Hoofdmenu openen

Wikipedia β

Taxonomische rang

zoölogie
Verschillende niveaus van het wetenschappelijk classificatiesysteem.LevenDomein (biologie)Rijk (biologie)Stam (biologie)Klasse (biologie)Orde (biologie)Familie (biologie)Geslacht (biologie)Soort

Magnify-clip.png
De hiërarchie van de acht belangrijkste taxonomische rangen. Tussenliggende rangen zijn niet afgebeeld.

Een taxonomische rang is een niveau in de hiërarchische indeling van organismen in taxa (een taxonomische groep).

In de taxonomie in de biologie is de rang van een bepaalde taxonomische groep enigszins arbitrair en wordt door de onderzoeker gekozen mede op grond van de reeds bekende informatie over onderliggende en bovenliggende groepen en die van zustergroepen. Taxonomische groepen kunnen dus op grond van nieuwe inzichten een andere rang krijgen.

De naamgeving van organismen staat beschreven in de verschillende nomenclatuurcodes. De namen van de hogere taxa hebben vaak een uitgang, waaraan men kan zien wat de taxonomische rang is van dat taxon. Deze uitgangen zijn niet altijd voorgeschreven, maar soms conventies waarvan kan zijn afgeweken. Voorbeeld bij families: -oidea bij dieren, -aceae bij planten en schimmels, en -viridae bij virussen.

Inhoud

Traditionele rangenBewerken

De traditionele rangen voor taxonomische groepen zijn als volgt, van veelomvattend naar minder omvattend:

Op tussenliggende plaatsen zijn tussenrangen, zoals onderfamilie, superfamilie, onderorde en superorde.

Hiërarchie houdt in dat hierbij dat elk taxon (vanaf het niveau van soort) valt onder slechts één taxon van het eerstvolgende hogere niveau. De centrale rang daarbij is de soort, die altijd een naam krijgen die bestaat uit twee delen: de geslachtsnaam (met een hoofdletter), en als aanvulling daarachter de soortsepitheton (met een kleine letter). Dat houdt in dat soorten worden samengevoegd tot geslachten, deze weer tot families, ordes, klasses, stammen en rijken. Het hoogste niveau omvat theoretisch alle levende organismen. De soorten kunnen naar behoeft weer worden onderverdeeld in ondersoorten, variëteiten en vormen.

Taxonomische rang en fylogenieBewerken

Taxonomische rangen
  • imperium
  •  -
  • regnum
  • fylum
  • classis
  • ordo
  • familia
  • genus
  • species
  • varietas
  • forma

De bedoeling van de hiërarchische indeling in de taxonomie is de afstammingsgeschiedenis (fylogenie) van de taxa weer te geven. De moderne moleculaire methoden maken het mogelijk zeer gedetailleerde stambomen te construeren, zodat het niet meer mogelijk is om al deze informatie in een taxonomische indeling te vatten. Om toch nog enigszins dit te kunnen weergeven zijn tegenwoordig nog de niveaus van domein en supergroep in gebruik geraakt. Cladistiek is een analysemethode die gebruikt wordt om de evolutionaire relaties tussen organismen te ontrafelen. In de cladistiek worden echter vele hiërarchische vertakkingen dan ook niet meer benoemd of een rang toegekend.

VoorbeeldBewerken

In een taxonomische indeling wordt veel van de informatie van een fylogenetische stamboom vereenvoudigd. In het ideale geval vertakken clades zich hoogstens in twee takken, terwijl taxa vaak meer dan twee onderliggende taxa hebben van een lagere rang. Zo heeft de stam van de mossen in onderstaand schema 8 onderliggende klassen.

Voorbeeld van een vergelijking van een fylogenetische stamboom en een taxonomische indeling (Mossen)
Fylogenetische stamboom
Taxonomische indeling
  • Rijk Embryophyta (landplanten)
    • Stam Marchantiophyta (Levermossen)
    • Stam Bryophyta (Mossen)
      • Klasse Sphagnopsida met o.a. Sphagnum (Veenmos)
      • Klasse Takakiopsida met Takakia
      • Klasse Andreaeaobryopsida
      • Klasse Andreaeopsida met o.a. Andreaea (Hunnebedmos)
      • Klasse Polytrichopsida met o.a. Polytrichum (Haarmos) en Dawsonia
      • Klasse Tetraphidopsida met o.a. Tetraphis (Viertandmos)
      • Klasse Buxbaumiopsida met Buxbaumia (Kaboutermos)
      • Klasse Bryopsida (Bladmossen)
    • Stam Anthocerotophyta (Hauwmossen)
    • Stam Tracheophyta (Vaatplanten)

VirussenBewerken

Taxonomische rangen virusnomenclatuur

Virussen worden niet als levende organismen beschouwd en vielen dan ook niet onder de nomenclatuurcodes. De International Committee on Taxonomy of Viruses (ICTV)[1] ontwikkelde het huidige classificatiesysteem en schreef richtlijnen die een groter belang stelden aan bepaalde viruseigenschappen met een daaraan gekoppelde indeling in families. Een uniforme taxonomie werd vastgelegd. Het 7e ICTV rapport formaliseerde voor het eerst een concept waarin virussoorten de laagste rang werd in de hiërarchische indeling van virale taxa.

Zie ookBewerken