München

hoofdstad van de Duitse deelstaat Beieren
Zie artikel Voor het gelijknamige Landkreis, zie Landkreis München.

München ([ˈmʏnçən]?; Beiers: Minga) is de hoofdstad en grootste stad van de Duitse deelstaat Beieren en met 1.471.508 inwoners (31 december 2018)[1] de op twee na grootste stad van Duitsland. München is een kreisfreie Stadt en behoort tot de belangrijkste economische en culturele centra in de Bondsrepubliek.

München
Stad in Duitsland Vlag van Duitsland
Stadtbild München.jpg
De Frauenkirche en Het Nieuwe Stadhuis
Wapen van München
München (Beieren)
München
Situering
Deelstaat Vlag van de Duitse deelstaat Beieren Beieren
Regierungsbezirk Opper-Beieren
Coördinaten 48° 8′ NB, 11° 34′ OL
Algemeen
Oppervlakte 310,4295 km²
Inwoners (31-12-2018[1]) 1.471.508
(4.740 inw./km²)
Buitenlanders (31-12-2018[2]) 382.233 (25,98%)
Hoogte 518 m
Burgemeester Dieter Reiter (SPD)
Overig
Postcodes 80331–81929
Netnummer 089
Kenteken M
Stad 25 districten
Gemeentenummer 09 1 62 000
Website www.muenchen.de
Locatie van München
Bavaria M (town).svg
Foto's
Hofgarten
Hofgarten
Poort bij het Karlsplatz
Poort bij het Karlsplatz
Portaal  Portaalicoon   Duitsland

GeschiedenisBewerken

 
Ansichtkaart van München aan het eind van de 19e eeuw

De stad werd in 1158 gesticht door hertog Hendrik de Leeuw, als handelspost nabij een klooster (Münichen). In 1253 resideerden de Beierse hertogen hier.

In de periode na de Eerste Wereldoorlog werd de stad het toneel van politieke onrust. In de strijd tussen links en rechts was even sprake van een socialistische, zogenoemde radenrepubliek, maar uiteindelijk werd München de plaats waar de NSDAP van Adolf Hitler ontstond en groot werd. Adolf Hitler hield regelmatig toespraken in de bierkelders van de stad. In 1923 vond onder zijn leiding een 'putsch' plaats. Deze poging tot machtsovername strandde nabij de Odeonsplatz. De plek wordt tegenwoordig gemarkeerd door een bronzen gedenkteken, waarop de namen van vier gesneuvelde Beierse politiemensen staan gegraveerd. In de naziperiode werden op dezelfde plek juist de zestien gesneuvelde putschisten geëerd met een gedenkteken.

Op 6 juni 1931 werd het grote museum Münchner Glaspalast door een brand volledig verwoest. Hierbij gingen 3.000 kunstvoorwerpen, waaronder schilderijen van beroemde 19e-eeuwse en vroeg-20e-eeuwse meesters, onder wie Caspar David Friedrich, verloren; duizend andere werken werden beschadigd.

Voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog vestigde de NSDAP hier zijn hoofdkwartier. In München bevinden zich nog verschillende bekende 'nazigebouwen', zoals de zogenaamde Führerbau op de Königsplatz en het voormalige Haus der Deutschen Kunst, dat het Glaspalast moest vervangen, aan de Prinzregentenstrasse.

In 1938 vond in München de beruchte Conferentie van München plaats, waarbij door nazi-Duitsland, Italië, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk buiten aanwezigheid van Tsjecho-Slowakije werd bepaald dat het Tsjechische Sudetenland aan Duitsland werd toegewezen.

Aan het eind van de Tweede Wereldoorlog was de stad voor een groot deel platgebombardeerd. Bij de wederopbouw na de oorlog werd besloten het historische centrum in oude luister te herstellen.

In 1972 vonden in München de zeventiende Olympische Spelen plaats, die werden overschaduwd door een Palestijnse terreuraanslag op de Israëlische sportploeg.

Bekende bezienswaardighedenBewerken

CultuurBewerken

 
De Alte Pinakothek
 
Het Deutsches Museum
 
De Allianz Arena, de thuishaven van FC Bayern München

MuseaBewerken

Overige musea:

SportBewerken

In 1972 organiseerde München de Olympische Zomerspelen, die overschaduwd werden door een gijzelingsdrama dat er plaatsvond. Negen Israëlische atleten werden gegijzeld door een groep Palestijnse terroristen. Tijdens de overval op de atleten werden twee sporters gedood. Bij een mislukte bevrijdingsactie kwamen ook alle gegijzelde atleten om het leven.

FC Bayern München is een van de succesvollste voetbalclubs ter wereld. De Duitse recordkampioen speelt in de Bundesliga met als thuisbasis de Allianz Arena. Dit stadion wordt ook gebruikt door TSV 1860 München, dat echter nadat het in 2017 degradeerde naar de 3. Liga de proflicentie niet meer kon betalen en zo gedwongen werd om bij de amateurs te gaan spelen. In de begindagen van het Duitse voetbal stelde de club niet zo veel voor. Samen met TSV 1860 en FC Wacker München. Voor de invoering van de Gauliga kon Bayern twee keer, en Wacker één keer kampioen worden van Zuid-Duitsland, wel werden ze ook in 1932 landskampioen. Ten tijde van de Gauliga Bayern en Oberliga Süd kon enkel TSV 1860 een titel winnen. Door de regionale titel van TSV in 1963 zorgde de club er zelfs voor de Bayern geweigerd werd voor de nieuwe Bundesliga, waarin slechts één team per stad toegestaan werd in het eerste seizoen. TSV werd nog landskampioen in 1966, maar drie jaar later werd ook Bayern kampioen en hierna groeide de club al snel uit tot een van de topteams van Duitsland.

München was speelstad bij het WK voetbal van 1974 en 2006 en het EK voetbal van 1988. Ook tijdens het EK voetbal van 2020 zullen er in München wedstrijden worden gespeeld. In het Olympisch Stadion vonden voor Nederland zeer memorabele voetbalwedstrijden plaats. Het Nederlands elftal verloor er in 1974 de WK-finale met 1-2 van West-Duitsland. In 1988 revancheerde Nederland zich er door in de EK-finale de Sovjet-Unie met 2-0 te verslaan.

In 2002 vonden de Europese kampioenschappen atletiek plaats in het Olympisch Stadion van München.

München was in 1975, 1983 en 1993 gastheer van het WK ijshockey.

Alternatieve cultuurBewerken

De wijk Schwabing ten noorden van het centrum is van oudsher een buurt, waar "alternatieve", van de traditionele normen en smaak afwijkende, vaak ook anarchistische kunstenaars en musici een plek hebben gevonden. De wijk was vroeger, voor de Tweede Wereldoorlog, beroemd vanwege de jazzcafés en de bohémienachtige artiesten-scene, maar ook berucht vanwege de prostitutie. Deze ietwat rebelse sfeer heerst er nog steeds enigszins.

EvenementenBewerken

München is bekend vanwege een aantal jaarlijks terugkerende evenementen.

GastronomieBewerken

Een bekende worstspecialiteit, die ook in andere delen van Beieren verkrijgbaar is, is de Weißwurst. De Münchener Weißwurst, naar recept van 1857, wordt gegeten met een zoete mosterd, aangeduid als Süßer Senf, bayerischer of ook nog Weißwurstsenf, geconsumeerd samen met een andere specialiteit, de brezel of broodkrakeling. Leberkäse is een boterhamworst waar noch lever noch kaas in de bereiding voorkomen. De verwijzing naar kaas ligt eerder in de vorm van de bereiding.

Daarnaast zijn er ook Auszogne gebakjes en is er ook de Prinzregententorte, een taart met acht dunne biscuitlagen met tussenliggende chocoladebotercrème, in München prominent aanwezig, vernoemd naar prins-regent Luitpold van Beieren.

München is ook een bierhoofdstad en het Münchner Bier is een verzamelnaam voor bier gebrouwen volgens het oorspronkelijk eerst in München vastgelegde Reinheitsgebot. Het gaat om de brouwerijen Augustiner Bräu, Spaten-Franziskaner-Bräu, Hacker-Pschorr, Paulaner Brauerei, Staatliches Hofbräuhaus en Löwenbräu.

EconomieBewerken

München is een belangrijk internationaal centrum van engineering, wetenschap, innovatie en onderzoek, dat wordt geïllustreerd door de aanwezigheid van twee onderzoeksuniversiteiten en meerdere wetenschappelijke instituten in de stad en haar omgeving. München herbergt het hoofdkwartier van vele multinationale ondernemingen en zijn economie is gebaseerd op hightech, auto's, de dienstensector en creatieve industrieën, evenals onder meer IT, biotechnologie, engineering en elektronica.

In München zijn de hoofdkantoren gevestigd van onder meer Allianz, BMW, FlixMobility, HypoVereinsbank, Infineon, MAN SE, MTU Aero Engines, Münchener Rück, Osram, Rohde & Schwarz, Siemens AG, The Linde Group, Wacker Chemie en BSH Home Appliances (holding van Bosch).

StadsdelenBewerken

München bestaat sinds 1992 uit 25 stadsdelen (Stadtbezirke):

  1. Altstadt-Lehel
  2. Ludwigsvorstadt-Isarvorstadt
  3. Maxvorstadt
  4. Schwabing-West
  5. Au-Haidhausen
  6. Sendling
  7. Sendling-Westpark
  8. Schwanthalerhöhe
  9. Neuhausen-Nymphenburg
  10. Moosach
  11. Milbertshofen-Am Hart
  12. Schwabing-Freimann
  13. Bogenhausen
 
  1. Berg am Laim
  2. Trudering-Riem
  3. Ramersdorf-Perlach
  4. Obergiesing
  5. Untergiesing-Harlaching
  6. Thalkirchen-Obersendling-
    Forstenried-Fürstenried-Solln
  7. Hadern
  8. Pasing-Obermenzing
  9. Aubing-Lochhausen-Langwied
  10. Allach-Untermenzing
  11. Feldmoching-Hasenbergl
  12. Laim

Geboren in MünchenBewerken

  Zie Lijst van personen uit München voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

StedenbandenBewerken

FotogalerijBewerken

Externe linksBewerken

  Mediabestanden die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina München op Wikimedia Commons.
  Wikivoyage heeft een reisgids over dit onderwerp: München.