voor Arc 1600, 1800 en 2000

Les Arcs is wat jonger en kwam tot stand door de samenwerking van Robert Blanc, een lokale berggids, en Roger Godino, een ontwikkelaar. Arc 1600 (oorspronkelijk Arc Pierre Blanche) opende in 1968, gevolgd door Arc 1800 in 1974 en Arc 2000 in 1979. Architecte Charlotte Perriand combineerde industrialisering, standaardisering en efficiëntie met een modernistische esthetiek die opgaat in het landschap. Villaroger sloot zich aan bij Les Arcs in 1982. In 2003 opende de eerste fase van Arc 1950, ontwikkeld volgens andere recepten door Intrawest.

Plan Peisey opende in 1962/1963 en in 1986 werd Vallandry ingewijd. In de jaren 70 werden Peisey-Vallandry en Les Arcs met elkaar verbonden.[3]

In 1986 werd Albertville geselecteerd als gaststad voor de Olympische Winterspelen 1992. Ter voorbereiding werden er grote werken uitgevoerd in de Tarentaisevallei, waaronder de aanleg van een autosnelweg tot in Bourg-Saint-Maurice. Voor het bobsleeën werd in La Plagne een bobsleebaan aangelegd. In Les Arcs werd het speedskiën gedemonstreerd.

Les Arcs en La Plagne werden met elkaar verbonden door de opening van de Vanoise Express in december 2003. Door een technisch probleem werd de kabelbaan gesloten in het seizoen 2007/2008, wat de twee skigebieden feitelijk scheidde voor een jaar.

GeografieBewerken

 
Zicht op Arc 1600 en de skipistes op de hoge alpenweiden vanuit het dal van Bourg-Saint-Maurice
 
De Vallée de l'Arc, de kom waarin Arc 1950 en Arc 2000 gesitueerd zijn
 
Bergafwaarts zicht op de alpenweiden van La Plagne, van Plagne 1800 tot Belle Plagne

LiggingBewerken

Paradiski ligt in de Tarentaise, grofweg tussen de steden Moûtiers en Bourg-Saint-Maurice. Het wintersportgebied ligt in de gemeenten Aime-la-Plagne, La Plagne Tarentaise, Peisey-Nancroix, Landry, Bourg-Saint-Maurice, Villaroger, Champagny-en-Vanoise en Bozel.

Paradiski is een van verschillende megaskigebieden in de Savoie. Aan de overzijde van de vallei van de Doron de Bozel, ten westen en ten zuidwesten van La Plagne, liggen respectievelijk Le Grand Domaine (Valmorel en Saint-François-Longchamp) en Les 3 Vallées (Courchevel, Méribel, Les Menuires en Val Thorens). Ten zuidoosten van Les Arcs, ervan gescheiden door het Parc national de la Vanoise, ligt Espace Killy (Tignes en Val-d'Isère). Ten noorden van Les Arcs, op de andere flank van de Tarentaise, ligt Espace San Bernardo (La Rosière en La Thuile). Kleinere skigebieden in de onmiddellijke omgeving zijn Pralognan, Sainte-Foy-Tarentaise en Notre-Dame-du-Pré.

Topografie en skidorpenBewerken

Paradiski beslaat de meest noordelijke flanken van het Vanoisemassief. Les Arcs en Peisey-Vallandry enerzijds, in het submassief van de Mont Pourri, en La Plagne anderzijds, in het submassief van de Bellecôte, worden van elkaar gescheiden door het hangend dal van de Ponturin. De Vanoise Express overbrugt deze kloof en verbindt zo de twee skigebieden.

Over het hele gebied verspreid liggen bijna 20 skidorpen, die opgedeeld kunnen worden in bergdorpen en valleidorpen. Die laatste bevinden zich in de valleien (zoals Champagny) of op de lagere gelegen flanken, in de montane zone (bergbossen) (zoals Montalbert of Villaroger). De bergdorpen zijn alle speciaal voor de wintersport aangelegd en bevinden zich op subalpiene of alpiene hoogte, doorgaans aan de rand van de alpenweiden.

Het deelgebied Les Arcs bestaat enerzijds uit een brede noordwest-georiënteerde flank van de Tarentaisevallei, met daarop van noord naar zuid de dorpen Arc 1600 (gelegen tussen 1550 en 1720 m), Arc 1800 (1620-1800 m, bestaande uit de wijken Charvet, Chantel, Villards en Charmetogger) en Vallandry en Plan Peisey (1500-1620 m). Onder Plan Peisey ligt het traditionele dorp Peisey (1280-1350 m). Zowel in het noorden als in het zuiden wordt het skigebied natuurlijk begrensd door steile flanken.

Anderzijds ligt over de bergkam, gevormd door de Aiguille Grive (2732 m), Arpette (2413 m), Pointe du Petit Fond Blanc (2497 m) en Pointe des Fours (2469 m), de kom van Arc 2000 (2100-2140 m) en Arc 1950 (2030-2070 m), ook wel de Vallée de l'Arc genoemd. In het oosten wordt deze kom afgebakend door bergtoppen als de Aiguille Rouge (3226 m), Pointe des Arandelières (3178 m), Mont Turia (3650 m) en Aiguille du Saint Esprit (3419 m). De vallei opent naar de bovenvallei van de Isère in het noorden, waar geskied kan worden tot in Villaroger (ca. 1200 m). In het zuiden markeert de Col de la Chal de overgang naar de vallei van de Ponturin. In het oosten, achter de Aiguille Rouge, ligt het natuurreservaat Hauts de Villaroger waar avontuurlijke skiërs onder begeleiding kunnen afdalen.

Het deelgebied La Plagne, het meest omvangrijke van de twee, ligt grotendeels op de gevarieerde noordflank van een massief dat van de Bellecôte (3417 m) westwaarts reikt tot aan Mont Jovet (2258 m). Daartussen liggen bergtoppen als de Roche de Mio (2739 m), Grande Rochette (2508 m), Les Verdons (2500 m) en Le Bécoin (2594 m). Op de rand van de alpenweiden liggen hier de skidorpen Belle Plagne, Plagne Bellecôte, Plagne Soleil, Plagne Villages, Plagne Centre, Plagne Aime 2000 en Plagne 1800, op een hoogte van 1800 à 2100 meter. Van oost naar west gaat het om vier kleine valleien, die van de Nant Benin, de Arc, de Lovatière en de Frasses. In het noordoosten vormt een ketting van liften en pistes over een bergkam aansluiting met de lagergelegen dorpen Montchavin en Les Coches (gelegen tussen 1250 en 1450 m). In het uiterste noordwesten van La Plagne reiken de pistes tot in Montalbert (ca. 1350 m). Over de bergkam, op de zuidflank die afwatert naar de Doron de Bozel, kan in twee smalle dalen geskied worden tot in Champagny (1250 m).

KaartBewerken

GalerijBewerken

VervoerBewerken

Paradiski is met de auto of autobus bereikbaar via de toegangsweg N90/D1090. Voor Champagny bevindt de afrit zich in Moûtiers, voor La Plagne en Montalbert in Aime, voor Montchavin en Les Coches in Bellentre, voor Peisey-Vallandry in Landry en voor Les Arcs in Bourg-Saint-Maurice. Voor Villaroger rijdt men door op de D902 tot voor Sainte-Foy.

Paradiski is per trein bereikbaar met de rechtstreekse hogesnelheidstreinen Thalys Sneeuw[4][5] (uit Amsterdam, Rotterdam, Antwerpen en Brussel) en TGV (uit Parijs), die beide halte houden in Moûtiers, Aime, Landry en Bourg-Saint-Maurice. In 2021 bereikte Compagnie des Alpes bovendien een akkoord om in eigen beheer de rechtstreekse Eurostar-trein vanuit Londen verder te zetten, nadat Eurostar eerder had beslist de dienst stop te zetten.[6]

De dichtstbijzijnde luchthavens zijn die van Chambéry (1,5 uur rijden), Grenoble (2 uur), Lyon (2,5 uur) en Genève (2,5 uur). Vanuit de vallei is het telkens ongeveer een halfuur rijden tot in de skidorpen.

Toerisme en sportBewerken

Paradiski is zowel naar grootte als bezoekersaantal het 2e skigebied van Frankrijk en behoort wereldwijd tot de meest uitgebreide en meest bezochte wintersportbestemmingen. Gemeten aan de hand van 10 criteria, waaronder totale lengte van de pistes, totale oppervlakte en hoogteverschil, is Paradiski het 3de grootste wintersportgebied ter wereld.[1] Het wintersportseizoen opent elk jaar in december en wordt in de loop van april gesloten. Ook in de zomermaanden ontvangen Les Arcs en La Plagne toeristen, die er onder meer komen bergwandelen. In Les Arcs werden in de winter van 2017/2018 1,8 miljoen overnachtingen geregistreerd; in de zomer van 2018 ging het om 380.000 overnachtingen, zo'n 17% van het jaarlijks totaal.[7] La Plagne telt 3,4 miljoen overnachtingen per jaar. In La Plagne is 67% van de bezoekers Frans, 17% Brits, 6% Belgisch en 4% Nederlands.[8]

WintersportBewerken

 
De stoeltjeslift Pré Saint Esprit uit 2017
 
Een bergrestaurant en de eindstations van twee skiliften op de Roche de Mio

Het skigebied telt 264 pistes, die samen genomen zo'n 425 kilometer lang zijn. Van de pistes zijn 4,5% gemarkeerd als groene piste, 52% als blauwe, 30% als rode en 14% als zwarte. De groene, blauwe en rode pistes worden elke nacht gesleept door een 60-tal dameuses of pistenbully's. Op zwarte pistes blijven vaak buckels of hobbels achter. Naast of tussen aangeduide pistes wordt ook off-piste geskied. Er kan op pistes geskied of gesnowboard worden tussen 3250 meter hoogte (Bellecôte) en 1200 meter (Villaroger). Drie gletsjers, op een hoogte van meer dan 3000 meter, maken deel uit van het skigebied: de Varet op de Aiguille Rouge in Les Arcs en de Chiaupe- en Bellecôte-gletsjers op de Bellecôte in La Plagne. (Tot 2005 kon er ook in de zomer op de gletsjers van de Bellecôte geskied worden.)[9] De langste ononderbroken afdaling vertrekt op de top van de Aiguille Rouge en daalt meer dan 2000 meter tot in Villaroger over een afstand van 7 kilometer. 70% van de pistes bevindt zich boven 2000 meter. Een gebied van 323 hectare, vooral op de lagergelegen flanken, is uitgerust met sneeuwkanonnen.

Om de skiërs naar boven te brengen worden meer dan 160 skiliften uitgebaat door de firma Compagnie des Alpes. Een daarvan is de Vanoise Express, een dubbeldekker kabelbaan hoog boven de Ponturinkloof die Peisey-Vallandry met La Plagne verbindt. Met een debiet van 4400 skiërs per uur is Les Colosses, een ontkoppelbare stoeltjeslift voor 8 personen uit 2014, de grootste van Paradiski. Zowat elk jaar worden er skiliften vervangen of nieuwe liften met meer comfort en een groter debiet bijgebouwd.

 
Verschillende skipasjes voor Les Arcs/Peisey-Vallandry en Paradiski

Om toegang te krijgen tot de skiliften moeten skiërs een skipas voor ofwel La Plagne, ofwel Les Arcs, ofwel Paradiski op zak hebben. Voor 6 dagen Paradiski betaalt een volwassen skiër 315 euro (2021), waarmee Paradiski ongeveer even duur is als Les 3 Vallées of de skipas Mont Blanc Unlimited.

Sinds 2015 kunnen skiërs met de mobiele app Yuge van Paradiski hun parcours en snelheid registreren.[10]

Op verschillende plekken in het hooggebergte worden restaurants en bars uitgebaat. In elk van de skidorpen zijn winkels en horecazaken terug te vinden. In Les Arcs ligt het commerciële zwaartepunt in Arc 1800, in La Plagne in Plagne Centre. Er zijn openbare zwembaden in Arc 1600, Arc 1800, Champagny, Montchavin-Les Coches en Plagne Bellecôte, bioscopen in Champagny, Montchavin en Plagne Centre, en bowlings in Arc 1800, Arc 2000, Belle Plagne en Plagne Centre. Les Arcs noch La Plagne hebben de reputatie een levendige après-ski te kennen.[11][12] Bij de opening van het skiseizoen wordt elk jaar het Les Arcs Film Festival georganiseerd in Bourg, Arc 1800, Arc 1950 en Arc 2000.

ZomertoerismeBewerken

 
Zicht op Arc 2000 (links) en Arc 1950 (midden) vanaf La Rosière in de zomer. Op de achtergrond de Aiguille Grive (rechts) en daarachter, op zo'n 15 kilometer van La Rosière, de Dôme des Pichères en Bellecôte.

In juli en augustus zijn een aantal skiliften geopend voor wandelaars, trailrunners en mountainbikers. Zo is de Vanoise Express open en kunnen wandelaars met skiliften naar de uitkijkpunten bovenop de Aiguille Rouge en de Roche de Mio. Voor wandelaars op meerdaagse tochten zijn er verschillende berghutten (refuges) in de buurt, met name verder zuidwaarts in het Vanoisemassief. In Arc 1800 is er een golfbaan. Andere sporten en activiteiten waarvoor toeristen in de zomermaanden naar de streek komen, zijn alpinisme, vaarsport en paragliding. In de zomermaanden wordt in Les Arcs het Festival des Arcs georganiseerd, een jaarlijks festival voor klassieke muziek sinds 1973.

CompetitiesportBewerken

Toen de Olympische Winterspelen 1992 in het nabijgelegen Albertville werden georganiseerd, vonden er in het latere Paradiski twee competities plaats: het bobsleeën in La Plagne, waarvoor een bobsleebaan werd aangelegd, en de demonstratiesport speedskiën op de flanken van de Aiguille Rouge boven Arc 2000. Bij die laatste sport behaalde de Fransman Michael Prufer een snelheid van 229,299 km/u en de Finse Tarja Mulari 219,245 km/u. Sindsdien is het speedskiën niet meer beoefend op de Olympische Spelen; de sport werd te riskant bevonden.

In 1993 vonden de wereldkampioenschappen skeleton plaats in La Plagne. Sindsdien vonden er in La Plagne wedstrijden plaats voor de wereldbekers bobslee van 2002/2003, 2011/2012, 2012/2013, 2014/2015 en 2019/2020, de wereldbekers skeleton van 2011/2012, 2012/2013, 2014/2015 en 2019/2020, en de wereldbekers rodelen van 1995/1996 en 2000/2001.

Voor de wereldbeker alpineskiën werd onder andere in 2001 een wedstrijd reuzenslalom in Les Arcs georganiseerd. Voor de wereldbeker freestyleskiën vonden er in La Plagne wedstrijden plaats in alle seizoenen tussen 1987 en 1998 en in 2006/2007, 2008/2009, 2010/2011, 2013/2014 en 2015/2016. De wereldkampioenschappen telemarken gingen in 2017 door in Montchavin-Les Coches.

De Ronde van Frankrijk deed La Plagne aan in 1984 (aankomst 18e en vertrek 19e etappe), 1987 (aankomst 21e en vertrek 22e etappe), 1995 (aankomst 9e etappe) en 2002 (aankomst 16e etappe). Tijdens de Ronde van Frankrijk 1996 eindigde de 7e etappe met de beklimming van Les Arcs vanuit Bourg-Saint-Maurice.

Bij de eerste editie van het Europese kampioenschappen wildwatervaren in 1997 was La Plagne organisator.

Elk jaar in juli gaat in La Plagne het trailrunningevenement 6000D door.

BeheerBewerken

Paradiski is een merk van Compagnie des Alpes, dat via dochterbedrijven alle skiliften uitbaat.

  • Compagnie des Alpes (CDA), in 1989 opgericht door staatsbank Caisse des dépôts et consignations (CDC) om haar investeringen in Franse skigebieden te consolideren en nieuwe investering in de sector aan te wakkeren; aandeelhouders zijn de CDC (39,2% op 30 september 2020), SOFIVAL (8,6%) en enkele banken; 37,4% van de aandelen worden vrij verhandeld op de beurs van Parijs;[13]
    • Promalp (voorheen Selalp), in 2002 opgericht; financierde de bouw van de Vanoise Express;[14][15]
      • Société d’aménagement de La Plagne (SAP), in 1991 verworven; baat de skiliften van La Plagne uit door een concessie van de intercommunale Syndicat Intercommunal de La Grande Plagne (SGIP), waarin de gemeenten Aime-la-Plagne, La Plagne Tarentaise en Champagny-en-Vanoise vertegenwoordigd zijn;
      • Arcs Domaine Skiable (ADS), in 1991 verworven; baat de skiliften in Les Arcs en Peisey-Vallandry uit door afzonderlijke concessies van de gemeenten Bourg-Saint-Maurice, Villaroger, Peisey-Nancroix en van het Syndicat Intercommunal à Vocations Multiples Landry–Peisey-Nancroix, waarin Landry en Peisey-Nancroix zetelen.[14]

In 2018/2019 realiseerden de SAP en ADS een gezamenlijke omzet van 147,8 miljoen euro.[14]

Externe linksBewerken