Spoorlijn Schaesberg - Simpelveld

spoorlijn in Nederland

De spoorlijn Schaesberg - Simpelveld (bijgenaamd Miljoenenlijn) is een spoorlijn die de stations van Schaesberg/Landgraaf en Simpelveld in de Nederlandse provincie Limburg met elkaar verbindt.

Miljoenenlijn
Schaesberg - Simpelveld
Spoorlijn Schaesberg - Simpelveld op de kaart
Totale lengte12,5 km
Spoorwijdtenormaalspoor 1435 mm
Aangelegd doorStaat der Nederlanden
Geopend
Schaesberg - Spekholzerheide: 15 juni 1934
Spekholzerheide - Simpelveld: 16 april 1871
Gesloten
Kerkrade Centrum - Simpelveld: 1988
Heropend
Kerkrade Centrum - Simpelveld: 1995
Huidige status
Landgraaf - Kerkrade Centrum: in gebruik
Kerkrade Centrum - Simpelveld: museumlijn
Geëlektrificeerd
Landgraaf - Kerkrade Centrum: 1 juni 1986
Aantal sporen1
Baanvaksnelheid
Landgraaf - Kerkrade Centrum: 80
Kerkrade Centrum - Simpelveld: 40
Beveiliging of treinbeïnvloedingLandgraaf - Kerkrade Centrum: ATB (EG)
Kerkrade Centrum - Simpelveld: Klassieke beveiliging
OmgrenzingsprofielLandgraaf - Kerkrade Centrum: NL1
Treindienst door
Landgraaf - Kerkrade Centrum: Arriva
Kerkrade Centrum - Simpelveld: ZLSM
Traject
vSHI2gl-BSicon .svg lijn van Sittard
vBHFBSicon .svg 0,0 Landgraaf
voorheen Schaesberg
vSTRl-STRoBSicon .svg 0,65 lijn naar Herzogenrath
SKRZ-G4od 1,8 N300 sinds 2016
BHFd 2,1 Eygelshoven
voorheen Hopel
BHFd 4,0 Chevremont
emKRZod 4,8 tramlijn Heerlen - Kerkrade-Holz
opgebroken
BHFd 5,6 Kerkrade Centrum
STR+GRZqd vanaf hier museumspoorlijn
vSTR-KBHFa 5,9 Kerkrade ZLSM
vSEC1-STR einde elektrificatie
vSHI2g+l-
dSTRexdKDSTa Domaniale mijn
dRP4qdSKRZ-G4oexdSTRd 6,7 N300 sinds 2016
exdKDSTadSTRexdSTRd Willem-Sophia mijn
exdSHI2g+ledSHI2glrexdSHI2g+rd
exdDSTdBHFexdDSTd 8,2 Spekholzerheide
voorheen Kerkrade West
exdSHI2ledSHI2g+lrexdSHI2rd
emKRZud 9,0 tramlijn Heerlen - Kerkrade-Locht opgebroken
SKRZ-G4ud 9,45 N281
SKRZ-Aud 10,5 A76E314
dSTRdSTR+l lijn van Aken (ZLSM)
dSTRdDST 12,0 Werkplaats ZLSM
vÜSTl
ddSTRvSHI2gl-
dvBHFdDST 12,5 Simpelveld
dv-SHI2g+rdSTR
BSicon .svgvSHI2g+l-
dSTR lijn naar Maastricht (ZLSM)

De lijn is gebruikt voor goederenvervoer en regulier personenvervoer. Vanaf 1988 is alleen het traject tussen de stations Landgraaf en Kerkrade Centrum in gebruik voor personenvervoer. Het traject tussen Kerkrade Centrum en Simpelveld maakt sinds 1995 deel uit van een toeristische spoorlijn.

GeschiedenisBewerken

De aanleg begon in 1925 ten behoeve van het kolenvervoer van de steenkoolmijnen. De verantwoordelijke uitvoerder van het werk was Corstiaan van Herpen, medewerker van het Spoorwegbouwbedrijf te Utrecht, een dochteronderneming van de Nederlandsche Spoorwegen.

In Schaesberg sloot de geheel dubbelsporige Miljoenenlijn aan op het in 1896 geopende traject Sittard – Herzogenrath, en in Simpelveld op de in 1853 in gebruik genomen spoorlijn Aken - Maastricht. Het lijngedeelte Simpelveld – Spekholzerheide Domaniale mijn, een zijtak van Aken – Maastricht, was al in gebruik sinds 16 april 1871 en is in de Miljoenenlijn opgenomen.

De bijnaam is ontleend aan de geschatte kosten per kilometer. Het 12,5 km lange traject heeft destijds ongeveer 12,5 miljoen gulden gekost. De voor die tijd hoge kosten werden veroorzaakt door het heuvellandschap dat bij de aanleg een grondverzet van 3,5 miljoen kubieke meter nodig maakte om tot aanvaardbare hellingen te komen.

De goederenspoorlijn kwam gereed in 1934. Pas vanaf 1949 werd de lijn ook voor personenvervoer gebruikt. In de Tweede Wereldoorlog werd het tweede spoor opgebroken. Na de oorlog werd de lijn enkelsporig hersteld. Sinds de sluiting van de Domaniale Mijn in 1969 was het goederenvervoer niet meer van betekenis. Van het grootste station aan de spoorlijn – Spekholzerheide (Kerkrade West) – waren de laatste jaren slechts nog de perronsporen in gebruik.

Begin 1986 is het lijngedeelte LandgraafKerkrade Centrum geëlektrificeerd, tegelijk met het traject Heerlen – Landgraaf. Met ingang van 28 mei 1988 werd het lijngedeelte Kerkrade Centrum – Simpelveld gesloten. Het plan om een nieuw traject - de Avantislijn - aan te leggen dat vanaf Centraal Station Aken (D), via Aken-Richterich en bedrijventerrein Avantis aan zou sluiten op de Miljoenenlijn bij station Spekholzerheide, is in 2019 geschrapt.[1]

Stations en gebouwenBewerken

Hieronder een overzicht van alle stations langs de lijn:

Station Geopend Huidig gebouw
Landgraaf 1896 1893, NZS, 1e gebouw, Standaardtype ZSM
Eygelshoven 1949 geen, gebouw gesloopt in 2003
Chevremont 1949 geen, gebouw gesloopt in 2002
Kerkrade Centrum 1949 geen, gebouw gesloopt in 1995
Spekholzerheide 1949 geen, station gesloten in 1988, sinds 1995 in gebruik door ZLSM
Simpelveld 1853 1908, SS, 2e gebouw, station gesloten in 1992, sinds 1995 in gebruik door ZLSM

TreindienstBewerken

De Miljoenenlijn werd in eerste instantie gebruikt voor vervoer van grondstoffen voor en producten van de steenkoolmijnen. Gelijktijdig met de elektrificatie van de spoorlijnen van Eindhoven naar Limburg (Heerlen en Maastricht) werd op 15 mei 1949 de Miljoenenlijn geopend voor reizigersvervoer. Er gingen reizigerstreinen rijden van Heerlen via Kerkrade en Simpelveld naar Schin op Geul. In 1955 werd de treindienst verlengd naar Valkenburg, waardoor deze ook een rol voor het toerisme ging spelen. Op 1 augustus 1954 werden de stoomtreinen afgelost door de dieselelektrische treinstellen met de bijnaam Blauwe Engel. In de loop der tijd hebben Blauwe Engelen in zowel één- als tweewagenuitvoering dienstgedaan, in de late jaren 1980 reden alleen nog tweewagenstellen (nummers 178-186). Sinds de elektrificatie van Landgraaf - Kerkrade in 1986 en de sluiting van Kerkrade – Simpelveld op 27 mei 1988 reden op het resterende gedeelte treinstellen Plan V. Dit laatste materieel reed ruwweg de eerste twee jaren nadat in december 2006 de concessie van de provincie Limburg aan Veolia Transport Limburg was ingegaan. Sinds de tweede helft van 2008 reden er Velios-treinstellen van Veolia. Per 11 december 2016 beëindigde Veolia zijn activiteiten in Nederland en nam Arriva het vervoer over.

Serie Treinsoort Route Bijzonderheden
32500 RS 15 Stoptrein (Arriva) SittardHeerlenKerkrade Centrum

MuseumspoorlijnBewerken

 
Route Museumspoorlijn van de Zuid-Limburgse Stoomtrein Maatschappij

In 1992 werd het baanvak Kerkrade Centrum – Simpelveld door de Nederlandse Spoorwegen verkocht aan de Zuid-Limburgse Stoomtrein Maatschappij (ZLSM). Sinds 1995 rijdt de ZLSM hier vanuit Simpelveld met toeristische stoomtreinen en railbussen.

Tot 2004 reed de ZLSM tot aan Kerkrade Centrum. Tussen 2004 en december 2006 reden de toeristische treinen over de Miljoenenlijn door naar Heerlen. Met de overname van de spoorlijn Kerkrade – Heerlen (en verder naar Maastricht) door Veolia in december 2006 werd het aantal reguliere treinritten op deze verbinding vergroot, waardoor er geen plaats meer was voor de stoomtrein op het grotendeels enkelsporige traject. De museumtreinritten eindigden daarop enkele maanden lang weer in Kerkrade Centrum. In januari 2007 werd daarop de in 1992 verwijderde verbindingswissel in Schin op Geul teruggeplaatst, en met ingang van de zomerdienstregeling van april 2007 rijden de stoomtreinen door tot het toeristische Valkenburg.

Zie ookBewerken