Hoofdmenu openen

Stadsdam is een buurtschap behorende tot de Utrechtse wijk Leidsche Rijn, in de provincie Utrecht. Deze ligt aan de Zandweg op de noordelijke oever van de Leidse Rijn en een zijweg hiervan, de Burgemeester Verderlaan. De meeste woningen in deze buurtschap dateren uit de jaren 1930. Omstreeks het jaar 2000 verrees achter deze woningen de buurt Langerak. De naam hiervan is ontleend aan de voormalige polder Langerak die hier lag.

Stadsdam
Buurtschap in Nederland Vlag van Nederland
Stadsdam (Utrecht (provincie))
Stadsdam
Situering
Provincie Utrecht
Gemeente Utrecht
Coördinaten 52° 5′ NB, 5° 3′ OL
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Vóór 2001 maakte Stadsdam deel uit van De Meern. Op 1 januari 2001, bij de annexatie van Vleuten-De Meern door Utrecht, verschoof de grens tussen de woonplaatsen Utrecht en De Meern over circa 700 meter naar de Gooisebrug. Sindsdien ligt Stadsdam zowel in de gemeente als de woonplaats Utrecht.

GeschiedenisBewerken

In 1564 werd in de Oude Rijn een dam gelegd met het doel het waterpeil in de grachten en andere watergangen van de stad Utrecht beter te kunnen beheersen. Het waterpeil in de Oude Rijn was namelijk gaan fluctueren door de bemaling van de polders bij De Meern sinds ongeveer 1485. Daarvóór vloeide het water uit deze polders op natuurlijke wijze af en werd de waterstand in de Oude Rijn hierdoor niet erg beïnvloed. Door inklinking van het veen was echter het maaiveld van de polders lager komen te liggen dan het water in de Oude Rijn. Vier watermolens hielden vanaf 1485 het waterpeil in de polderweteringen en sloten op het gewenste niveau. Een teveel aan polderwater werd door de molens opgepompt en op de Oude Rijn geloosd. In droge perioden daarentegen werd water uit de Oude Rijn in de polders ingelaten. Vooral dit laatste bezorgde de stad Utrecht overlast, want een laag waterpeil in de Oude Rijn werkte door naar de Utrechtse grachten. Toen de Stadsdam klaar was, was er sprake van twee gescheiden watersystemen. Om andere, maar vergelijkbare redenen werden verderop in de Oude Rijn de Heldam en de Haanwijkerdam aangelegd. Hier ging het om het scheiden van afwateringsgebieden.

De drie dammen in de Oude Rijn leverden voor het scheepvaartverkeer veel vertraging op. In de 17e eeuw kwam de trekvaart voor het vervoeren van personen en goederen over water goed op gang. Daarom werden de drie dammen door schutsluizen vervangen. In 1640 kwamen voor de Stadsdam een schutsluis en een brug, de Stadsdambrug, in de plaats. Aan de noordzijde van de sluis, de Zandweg-zijde, stond een sluiswachterswoning; aan de zuidzijde, de kant van de buurtschap Oudenrijn, een woning met café. In 1951/1952 werden de sluis en de beide woningen afgebroken en werd de Stadsdambrug vervangen door een bredere.

Bekende (oud-)inwonersBewerken

Geboren in StadsdamBewerken

Zie ookBewerken