Dormagen

gemeente in Rhein-Kreis Neuss, Duitsland

Dormagen is een stad en gemeente in de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen, gelegen in de Rhein-Kreis Neuss. De gemeente telt 64.335 inwoners (31 december 2018)[1] op een oppervlakte van 85,49 km². De gemeente ligt juist ten noorden van Keulen.

Dormagen
Stad in Duitsland Vlag van Duitsland
Wapen van Dormagen
Dormagen (Noordrijn-Westfalen)
Dormagen
Situering
Deelstaat Vlag van de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen Noordrijn-Westfalen
Kreis Rhein-Kreis Neuss
Regierungsbezirk Düsseldorf
Coördinaten 51° 6′ NB, 6° 49′ OL
Algemeen
Oppervlakte 85,49 km²
Inwoners (31-12-2018[1]) 64.335
(753 inw./km²)
Nederlanders (09-05-2011[2]) 121 (0,19%)
Hoogte 45 m
Burgemeester Erik Lierenfeld (SPD)
Overig
Postcodes 41539–41542
Netnummers 02133, 02182
Kenteken NE
Stad 16 stadsdelen
Gemeentenummer 05 1 62 004
Website www.dormagen.de
Locatie van Dormagen in Rhein-Kreis Neuss
Kaart van Dormagen
Foto's
Gemeentehuis
Gemeentehuis
Portaal  Portaalicoon   Duitsland

StadsindelingBewerken

Dormagen bestaat uit de volgende stadsdelen:

Aantal inwoners (kolom: Bevolking): Peildatum: 31 december 2017.[3]:

Stadsdeel Bevolking Situering t.o.v. Dormagen-stad
Delhoven 4.343 3 km W
Delrath 2.931 5 km N
Dormagen-Mitte (incl. Dormagen Nord) 10.470
Gohr (incl. Broich) 2.189 8 km W, aan de B 477
Hackenbroich (incl. Hackhausen) 9.086 2 km W, tegenover de A 57
Horrem 9.171 direct ten N van Dormagen-stad
Nievenheim 6.461 4 km NW
Ückerath 2.553 direct ten Z van Nievenheim
Rheinfeld (incl. Piwipp) 5.272 tegen de NO-kant van Dormagen aan
Zons (incl. Nachtigall) 5.491 4 km N
Straberg (incl. Kloster Knechtsteden) 2.729 5 km W
Stürzelberg (incl. St. Peter) 4.466 6 km N, direct ten O van Delrath

De overgrote meerderheid van de christenen in de gemeente Dormagen is rooms-katholiek. Alle historische kerkgebouwen in de gemeente zijn ook katholiek.

Ligging, verkeerBewerken

De gemeente Dormagen ligt in het Rijnland, op de, stroomafwaarts varend gezien, linker oever van de Rijn, dus ten westen van die rivier, ongeveer halverwege de steden Keulen en Neuss.

BuurgemeentesBewerken

WegverkeerBewerken

Belangrijke noord-zuidverbindingen zijn de Autobahn A57 Keulen - Boxmeer en de 1 à 3 km oostelijk daarvan, parallel lopende Bundesstraße 9, die van noord naar zuid door de stadsdelen Stürzelberg, Horrem en het langgerekte Dormagen-stad loopt. Afrit 25 van de A57 leidt naar Dormagen.

Openbaar vervoerBewerken

De gemeente Dormagen heeft drie stations aan de spoorlijn Keulen - Kranenburg: van noord naar zuid zijn dit station Nievenheim, station Dormagen en station Dormagen-Chempark. Alleen lijn S 11 van de S-Bahn van Keulen doet alle drie deze stations aan. Tussen Nievenheim en Zons loopt nog een goederenspoorlijntje ten gerieve van de plaatselijke industrie. Met name tussen Nievenheim en station Dormagen rijden ook frequent bussen.

ScheepvaartBewerken

Aan de Rijn bevindt zich in stadsdeel Stürzelberg een binnenhaven met containeroverslag-faciliteiten. Meer zuidelijk heeft het Bayer-concern ter hoogte van het ChemPark een eigen binnenhaven. Veerbootverbindingen over de Rijn zijn er tussen Zons en Urdenbach (gemeente Düsseldorf), en voor de toeristen, in de weekends en op feestdagen, het voetgangers- en fietsers-pontveer „Piwipper Böötsche“, van een recreatieterrein bij Rheinfeld naar Monheim v.v..

EconomieBewerken

Dormagen is een niet onbelangrijke industriestad. Met name de chemische industrie, geconcentreerd in het aan de zuidkant van Dormagen gelegen ChemPark Dormagen, waar in totaal circa 9.000 mensen een werkkring hebben, is van belang. Onder andere de concerns Bayer[4] (gewasbeschermingsmiddelen), Air Liquide, Lanxess en INEOS hebben er productielocaties. Een dochteronderneming van het Australische Macquarie Group, Currenta, verzorgt op het ChemPark de infrastructuur ( o.a. fabrieksspoorlijnen) en de opleiding van jonge vakmensen. Een gedeelte van dit ChemPark ligt op het grondgebied van het aangrenzende Keulen-Worringen.

Langs de Rijnoevers wordt hier en daar zand en grind gewonnen ten behoeve van o.a. de bouwnijverheid. Is zo'n groeve niet meer rendabel, dan blijft een meertje achter, dat veelal als natuurgebied of recreatieplas in gebruik komt.

De concerns Doosan Machine Tools (Zuid-Korea), Aldi en Amazon hebben binnen de gemeente een logistiek centrum.

Ten westen van de stad Dormagen en de spoorlijn, ten oosten van de A57 en ten noorden van het ChemPark ligt een belangrijk bedrijventerrein met de naam TopWest. Hier is vooral lokaal en regionaal van belang zijnd midden- en kleinbedrijf gevestigd, maar ook bijvoorbeeld meubel- en doe-het-zelf-zaken en autogarages.

GeschiedenisBewerken

Het gebied van de huidige gemeente is in de Jonge Steentijd, de IJzertijd en in de Romeinse tijd met zekerheid bewoond geweest. Talrijke archeologische vondsten, die nu in diverse museumcollecties aanwezig zijn, bewijzen dit. Een bijzondere vondst is bijvoorbeeld een Mithras-altaar[5] uit de 3e eeuw.

De gemeente Dormagen omvat plaatsen, die in de middeleeuwen tot het graafschap en later hertogdom Gulik of Jülich behoorden, zoals Dormagen zelf, maar ook plaatsen, die tot het daarmee rivaliserende Keurvorstendom Keulen behoorden, zoals Zons, Stürzelberg en Delrath. Horrem was geruime tijd een door deze twee landen gedeelde grensplaats. Nievenheim, dat in de vroege middeleeuwen vermoedelijk de Frankische plaats Nievering (beneven de Rijn) is geweest, was vanaf rond 796 korte tijd hoofdplaats van een gelijknamige gouw in Ripuarië in het rijk van Karel de Grote. Later waren eerst Hülchrath ( gemeente Grevenbroich) en nog later Neuss hoofdplaats van deze gouw. De gouw werd in de 9e eeuw opgedeeld door andere landheren.

Hackenbroich had vanaf rond 1330 een belangrijk, tot aan het begin van de 19e eeuw vaak tijdens regionale twisten en oorlogen van bezitter wisselend, kasteel. De ruïnes van het kort na de Tweede Wereldoorlog in verval geraakte kasteel zijn na 1953 gesloopt.

Van 1868 tot 1979 had Dormagen een belangrijke suikerfabriek, en van 1885 tot omstreeks 2000 een bierbrouwerij.

Dormagen zelf, en ook een aantal van de omliggende dorpen, o.a. Horrem en Rheinfeld, groeide na de Tweede Wereldoorlog sterk. Eerst door de inmmigratie van duizenden Heimatvertriebene uit de Pools geworden delen van het vooroorlogse Derde Rijk, vanaf circa 1970 door de bouw van woonwijken voor personeel van de sterk groeiende chemische industrie.

In 1969 en 1975 vonden gemeentelijke herindelingen plaats, die ertoe leidden, dat de gemeente Dormagen uitgebreid werd met de omliggende plaatsen (zie: Stadsindeling). Die waren tot dan toe zelfstandige gemeentes.

BezienswaardighedenBewerken

  • Het Klooster van Knechtsteden is een voormalige premonstratenzer abdij uit de vroege 12e eeuw. Sinds 1896 bevindt het klooster zich in het bezit van de Congregatie van de Paters van de Heilige Geest. Het klooster ligt in een deels bebost recreatie- en natuurgebied ten westen van Dormagen in de buurt van het Stadtteil Delhoven.
  • Het oude stadje Zons, direct aan de Rijn en direct ten noorden van Worringen, gemeente Keulen, en dan met name de middeleeuwse stadsomwalling ervan, is schilderachtig en bezienswaardig.
  • De St.-Michaëlskerk te Dormagen is een eigenaardige combinatie van oude en moderne kerkarchitectuur. De middeleeuwse toren is bewaard gebleven; een hiernaast gebouwde neogotische kerk werd grotendeels gesloopt, maar het onderste deel van de muren bleef bewaard als kloostergang rondom een modern atrium; daar werd in 1970 een modern, opvallend, asymmetrisch kerkgebouw onder archtitectuur van Hans Schilling aan vastgebouwd.
  • De St.-Pancratiuskerk te Nievenheim, met 16e-eeuws genadebeeld Christus Salvator Mundi (Redder der Wereld), is vanwege de aanwezigheid van dit beeld sedert 1557 een bedevaartkerk. De toren dateert grotendeels uit de 12e eeuw. De kerk zelf is in 1743 gebouwd in plaats van een te klein geworden ouder kerkgebouw.
  • De St. Catharinakerk te Hackenbroich bevat nog een sfeervol romaans priesterkoor van rond het jaar 1200. Ook de kerktoren is ongeveer zo oud. Het grootste deel van de huidige kerk is echter 19e- en 20e-eeuws.
  • De St.Odiliakerk te Gohr is, vooral sinds in 1846 een relikwie van deze heilige werd verworven, een bedevaartkerk. Het schip van de kerk is romaans en dateert van omstreeks 1200. De rest van het gebouw en ook de toren zijn in neo-romaanse stijl in 1893 aangebouwd. De verering van St.Odilia dateert zeker reeds sinds 1497.
  • Tegenover het station van Dormagen staat het Phono- und Radio-Museum, waar grammofoons, platen, radio's en dergelijke uit met name de eerste helft van de 20e eeuw worden tentoongesteld.
  • Het Tannenbusch (sparrenbos) van stadsdeel Delhoven omvat een 20 hectare groot wildpark met een afdeling, waar kleine kinderen de dieren mogen aaien (Streichel-Zoo), alsmede nog enige andere faciliteiten voor wandelaars en beoefenaars van buitensporten.
  • Ook het bos ten westen van Nievenheim en Uckerath biedt mogelijkheden voor een wandeling.
  • Tussen de dorpen Straberg en Nievenheim bevindt zich de recreatieplas Straberg-Nievenheimer See met moderne watersportfaciliteiten.
  • Op diverse plaatsen langs de Rijn zijn aardige vergezichten over de rivier, die men tijdens wandel- en fietstochten kan bewonderen. Bekend is Piwipp, een recreatieterrein met horecagelegenheid aan de Rijn bij Rheinfeld, dat als uitgangspunt voor zulke tochtjes geliefd is.

Belangrijke personen in relatie tot de gemeenteBewerken

  • Oscar Gans (* 6 februari 1888 in Dormagen; † 28 mei 1983 in Limpsfield, Surrey, Engeland), vooraanstaand dermatoloog van joodse afkomst, schrijver van het belangrijkste standaardwerk op dit vakgebied in Duitsland (1957).
  • Heinz Hilgers (* 24 juni 1948 in Dormagen) ,SPD-politicus, 15 jaar lang burgemeester van Dormagen, ereburger van de stad. Sinds 1993 is hij voorzitter van de Deutsche Kinderschutzbund ( o.a. bekend van de kindertelefoon, die in Duitsland Nummer gegen Kummer heet). Hilgers wordt beschouwd als een van de belangrijkste pioniers op het gebied van kinderbescherming in de Duitse geschiedenis, met name op het gebied van bescherming tegen huiselijk geweld en seksueel misbruik.
  • Engelbert Wrobel (Dormagen, 19 november 1959), jazzmuzikant in de traditionele jazz
  • Andreas Lambertz (Dormagen, 15 oktober 1984), oud-profvoetballer

PartnergemeentenBewerken

AfbeeldingenBewerken

  Zie de categorie Dormagen van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.