Essen (Noordrijn-Westfalen)

stad en gemeente in de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen

Essen is een kreisfreie Stadt, gelegen in het Ruhrgebied in de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen. Met 583.109 inwoners (31 december 2018)[1], en met een oppervlakte van 210,32 km², is Essen een van de grootste steden van Noordrijn-Westfalen qua inwoneraantal, na Keulen, Düsseldorf en Dortmund. De metropoolregio Ruhrgebied telt meer dan 5,3 miljoen inwoners.

Essen
Essen-Südviertel Luft.jpg
Het Südviertel
Wapen van Essen
Essen (Noordrijn-Westfalen)
Essen
Situering
Deelstaat Vlag van de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen Noordrijn-Westfalen
Regierungsbezirk Düsseldorf
Coördinaten 51° 27′ NB, 7° 1′ OL
Algemeen
Oppervlakte 210,32 km²
Inwoners (31-12-2018[1]) 583.109
(2.772 inw./km²)
Buitenlanders (31-12-2018[2]) 105.040 (18,01%)
Nederlanders (31-12-2018[3]) 1.330 (0,23%)
Hoogte 116 m
Burgemeester Thomas Kufen (CDU)
Overig
Postcodes 45001–45359
Netnummers 0201
02054 (Essen-Kettwig)
Kenteken E
Kreisfreie Stadt 9 Stadtbezirke
met 50 stadsdelen
Gemeentenummer 05 1 13 000
Website www.essen.de
Situering
Kaart van Essen
Locatie van Essen binnen Noordrijn-Westfalen
Foto's
Zeche Zollverein
Zeche Zollverein
Schloss Borbeck
Schloss Borbeck
Portaal  Portaalicoon   Duitsland

Essen gaat terug op het rond 850 gestichte Frauenstift Essen. De stad ligt aan de Ruhr, waarvan de Baldeneysee in het zuiden van Essen een deel is. In 2010 was Essen de Culturele hoofdstad van Europa, en vertegenwoordigde het hele Ruhrgebied. Vanwege de centrale ligging wordt Essen beschouwd als „officieuze hoofdstad van het Ruhrgebied“.

In de 14e eeuw verklaarde Keizer Karel IV Essen tot een vrije rijksstad. Essen werd een van de belangrijkste industriële centra van Duitsland, maar doorloopt een structurele verandering sinds de jaren 1960, naar een sterke dienstensector toe. Hedendaagse attracties zijn de Munster van Essen met de oudste Madonnafiguur (Goldene Madonna) in het Avondlandse Europa, het UNESCO-Wereldcultuurerfgoed Zeche Zollverein als getuige van Essens industriële geschiedenis, het Folkwang museum met zijn gerenommeerde collectie, en het recreatiegebied rond om de Baldeneysee. In tegenstelling tot de stereotype wordt de stad gekenmerkt door vele groene gebieden, en zo werd Essen verkozen naar Groene Hoofdstad van Europa van 2017. De skyline van Essen wordt gevormd door zijn karakteristieke wolkenkrabbers.

GeschiedenisBewerken

PrehistorieBewerken

Het oudste artefact door neanderthalers in het huidige gebied van Essen is het Vogelheimer mes, dat tussen 280.000 en 250.000 jaar oud is. Het eerste bekende artefact door mensen (homo sapiens) is een rustplaats op de Ruhrhöhen bij Fischlaken, die naar schatting tussen de 31.000 en 38.000 jaar oud is. Er zijn enkel maar microlieten, die menselijke activiteit tussen de tijd van het Vogelheimer mes en het neolithicum getuigen. In het neolithicum, ca. 3000 v.Chr., werd dan de Steenkist van Kupferdreh, het oudste bekende gebouw van Essen, geconstrueerd. Er volgden verschillende nederzettingen en met de begin van de christelijke tijdrekening werd de Alteburg aangelegd, die tot ca. 800 n.Chr. in gebruik was. De Herrenburg, gebouwd om 800 n.Chr., verving waarschijnlijk de Alteburg in zijn functie.

Stichting en ontwikkeling tot de 12e eeuwBewerken

Rond 845 stichtte de Heilige Altfrid (rond 800–874), de latere bisschop van Hildesheim, het Sticht Essen (coenobium Astnide), een abdij voor vrouwen, in het centrum van het huidige Essen. Het Sticht Essen was bedoeld als woon- en onderwijsinstelling voor de dochters en weduwen van de hogere Saksische adel. Onder leiding van een abdis waren de andere leden dan de abdis zelf niet verplicht om geloften van kuisheid af te leggen. De omgeving was dunbevolkt met slechts een paar kleine boerderijen en een oud en waarschijnlijk verlaten kasteel. Een opmerkelijke uitzondering was de Abdij van Werden, gesticht in 799 en gelegen ten zuiden van het Sticht Essen.

Rond 852 begon de bouw van de kerk van de abdij, die in 870 voltooid zou zijn. Een grote brand in 946 beschadigde zowel de kerk als de nederzetting. De kerk werd herbouwd, aanzienlijk uitgebreid, en deze herbouwde deel vormt nog steeds het fundament van de huidige kathedraal van Essen.

De eerste gedocumenteerde vermelding van Essen dateert uit 898, toen Zwentibold, koning van Lotharingen, het gebied op de westelijke oever van de Rijn naar de abdij schonk. In 971 nam Mathilde II, de kleindochter van keizer Otto I, de leiding van de abdij over. Ze regeerde meer dan 40 jaar en verrijkte de schatkamer van de abdij met waardevolle voorwerpen zoals de oudste bewaard gebleven zevenarmige kandelaber en de Gouden Madonna van Essen, het oudst bekende beeld van de Maagd Maria in het Avondlandse Europa. Daarom wordt Mathilde dan ook beschouwd als de belangrijkste van alle abdissen in de geschiedenis van Essen.

Essen werd in 1003 voor het eerst een stad genoemd en kreeg in 1041 het recht om markten te houden. Tien jaar later liet abdis Teophanu, kleindochter van Otto II, het oostelijke deel van de abdij van Essen bouwen. De crypte bevat de graven van St. Altfrid, Mathilde II en Teophanu zelf.

OmschrijvingBewerken

Zoals meer steden in het Ruhrgebied heeft de stad geen historische binnenstad. Deze is in de Tweede Wereldoorlog grotendeels verwoest. Essen ligt aan de Westfaalse hellweg. Hoewel de stad is ontstaan in 845, begon ze pas in de 19e eeuw te groeien tot een stad van enig belang. De stad kent veel fabrieken en andere industriële gebouwen die deels gesloten zijn.

De bekendste firma die in de stad gevestigd is, is de staalfirma Friedrich Krupp AG, opgericht door de industriële familie Krupp, en in 1999 met Thyssen gefuseerd tot ThyssenKrupp. Villa Hügel, het voormalige woonhuis van deze familie aan de Baldeneysee, is enorm van omvang. In en om het pand worden er regelmatig tentoonstellingen gehouden.

De stad kent diverse hogere gebouwen. Het bekendste is de RWE Turm (127 meter), het hoofdkantoor van RWE AG. Daarnaast heeft Essen het hoogste stadhuis van Duitsland (106 meter).

De buitenwijken van Essen bestaan uit talrijke agglomeraties die eerder aparte dorpen vormden. In het stadsdeel Katernberg ligt de Zeche en Kokerei Zollverein. Dit voormalig industriële complex met onder meer een kolenmijn staat op de Werelderfgoedlijst van de UNESCO vanwege de unieke Bauhaus-architectuur. Onderdelen van de stad zijn o.a. Heidhausen, Bredeney, Kupferdreh, Dilldorf, Werden en Kettwig.

Essen heeft een rijk cultureel leven. Zo is er het bekende Aalto-Theater, de volledig gerenoveerde Philharmonie, het Grillo Stadttheater, en ook de gerenommeerde bioscoop de Lichtburg. In het Museum Folkwang worden regelmatig grote overzichtstentoonstellingen gehouden. In 2010 was Essen, samen met Istanbul en Pécs, Culturele hoofdstad van Europa.

Het stadsbeeld wordt bepaald door de na de zware oorlogsverwoestingen verrezen nieuwbouw. Het historisch middelpunt van de stad is de romaanse kathedraal. Verder kent de stad een aantal middeleeuwse kerken.

IndelingBewerken

Een overzicht van de 9 Stadtbezirke van Essen met bijhorende stadsdelen.

 
Kaart met de stadsdelen en wijken van Essen

Foto'sBewerken

GeschiedenisBewerken

De kolenmijn en industriecomplex Zeche Zollverein in Essen is een werelderfgoed.

BezienswaardighedenBewerken

Kunst en cultuurBewerken

MuziekBewerken

MuseaBewerken

Kunst in de openbare ruimteBewerken

StedenbandenBewerken

Geboren in EssenBewerken

Overleden in EssenBewerken

Externe linkBewerken

  Mediabestanden die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Essen op Wikimedia Commons.