Kukës (gemeente)

stad
(Doorverwezen vanaf Kukës (stad))

Kukës ([kukəs]?; bepaalde vorm: Kukësi) is een gemeente (bashki) in Noordoost-Albanië, met daarbinnen de gelijknamige stad. De gemeente telt 48.000 inwoners (2011) en is de hoofdplaats van de Kukës-prefectuur, dat grenst aan Kosovo. Kukës ligt in de Albanese Alpen, bij de oorsprong van de rivier Drin, waar de Witte Drin en de Zwarte Drin samenkomen. De oorspronkelijke stad verdween medio 20e eeuw onder water toen er een stuwmeer werd aangelegd op deze plaats. De stad is buiten Albanië bekend geraakt omdat ze tijdens de Kosovo-oorlog in de jaren 1990 onderdak bood aan ruim 500.000 vluchtelingen. Naar aanleiding daarvan is Kukës in 2000 genomineerd voor de Nobelprijs voor de Vrede.

Kukës
Stad (bashki) in Albanië Vlag van Albanië
Kukës (Albanië)
Kukës
Situering
Prefectuur Kukës
Coördinaten 42° 5′ NB, 20° 26′ OL
Algemeen
Oppervlakte 933,86[1] km²
Inwoners (2011) 47.985[2]
(51 inw./km²)
Hoogte 349 m
Burgemeester Bashkim Shehu
Overig
Postcode 8501-8503
Netnummer 024
Kenteken KU
Website bashkiakukes.com
Foto's
Het centrale plein van Kukës met rechts het monument voor de Kosovaarse vluchtelingen en links daarvan het volkenkundig muezeum
Het centrale plein van Kukës met rechts het monument voor de Kosovaarse vluchtelingen en links daarvan het volkenkundig muezeum
Een Eurocopter van de Albanese strijdkrachten op de luchthaven van Kukës
Een Eurocopter van de Albanese strijdkrachten op de luchthaven van Kukës
Portaal  Portaalicoon   Albanië

GeschiedenisBewerken

Er zijn sporen van menselijke bewoning uit het Neolithicum. Na de Romeinen die de regio rond Kukes als een plek van ontspanning beschouwden waren het in de Middeleeuwen plaatselijke heeres die het gebied controleerden zoals leden van de Dukagjin-clan. In de eeuwen die volgden waren er verschillende Servische, Montenegrijnse, Bulgaarse, Turkse en Oostenrijks-Hongaars invasies. In de negentiende eeuw was de regio een haard van verzet en centrum van nationalisme die leidden tot de Albanese onafhanklijkheidsverklaring (1912). Zo werd op 11 oktober 1911 de eerste Albanese school geopend in het dorp Kolesjan in de regio Kukes. In de periode 9/11-6/12/1912 woedde in de berggebieden een felle strijd tegen de binnenvallende Servische legers. In oktober 1913 doodde het Servische leger honderden onschuldige dorpelingen in en om Kukes. In 1922 werd in Krumë het internaat "Kosova" geopend, waar veel studenten uit Kosovo, Kukës, Tropoja en Hasi studeerden. In 1973 werd het gebouw uitgeroepen als bijzonder onderdeel van het Albanese culturele erfgoed. Het anti-Servische verzet bleef actief tot 1921 en 1924 volgde een revolutie. In 1925 werd Kukes (in plaats van Krumë) het centrum van de prefectuur Kosovo.

Tussen 1939 en 1944 was de regio Kukës net als de rest van Albanië, door de fascistische Italiaanse en Duitse regimes bezet tot deze in 1944 werd bevrijd. Tussen 1944 en 1990 was de Kukes-regio, zoals heel Albanië, onderworpen aan het gecentraliseerde systeem van het communisme. In maart 1962 werd besloten om het oude Kukës op te geven en een nieuwe stad Kukës te bouwen. In augustus 1978 werd het oude Kukes onder water gezet en ontstond het Fierzë-stuwmeer voor de Fierzë-waterkrachtcentrale. In 1978 werden twee grote bruggen ingewijd, over de beide delen van de Drin, die de stad Kukës met Tirana en Has gingen verbinden. Nadat in december 1990 in het hele land anticommunistische demonstraties plaatsvonden en studenten van de Universiteit van Tirana de Democratische Partij van Albanië hadden opgericht, kwam er ook een afdeling van de Demoocratische Partij in Kukës (1991).

Op 27 maart 1999 vluchtten vele duizenden Kosovaren naar Kukes. De inwoners vingen de vluchtelingen op in hun huizen en scholen, en beschermden hen zo tijdens de oorlog met Serviën. Begin 2000 werd de stad Kukës om die rden genomineerd voor de Nobelprijs voor de Vrede, en werd daarmee de eerste stad ter wereld die werd genomineerd voor een dergelijke prijs.

GeografieBewerken

 
De berg Gjallica en een deel van het Fierzë-meer bij Kukës
 
De Albanese tulp
 
De route van de autoweg Morine-Durrës

Kukës ligt in het noordoosten van het land in de Albanese Alpen, omsloten door bergen als Gjallica in het zuiden, Koritnik in het oosten en Pashtrik in het noordoosten en aan de oevers van het Fierzë-meer. Het heeft lange tijd geisoleerd gelegen van de rest van het land.

Het klimaat is vochtig subtropisch.

In de gemeente groeit de endemische en beschermde Albanese tulp ('Tulipa albanica'), die ernstig bedreigd wordt door de mijnbouwactiviteiten.[3]

EconomieBewerken

In de gemeente bestaat de bedrijvigheid uit de productie van landbouwproducten, tapijten en alcoholische dranken en verwerking van koper. In de berggebieden en vlaktes vindt miinbouw en landbouw plaats. De even buiten de stad gelegen luchthaven wordt extensief gebruikt. De bouw van deze luchthaven is in 2006 voltooid, en begon in 2003, deels gefinacierd door de Verenigde Arabische Emiraten. Deze wordt wegens afspraken tussen de luchthaven van Tirana en de Albanese regering niet gebruikt voor lijnvluchten van en naar Kukës.

In 2009 is de snelweg Durrës - Kukës - Morinë geopend die Kosovo met Tirana verbindt.

Bestuurlijke indelingBewerken

Administratieve componenten (njësitë administrative përbërëse) na de gemeentelijke herinrichting[4] van 2015 (inwoners tijdens de volkstelling 2011 tussen haakjes):

Arrën (462) • Bicaj (5631) • Bushtricë (1486) • Gryk-Çajë (1440) • Kalis (827) • Kolsh (1250) • Kukës (16719) • Malzi (3072) • Shishtavec (3835) • Shtiqën (3438) • Surroj (1099) • Tërthore (2959) • Topojan (1753) • Ujmisht (1797) • Zapod (2217).

De gemeente wordt verder ingedeeld in 89 plaatsen: Aliaj, Arrën, Arrëz, Bardhoc 1, Bardhoc 2, Barrë, Barruç, Bele, Bicaj, Borje, Breg-Lumë, Brekije, Bushat, Bushtricë, Buzëmadhe, Çajë, Çam, Cërnalevë, Çinamak, Domaj, Drinas, Dukagjin, Fshat, Fusharë, Gabricë, Gdheshte, Gështejë, Gjallicë, Gjegjan, Gjegje, Gostil, Gurrë, Kalimash, Kalis, Koder Lume, Kodër-Gështejë, Kolesjan, Kollovoz, Kolsh, Kosharisht, Krenze, Kryemadh, Kukës, Lojmë, Lusën, Malqene, Mamëz, Matranxh, Mgulle, Mholaj, Morinë, Mustafaj, Myç-Mamëz, Nangë, Nimçë, Novosej, Orçikël, Oreshkë, Orgjost, Osmane, Pakisht, Palush, Petkaj, Pistë, Pobreg, Pralisht, Resk, Shëmri, Shikaj, Shishtavec, Shkinak, Shpat, Shtanë, Shtiqën, Shtrezë, Skavicë, Spas, Surroj, Tejdrine, Tejmollë, Tërshenë, Topojan, Turaj, Ujmisht, Vërrij, Vilë, Xhaferraj, Zallë, Zapod.

SportBewerken

Voetbalclub KF Kukësi werd opgericht in 1930 en speelt in de Kategoria Superiore, de hoogste klasse in het Albanese voetbal. De thuiswedstrijden worden afgewerkt in het Stadiumi Zeqir Ymeri, dat sinds een renovatie in 2012 plaats biedt aan 5000 toeschouwers. In 2010-2012 speelde het team nog in de Kategoria e Dytë (derde klasse), maar toen het daar kampioen werd en in het seizoen daarop tweede in de Kategoria e Parë of tweede klasse, kon het doorstoten naar de hoogste divisie. KF Kukësi werd in het seizoen 2016/2017 voor het eerst landskampioen van Albanië.

BezienswaardighedenBewerken

In de stad ligt een voormalig luxe hotel, met prachtig uitzicht op de Drin. Het diende voor de geprivilegeerden onder het communistisch regime, maar na de val van het regime werd het interieur vernietigd. Het stadje heeft verder een monument dat herinnert aan een massamoord uit de balkanoorlogen (1912-1913). Tevens is er een volkenkundig museum dat grenst aan het monument voor de gevluchte Kosovaren gedurende de Kosovo-oorlog. Verder is het mogelijk bergwandelingen te maken, zoals naar de nabij gelegen berg Gjallica, de hoogste berg in deze regio (2489 m. hoog), of in het nationale park bij Valbonë, te bereiken via Bajram Curri. Ook nabij is het Komanmeer.

GeborenBewerken

  Zie de categorie Kukës van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.