Thiozwavelzuur

chemische verbinding

Thiozwavelzuur (of waterstofthiosulfaat) is een zwak en onstabiel anorganisch zuur met als brutoformule H2S2O3. Het is een oxozuur en een thiozuur dat afgeleid is van zwavelzuur. In zuivere toestand komt het voor als een kleurloze olieachtige vloeistof, die goed oplosbaar is in water.

Thiozwavelzuur
Structuurformule en molecuulmodel
Structuurformule van thiozwavelzuur
Algemeen
Molecuulformule H2S2O3
IUPAC-naam waterstofthiosulfaat
Molmassa 114,14408 g/mol
SMILES
OS(=O)(=S)O
InChI
1S/H2O3S2/c1-5(2,3)4/h(H2,1,2,3,4)
CAS-nummer 13686-28-7
PubChem 24478
Fysische eigenschappen
Aggregatietoestand vloeibaar
Kleur kleurloos
Goed oplosbaar in water
Evenwichtsconstante(n) pKa1 = 0,6
pKa2 = 1,74
Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar).
Portaal  Portaalicoon   Scheikunde

SyntheseBewerken

Thiozwavelzuur kan bereid worden door waterstofsulfide in reactie te brengen met zwaveltrioxide:

 

Deze reactie grijpt plaatst in di-ethylether bij zeer lage temperatuur: −20 tot −78 °C. Zonder de aanwezigheid van een ether treedt enkel adductvorming op en geen reactie.[1]

Het kan ook verkregen worden door het voorzichtig aanzuren van een oplossing van natriumthiosulfaat met waterstofchloride, en dit in di-ethylether bij −78 °C:

 

Eigenschappen en reactiesBewerken

Het zuur is enkel stabiel bij lage temperaturen (lager dan −10 °C). Bij hogere temperaturen treedt ontleding op, waarbij verschillende stoffen gevormd kunnen worden: waterstofsulfide, zwavel, zwaveldioxide, zwaveltrioxide en zwavelzuur.

Beide zwavelatomen bezitten in thiozwavelzuur de oxidatietoestand +II.

Zouten van thiozwavelzuurBewerken

Van thiozwavelzuur zijn talrijke zouten bekend: zij worden thiosulfaten genoemd en zijn werkzaam als reductoren. Thiosulfaten zijn enkel stabiel in neutrale of basische oplossingen. In zuur milieu ontleden ze in zwaveldioxide, zwavel en water:

 

Ook zuiver thiozwavelzuur vertoont dit ontledingspatroon.

Thiosulfaten kunnen niet rechtstreeks bereid worden door thiozwavelzuur met een geschikte base (een hydroxide of carbonaat) in reactie te brengen. Natriumthiosulfaat wordt bijvoorbeeld bereid door het koken van oplossing van natriumsulfiet met zwavel:

 

Zie ookBewerken