Hoofdmenu openen

De Luchtcomponent is de Belgische koninklijke luchtmacht en de benaming voor een deel van de Belgische defensie. Verder bestaat de Belgische defensie uit:

Luchtcomponent van Defensie
Air Force Ensign of Belgium.svg
Land België
Specialisatie luchtoperaties
Aantal 6000 (2016)[1]
Commandanten Generaal-Majoor Frederik Vansina

Inhoud

GeschiedenisBewerken

 
Het eerste Belgische luchtschip, de Belgique.

De Luchtcomponent, een onderdeel van de Belgische strijdkrachten begon als onderdeel van de genie in 1887 als Compagnie des Ouvriers du Génie, wat later werd hernoemd in Compagnie des Ouvriers et d'Aérostiers du Génie. Dit legeronderdeel hield zich voornamelijk bezig met het gebruik van luchtballonnen. In 1909 raakte generaal Joseph Hellebaut, toenmalig minister van oorlog, overtuigd van het nut van vliegtuigen. Hij besloot enkele militairen een vliegcursus te laten volgen. Op 15 september kocht Clément de Saint Marq, bevelhebber van Compagnie des Ouvriers et d'Aérostiers du Génie, het eerste vliegtuig voor dit legeronderdeel via de vliegschool van Jules de Laminne. Bij Jules de Laminne werden ook de verdere vliegeniers opgeleid. Op 1 mei 1911 startte het leger zijn eigen vliegschool te Brasschaat.

 
Een Henri Farman-Jero HF.3 op het vliegveld te Brasschaat.

Op 16 april 1913 kregen de militaire vliegers hun eigen legeronderdeel, Compagnie d'Aviateurs. Toen België bij de Eerste Wereldoorlog werd betrokken, bestond het onderdeel uit vier escadrilles, uitgerust met diverse typen Farman-Jero-machines en één vrijwilligersescadrille met pioniers als Jan Olieslagers en Jules Tyck. De Compagnie werd in maart 1915 omgedoopt tot: Militair Vliegwezen; het was toen uitgebreid tot 6 squadrons. De Spad was een van de gebruikte toestellen.

Vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog bestond het Militaire Vliegwezen uit drie actieve Luchtmachtregimenten, met in gebruik:

Gedurende de Tweede Wereldoorlog was het Militaire Vliegwezen actief als Belgische Luchtvaartsectie binnen de Royal Air Force.

 
Belgische piloten die sneuvelden bij de aanvallen op de bruggen van Vroenhoven en Veldwezelt op 11 mei 1940

Mettertijd werden de jachtvliegtuigen vervangen door meer moderne vliegtuigen zoals de Republic F-84 Thunderstreak, CF 100 Canuck, Hawker Hunter, Lockheed F-104 Starfighter, Fouga Magister, Alpha Jet, Mirage 5 en ten slotte de huidige Lockheed Martin F-16 Fighting Falcon. In juli 2008 werden zestien overtollige F-16 Fighting Falcons verkocht aan Jordanië. In oktober 2018 besliste de overheid om 34 F-35's te kopen. Ook de transport- en trainingsquadrons hebben eenzelfde ontwikkeling ondergaan, maar met een kleiner aantal vliegtuigtypen.

Bij de invoering van de eenheidsstructuur op 2 januari 2002 is de naam gewijzigd in "Luchtcomponent". De eenheidsstructuur had tot gevolg dat de machten (Landmacht, Luchtmacht, ...) als zelfstandige macht verdwenen en er een eenheidscommando werd opgericht met, momenteel, aan het hoofd Generaal-Majoor Vlieger Frederik Vansina die Claude Van de Voorde opvolgde.

Een direct gevolg voor de Luchtcomponent was dat VS1 (Hoofdkwartier Luchtmacht) en HK TAF (Hoofdkwartier Tactische Luchtmacht) verdwenen. Ook bracht dit de sluiting van verschillende eenheden met zich mee (20 W Sp, 21 & 22 Log W ... : Evere Noord). De vele honderden personeelsleden werden overgeplaatst. Meestal bleven ze in het Brusselse tewerkgesteld.

Tegenwoordig zijn ook de Agusta A109 helikopters overgeheveld van de Landcomponent naar de Luchtcomponent. Ook het 80 UAV Sqn met B-HUNTERS (basis in Florennes) behoren tot de Luchtcomponent.

Bevelhebbers van de Belgische luchtmachtBewerken

 
De collectie voormalige vliegtuigen van het Koninklijk Museum van het Leger en de Krijgsgeschiedenis in Brussel.
  • 1911-1915: Emile Mathieu
  • 1915-1916: Théophile Wahis
  • 1916-1920: Van Crombrugge
  • 1920-1928: Jules Smeyers
  • 1928-1933: Maurice Gillieaux
  • 1933-1938: Félix Isserentant
  • 1938-1940: Paul Hiernaux
  • 1946-1956: Lucien Leboutte
  • 1956-1960: Frans Burniaux
  • 1960-1963: Albert Henry
  • 1963-1971: Jean Ceuppens
  • 1971-1977: Albert Debeche
  • 1977-1983: Marcel de Smet
  • 1983-1985: Maurice Dedeurwaerder
  • 1985-1988: Jacques Lefebvre
  • 1989-1991: Alexander Moriau
  • 1991-2000: Guido Vanhecke
  • 2000-2001: Michel Mandl
  • 2001-2005: Michel Audrit
  • 2005-2009: Gérard Van Caelenberge
  • 2009-2014: Claude Van de Voorde
  • 2014-heden: Frederik Vansina


organisatieBewerken

  • COMPOSAIR hoofdkwartier luchtcomponent in Everen.
    • 1W/Beauvechain met Agusta A109 en NH90 TTH Helikopters, SF-260 marchetti & Piper cub.
    • 1W/Bkoks Met alloutte3 & NH90 NFH Helikopters
    • 2e wing tactique met F35
    • 10e Wing TAC met F35
    • 15e Wing luchttransport met A400M
    • UAV squadron met MQ-9B drones
    • Air traffic control center (ATCC)
    • Control and Reporting Center (CRC)
    • Aviation Safety Directorate (ASD)
    • Meteo wing
    • CC air (opleidingcentrum voor al het vliegend en niet vliegend personeel)

Benelux-samenwerkingBewerken

Naar analogie van de Benelux-samenwerking bij de Zeestrijdkrachten (BeNeSam) hebben de regeringen van de Benelux-landen het plan opgevat om te streven naar samenwerking op het gebied van Luchtstrijdkrachten.[2] Hiertoe zijn inmiddels de eerste concrete stappen ondernomen:

  • Op 23 oktober 2013 is door de Belgische en Nederlandse door de ministers van defensie een "Letter of Intent" ondertekend met betrekking tot het gezamenlijk uitvoeren van de Luchtruimbewaking, de Quick Reaction Alert, boven in de Benelux. Op 4 maart 2015 is hiertoe een verdrag[3] ondertekend in Den Haag en dit is in eind 2016 effectief geworden.[4] Gelijktijdig werd 2015 bepaald dat Nederlandse blushelikopters van Defensie ook ingezet kunnen worden bij de bestrijding van branden in België.
  • In oktober 2013 hebben de Belgische en Nederlandse luchtmachtcommandanten een overeenkomst getekend over een uitwisselingsprogramma voor vliegers en over de inrichting van een "Belgian-Netherlands Coordination Cell" (BENECC) om de training en operationele inzet van de helikoptereenheden te coördineren. Beide landen houden reeds gezamenlijke oefeningen. Ook is begonnen met de uitwisseling van leerlingen bij de opleiding van gevechtsleiders. De gezamenlijke training op en het gezamenlijke onderhoud van de NH-90-helikopter worden verder uitgewerkt.
  • Op 3 februari 2014 is op de Vliegbasis Woensdrecht de "Binationale Logistieke Cel NH-90" (BNLC) opgericht, waarmee Nederland en België streven naar zo laag mogelijke kosten van de instandhouding van de NH-90. Het doel van dit ‘Common Spares Management’ project is om bij gelijkblijvende kosten een hogere inzetbaarheid van de NH-90 te bereiken door pooling van onderdelen. Eerst nog op beperkte schaal, omdat België een support contract met NHI had, maar eind 2016 is dit een volledige samenwerking geworden. Daarnaast onderzoeken Nederland en België de mogelijkheid om het hoger onderhoud aan de helikopter gezamenlijk uit te voeren op het Logistiek Centrum Woensdrecht, al dan niet in samenwerking met de industrie.
  • Het streven is om in de toekomst eventueel te komen tot een Benelux Helikoptercommando. Ook wordt een studie uitgevoerd naar een gecombineerde eenheid voor opleiding en training van overlevingstechnieken voor vliegtuigbemanningen. Aanvankelijk onder binationaal commando maar op termijn eventueel onder een Benelux-commando.
  • Op 23 september 2015 officialiseerde de Belgische geneesheer brigadegeneraal Pierre Neirinckx, de commandant van de Medische Component, een Benelux-akkoord door de ingebruikname van de "Patient Transport Unit" (PTU). De drie Benelux-landen gaan voortaan samenwerken bij medische evacuaties via de lucht en zullen het personeel dat met de module moet werken samen opleiden en trainen.
  • Hoewel Luxemburg alleen een landmacht heeft en geen luchtmacht heeft Luxemburg wel een Airbus A400M transportvliegtuig aangeschaft; met de hulp van de Belgische Luchtcomponent van Defensie. Dit toestel moet in 2019 aan Luxemburg worden geleverd.
  • Op 28 juli 2016 werd bekend dat vanaf 2020 de twee bestaande Nederlandse KDC-10-tankvliegtuigen gefaseerd worden vervangen door twee Airbus A330 MRTT tanker/transportvliegtuigen. De toestellen zullen gezamenlijk worden aangeschaft met Luxemburg.[5] België heeft inmiddels de intentie uitgesproken om toe te treden tot deze Nederlands-Luxemburgse tanker/transportvliegtuigpool. Op 16 februari 2017 heeft België hiertoe tijdens een NAVO-top een officiële intentieverklaring getekend om in te stappen in het aankoopprogramma en één Airbus A330 MRTT tanker-transportvliegtuig aan te schaffen.[6][7] Op 14 februari 2018 heeft België formeel de intentieverklaring omgezet in een officiële deelname in de samenwerking en 1 A330 MRTT besteld. Deze zal worden gestationeerd op de Vliegbasis Eindhoven.[8]

Op een bijeenkomst georganiseerd door de Vrije Universiteit Brussel in februari 2014 heeft de Nederlands Commandant Luchtstrijdkrachten generaal Alexander Schnitger en Belgische Bevelhebber van Luchtcomponent generaal Claude Van de Voorde te kennen gegeven dat de drie Benelux-landen streven naar vergaande militaire samenwerking op het gebied van de luchtmachten van de drie landen. De Nederlandse generaal Schnitger riep hierbij op om binnen een decennium te komen tot een "volledig geïntegreerde Benelux-luchtmacht". Er wordt momenteel (2014) bestudeerd naar integratie van de "air force survival"-scholen, helikopter- commandos- en luchttransporteenheden.

MaterieelBewerken

Gevechtsvliegtuigen Aantal Afbeelding Status
F-16 Fighting Falcon 46   worden uitgefaseerd
F-35 Lightning II 0   34 besteld
(levering vanaf 2025)[9]
Transportvliegtuigen Aantal Afbeelding Status
A330-MRTT 0   1 besteld
(levering 2024)[10]
Airbus A400M 0   7 besteld
(levering vanaf 2020)[11]
Lockheed C-130 Hercules 10   worden uitgefaseerd vanaf 2020
Helikopters Aantal Afbeelding Status
NH90 8   in dienst
Agusta A109 8   in dienst
UAV's Aantal Afbeelding Status
RQ-5 Hunter 13   worden uitgefaseerd
MQ-9B 0   4 besteld (levering 2023)[9]
+ 2 bijkomende drones
passagiervervoer[12] Aantal Afbeelding Status
Airbus A321 1   in dienst
Dassault Falcon 20E 2   worden uitgefaseerd
Embraer ERJ 135 2   worden uitgefaseerd
Embraer ERJ 145 2   worden uitgefaseerd
Opleiding Aantal Afbeelding Status
Alpha Jet 29[13]  
SIAI-Marchetti SF.260 32[14]  

Zie ookBewerken

Externe linksBewerken