Hoofdmenu openen
Kersttoespraak Koning Willem-Alexander der Nederlanden op 25 december 2015

Een kersttoespraak is een toespraak die wordt gehouden ter gelegenheid van Kerstmis.

Vorsten en presidentenBewerken

In diverse landen is het gebruikelijk dat het staatshoofd op eerste kerstdag (25 december) met Kerst een toespraak houdt die via de televisie of de radio wordt uitgezonden. Tegenwoordig is de kerstboodschap ook op internet te zien.

Veel voorkomende thema's in koninklijke of presidentiële kersttoespraken zijn:

Kerst is van oorsprong een christelijk feest. In de meeste landen wordt een staatshoofd geacht boven de partijen te staan en dus geen voorkeur uit te spreken voor de tradities van een specifieke religieuze groep. Meestal wordt daarom vooral gerefereerd aan waarden die enerzijds in verband worden gebracht met het christelijke kerstfeest, maar anderzijds breed gewaardeerd worden in de samenleving.

Enkele landen waar staatshoofden gewoonlijk een kersttoespraak uitspreken:

  • Verenigd Koninkrijk en de landen van het Britse Gemenebest die de koningin van Groot-Brittannië als staatshoofd hebben. Koning George V was in 1932 de eerste om een kersttoespraak te houden, gebruik makend van het nieuwe medium radio.
  • Nederland (door de koning). Alle publieke uitingen van de koning, waaronder ook de kersttoespraak, vallen onder de ministeriële verantwoordelijkheid van het kabinet. Echter, in tegenstelling tot bijvoorbeeld de Troonrede, is de koning(in) zelf de hoofdauteur van de kersttoespraak.
  • België (door de koning). De relatief jonge traditie van de kerstboodschap, begonnen door koning Boudewijn in 1961, kreeg vanaf 1975 een jaarlijks karakter. De tekst wordt opgesteld door de monarch en gedekt door de eerste minister, die in een audiëntie gelegenheid tot nalezen krijgt. De toespraak wordt opgenomen in de drie landstalen (Duits voor het eerst in 2013) en uitgezonden op televisie. Boudewijn besloot zijn eerste toespraken nog met 'God bescherme België', maar naderhand verdwenen expliciete blijken van godsdienstigheid (behalve de verwijzing naar Kerstdag, waar Nieuwjaar aan werd toegevoegd).

In Spanje houdt de koning de avond voor kerst een kersttoespraak, die door de belangrijkste tv-zenders wordt uitgezonden. Op de dag voor kerst houden sommige presidenten van de Autonome gemeenschappen van Spanje een toespraak, die op de lokale tv-zenders wordt uitgezonden.

In Duitsland houdt sinds 1970 de Bondspresident een kersttoespraak, terwijl de Bondskanselier een nieuwjaarstoespraak houdt. Van 1949 tot en met 1969 was het precies omgekeerd.

In vergelijking met een nieuwjaarstoespraak is er in een kersttoespraak vaak meer aandacht voor meer 'spirituele' onderwerpen, wat verband houdt met het religieuze karakter van Kerst. In een nieuwjaarstoespraak is er vaak meer aandacht voor wat er goed of minder goed ging in het afgelopen jaar en voor toekomstverwachtingen.

PausBewerken

Wanneer de paus in Rome is geeft hij zondags om 12.00 uur, zijn apostolische zegen vanuit het raam van zijn werkkamer (tweede raam rechts van de bovenste verdieping) van de Sint-Pietersbasiliek in Rome. Dit doet hij na het Angelus dan wel Regina Coeli. Op eerste kerstdag en eerste paasdag houdt de paus een kerst- c.q. paastoespraak, waarna hij de zegen Urbi et Orbi uitspreekt. Deze plechtige zegen verleent de gelovigen over de hele wereld absolutie, wanneer ze de zegen rechtstreeks via radio, televisie of internet volgen.

Externe linksBewerken