Hoofdmenu openen

Het Fenicische alfabet is het alfabet dat gebruikt werd door de Feniciërs om hun taal mee weer te geven. Het is afgeleid van het Proto-Sinaïtische schrift. Het Fenicische alfabet is minstens 3000 jaar oud en zowel het Griekse alfabet als het Aramees alfabet is hier van afgeleid. Het Fenicische alfabet ligt daarmee aan de basis van bijna alle moderne alfabetten.

Fenicisch alfabet
Phoenician alphabet.svg
Algemene informatie
Type Abjad
Talen Fenicisch
Schrijfrichting Rechts-naar-links
Verwantschap
Moederschriften Proto-Sinaïtisch
Indeling
Unicode-subbereik U+10900 – U+1091F
ISO 15924 Phnx, 115
Portaal  Portaalicoon   Taal

Doordat de tekens oorspronkelijk in steen werden gebeiteld, zijn de meeste tekens uit dit alfabet – zoals de runentekens – hoekig en recht. Het schrift werd van rechts naar links geschreven. Om en om van rechts naar links en van links naar rechts (zogenaamd boustrophedon, "zoals een os ploegt") wordt het ook wel aangetroffen. Van diverse tekens zijn verschillende varianten, zo wordt de tav wel meer als '+' geschreven dan als 'x', de chet met twee dwarsstreepjes, enzovoorts.

Het Paleo-Hebreeuwse alfabet komt sterk overeen met het Fenicische. Ook bijvoorbeeld het Moabitisch werd met een soortgelijk alfabet geschreven. Pas na vele eeuwen werd voor het Hebreeuws het Aramese alfabet gebruikt, ook wel kwadraatschrift genoemd vanwege de vierkante vorm van diverse letters. Voor beide alfabetten geldt, dat ze volledig uit medeklinkers bestaan.

De Hebreeuwse namen van de tekens suggereren, dat de Fenicische tekens oorspronkelijk pictogrammen waren. Enkele voorbeelden: De eerste letter, aleph, betekent iets als 'rund'. In het teken kan men het hoofd en de hoorns van een rund nog herkennen, als men de hoofdletter A uit ons Latijnse alfabet omdraait, geldt dit ook. Het woord samekh betekent vis. In de Fenicische letter samekh is dan ook een vissengraat te herkennen. Men wijst wel het Proto-Sinaïtische alfabet aan als voorloper van het Fenicische alfabet.

Fenicische inscripties zijn op diverse archeologische sites rond de Middellandse Zee waar Fenicische kolonies zijn gevonden, zoals in Libanon, Tunesië, Algerije, Sicilië en Spanje. In 1960 werden in noordelijk Italië de zogenoemde Plaatjes van Pyrgi gevonden, een op gouden bladeren opgetekende handelsverdag tussen de Carthagers en de Etrusken, een antiek Italiaans volk. De tekst, geschreven in zowel het Fenicisch als het Etruskisch, was cruciaal in het helpen begrijpen van de Etruskische taal.

Het Fenicisch alfabetBewerken

Het Fenicisch alfabet vergeleken met diverse andere alfabetten.

Letter Naam Betekenis Getalswaarde Transliteratie Corresponderende letter in het
Hebreeuws Arabisch Grieks Latijn
  ʾāleph os 1 ʾ א Αα Aa
  bēth huis 2 b ב Ββ Bb
  gīmel kameel 3 g ג Γγ Cc, Gg
  dāleth deur 4 d ד Δδ Dd
  venster 5 h ה Εε Ee
  wāw haak 6 w ו (Ϝ ϝ), Υυ Ff, Uu, Vv, Ww, Yy
  zayin wapen 7 z ז Ζζ Zz
  ḥēth hek 8 ח Ηη Hh
  ṭēth wiel 9 ט Θθ
  yōdh arm 10 y י Ιι Ii, Jj
  kaph palm 20 k כ Κκ Kk
  lāmedh prikkel 30 l ל Λλ Ll
  mēm water 40 m מ Μμ Mm
  nun slang 50 n נ Νν Nn
  sāmekh vis 60 s ס Ξξ, Χχ Xx
  ʿayin oog 70 ʿ ע Οο Oo
  mond 80 p פ Ππ Pp
  ṣādē papyrus 90 צ (Ϻϻ)
  qōph aap 100 q ק (Ϙϙ) Qq
  rēš hoofd 200 r ר Ρρ Rr
  šin tand 300 š ש Σσ Ss
  tāw teken 400 t ת Ττ Tt

Alternatieve weergaveBewerken