Hoofdmenu openen

Gestippelde gentiaan

soort plant uit het geslacht Gentiana (gentiaan)

De gestippelde gentiaan (Gentiana punctata) is een plant uit het geslacht Gentiana (gentianen) die vooral voorkomt in bergachtige streken in Midden- en Zuid-Europa.

Gentiana punctata
Gentiana punctata (CH).jpg
Taxonomische indeling
Rijk:Plantae (Planten)
Stam:Embryophyta (Landplanten)
Klasse:Magnoliopsida (Tweezaadlobbigen)
Orde:Gentianales
Familie:Gentianaceae (Gentiaanfamilie)
Geslacht:Gentiana
Soort
Gentiana punctata
L. (1753)
Gestippelde gentiaan, habitus
Gestippelde gentiaan, habitus
Afbeeldingen Gentiana punctata op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Gentiana punctata op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie

De plant is herkenbaar aan zijn rechtopstaande bloemstengels met talrijke grote, trompetvormige, vuilgele, met purperen stippels voorziene bloemen.

Naamgeving en etymologieBewerken

  • Synoniemen: Coilantha campanulata G.Don, Coilantha punctata G.Don, Gentiana campanulata Jacq., Gentiana immaculata Pers., Gentiana purpurea Vill., Gentianusa punctata (L.) Pohl
  • Duits: Tüpfel-Enzian
  • Engels: Spotted Gentian
  • Frans: Gentiane ponctuée

De botanische naam Gentiana is ontleend aan Gentius, koning van Illyrië, die de genezende eigenschappen ontdekt zou hebben. De soortaanduiding punctata is afkomstig uit het Latijn en betekent 'gestippeld'.

KenmerkenBewerken

De gestippelde gentiaan is een overblijvende, kruidachtige plant, 20 tot 60 cm hoog, met meerdere rechtopstaande, bebladerde bloemstengels. De kruisgewijs tegenoverstaande bladeren zijn ovaal tot lancetvormig, de onderste gesteeld, de hogere bladeren zittend. De bladeren zijn glanzend lichtgroen, geribd, met meestal 5 parallel lopende bladnerven, en een gave bladrand.

De bloemen zijn eindstandig of okselstandig in de bovenste bladoksels van de stengel, individueel of met enkele bij elkaar. De kelk is veel korter dan de kroon, tot de helft gefuseerd tot een kelkbuis, uitlopend in vijf tot acht onregelmatige, opstaande, lancetvormige kelkblaadjes. De kroon is opgericht, trompetvormig, met ingesneden, driehoekige slippen, 25 tot 35 mm lang, bleek vuilgeel met purperen vlekjes.

De plant bloeit van juli tot september.

Gelijkende en verwante soortenBewerken

De gestippelde gentiaan lijkt qua habitat, habitus en bloeitijd veel op de purpergentiaan (Gentiana purpurea) en de Hongaarse gentiaan (Gentiana panonica), maar kan daar door de gele kleur van onderscheiden worden. Ze kan door de grote, trompetvormige bloemen en kleinere groeivorm onderscheiden worden van de gele gentiaan (G. lutea).

Habitat en verspreidingBewerken

De gestippelde gentiaan is vooral te vinden in subalpiene en alpiene graslanden, alpiene heide en struwelen op zure of kleiige bodems, tot op een hoogte van 3000 m, bij voorkeur op plaatsen die tot in het voorjaar met sneeuw bedekt zijn.

Ze komt voor in de bergen van Midden- en Zuid-Europa, voornamelijk in de Centrale en Zuidelijke Alpen, het Tatra-gebergte en het Balkangebergte.