Hoofdmenu openen

Marathon van Amsterdam

Het Olympisch Stadion, start en finish van de marathon
Haile Gebrselassie, 2005
De twee finalisten, 2006
Kamiel Maase, 2007
Paul Kiprop Kirui (links) in de kopgroep, 2008
Gilbert Yegon aan de leiding, 2009

De Marathon van Amsterdam is een jaarlijks terugkerend hardloopevenement, dat wordt gehouden op de derde zondag van oktober in en om Amsterdam. De hoofdafstand is de hele marathon (42,195 km). Hiernaast kent het evenement hardloopwedstrijden over de halve marathon, 8 km-loop (sinds 2010, voorheen 5 km, 7,5 km of 10 km) en diverse jeugdlopen (1 km tot 2,5 km). De marathon van Amsterdam is een van de grootste marathons van Nederland (met ruim 12.000 gefinishte deelnemers op de marathon) en is tevens het meest internationale sportevenement met 105 verschillende nationaliteiten in 2015[1]. Het evenement heeft in 2013 van de IAAF de status Golden Label Race gekregen. Van 2008 t/m 2012 had het evenement de status Silver Label Race. Met ruim 12.000 deelnemers in 2016 behoort de marathon bij de grootste marathons in Europa.

Inhoud

GeschiedenisBewerken

De eerste marathon van Amsterdam werd op 5 augustus 1928 gelopen als onderdeel van de IX Olympiade. De race werd in 2:32.57 gewonnen door de voor Frankrijk uitkomende Algerijn Ahmed Boughéra El Ouafi. De start vond plaats in het Olympisch Stadion, waarna het parcours door de polder tot aan Uithoorn liep en van daaruit langs de Amstel terug naar het stadion leidde.[2]

Hierna werd verschillende malen het Nederlands kampioenschap marathon in de hoofdstad gehouden. Dit was in 1931, 1932, 1933, 1935, 1938, 1956. Het duurde tot 1975 voor er weer een marathon van Amsterdam plaatsvond, op 3 mei 1975 georganiseerd door de atletiekclubs AV'23, Blauw Wit, Sagitta, ADA, ATOS en Startbaan. Het Olympisch Stadion was evenals in 1928 het start- en finishpunt. Het jaar erop was er opnieuw een Nederlands kampioenschap marathon. Nadat de wedstrijd in 1978 niet doorging, werden start en finish verplaatst naar de Dam. Sinds de renovatie van het Olympisch Stadion is dit vanaf 2000 weer het start- en eindpunt.

Een van de meest memorabele edities van de Amsterdamse marathon was die van 1980. In dat jaar wist Gerard Nijboer aansluiting te krijgen bij de wereldtop met de tijd van 2:09.01. Deze tijd was op dat moment niet alleen een Nederlands (het zou 23 jaar duren voordat een Nederlander sneller zou lopen) en Europees record, maar ook de twee na snelste tijd ooit gelopen.

In 1997, toen de finish voor het eerst weer in het Olympisch Stadion lag, werd die tijd eindelijk verbeterd door de Keniaan Sammy Korir, die op een winderige zondag 2:08.24 liet klokken. Een jaar later, toen de finish vanwege de renovatie niet in maar vóór het stadion lag, verbeterde Korir zijn eigen tijd tot 2:08.13.[2]

Voor de editie van 1999, met de meet weer op het Stadionplein, was er geen budget voor de echte wereldtoppers geweest. De Italiaan Gabriela Rosa, die vijftig lopers onder zijn hoede had, stuurde bijvoorbeeld niet Sammy Korir maar de minder getalenteerd geachte Keniaan Fred Kiprop. En Jos Hermens kwam met de Ethiopiërs Tesfaye Jifar en Tesfaye Tola, die zelfs nog nooit aan een marathon hadden deelgenomen. Maar het was Kiprop die de marathon uiteindelijk zou winnen in de voor onmogelijk gehouden tijd van 2:06.47. Slechts drie atleten liepen de marathon ooit sneller. En de twee debutanten Jifar en Tola kwamen er met respectievelijk twee en tien seconden achteraan. Tussen hen in liep nog de Keniaan William Kiplagat, die eindigde in 2:06.50. Vier lopers onder de 2:07, dat was nog nooit op een marathon gepresteerd. De vier schaarden zich bij de beste tien tijden ooit gelopen.[2]

Alleen Gerard Nijboer (4x), Wilson Chebet (Kenia, 3x), Cor Vriend (2x), Sammy Korir (Kenia, 2x), Ferenc Szekeres (Hongarije, 2x) en bij de vrouwen Plonie Scheringa (2x) en Marja Wokke (2x) waren in het 38-jarige bestaan van de marathon in staat meerdere malen te winnen.

Het parcours is vlak, hetgeen de organisatie elk jaar doet hopen op een wereldrecord. In 2005 deed Haile Gebrselassie een wereldrecordpoging, maar verloor te veel tijd aan het einde van de race. Hij verbeterde wel het wedstrijdrecord met drie seconden tot 2:06.20. De tijd van de 31-jarige Ethiopiër was tevens de beste tijd wereldwijd gelopen in 2005. Op 21 oktober 2007 liep Kamiel Maase het huidige Nederlandse record op de marathon van 2:08.23 in deze wedstrijd.

De Keniaan Gilbert Yegon verbeterde in 2009 de tijd van Gebrselassie met twee seconden tot 2:06.18. De Ethiopiër Getu Feleke scherpte in 2010 het record verder aan tot 2:05.44. Het huidige parcoursrecord staat op naam van Wilson Chebet: 2:05.41.

In 2017 verbeterde Abdi Nageeye na tien jaar het Nederlands record op de marathon met zeven seconden in 2:08.16. Deze editie was verder opmerkelijk snel met maar liefst vijf lopers onder de 2:06, elf onder 2:09 en 14 onder de 2:10.

ParcoursBewerken

Op 3 mei 1975 vond de eerste editie plaats van het evenement. De start en finish waren in het Olympisch Stadion. Nadat de marathon in 1978 niet werd gehouden, verhuisden de start en finish naar de Dam. Op het Museumplein kreeg Amsterdam in 1990 een nieuwe start- en finishlocatie. Via de RAI en de Amsterdam ArenA kwam de Amsterdamse marathon weer terug in de oude omgeving.

In 1997 werd de finish weer naar het Olympisch Stadion verlegd. Toen in 2000 de organisatie haar vijfentwintigste editie vierde, werd ook de start weer verlegd naar het gerenoveerde Olympisch Stadion. Sindsdien vinden elk jaar de start en finish daar plaats. Dit laat elk jaar weer een onvergetelijke indruk achter, met dank aan de aanwezigheid van de supporters op de ere- en marathontribune.

Iedere editie vinden er kleine wijzigingen plaats in de route van de marathon, meestal vanwege wegopbrekingen. In 2007 bestond het parcours van de marathon uit een kleine ronde van ca. 7 km en een grote ronde van circa 35 kilometer. De kleine ronde begon in het Olympisch Stadion, langs het Rijksmuseum, door het Vondelpark en weer langs het stadion. De grote ronde van 35 km liep langs de Amstel naar Ouderkerk aan de Amstel en daarvandaan langs de andere oever van de Amstel terug naar de stad. Na Duivendrecht, de Watergraafsmeer en de Indische buurt kwamen de lopers via de centrumring Mauritskade/Stadhouderskade en wederom het Vondelpark uiteindelijk bij de finish in het stadion.

Het huidige parcours in Amsterdam (2013) staat bekend om het vlakke, snelle en historische karakter. De route zit vol Amsterdamse hoogtepunten. Zo passeert men het wereldberoemde Rijksmuseum op het Museumplein, komt langs het Tropenmuseum, het Amstel Hotel en wordt men onderweg aangemoedigd door de enthousiaste bewoners van Amsterdam. Ook het Vondelpark ontbreekt niet. Dit grootste volkspark van Amsterdam wordt de eerste keer bereikt vanaf de Amstelveenseweg. De tweede keer loopt men deze route tegengesteld en komt men het park binnen vanaf de zijde van het Leidseplein. Het 48 hectare grote park vol bomen, vijvers, wandelpaden en speelweiden is geliefd bij elke Amsterdammer.

Het parcours van de marathon volgt een deel van het olympische traject langs de Amstel, langs statige herenhuizen en enige molens. Dit landelijke traject biedt fraaie uitzichten (onder meer op de Arena) en geeft een indruk van de enorme bedrijvigheid die dagelijks op de Amstel heerst.

Nieuw in 2013: De TCS Amsterdam Marathon gaat door het hart van het Rijksmuseum, de beroemde Passage die Amsterdam-Centrum en Amsterdam-Zuid met elkaar verbindt. Een unieke belevenis voor de vele duizenden lopers uit binnen- en buitenland. Hiermee gaat een lang gekoesterde wens van de organisatie Le Champion, om sport, kunst en cultuur dichter bij elkaar te brengen in Amsterdam, in vervulling.

In 2015 is het parcours op drie punten gewijzigd. De marathonlopers komen nu onder andere door de Zuidas, de grote bedrijfslocatie van Amsterdam. Dit gebied is de laatste jaren verder ontwikkeld, zowel op zakelijk als sportief vlak.

SponsorsBewerken

Tot en met 2010 was bank-verzekeraar ING hoofdsponsor. In 2011 nam Tata Consultancy Services (TCS, onderdeel van het Tata-concern) die rol over, voor vijf jaar.[3] De naam van de hoofdsponsor wordt doorgaans opgenomen in de naam van de marathon.

StatistiekenBewerken

Wedstrijdrecords marathonBewerken

Ontwikkeling parcoursrecordBewerken

Datum Nationaliteit Atleet Tijd
5 augustus 1928   FRA Ahmed Boughéra El Ouafi 2:32.57
3 mei 1975   DEN Jørgen Jensen 2:16.51
21 mei 1977   USA Bill Rodgers 2:12.47
26 april 1980   NED Gerard Nijboer 2:09.01
2 november 1997   KEN Sammy Korir 2:08.24
1 november 1998   KEN Sammy Korir 2:08.13
17 oktober 1999   KEN Fred Kiprop 2:06.47
19 oktober 2003   KEN William Kipsang 2:06.39
17 oktober 2004   KEN Robert Cheboror 2:06.23
16 oktober 2005   ETH Haile Gebrselassie 2:06.20
18 oktober 2009   KEN Gilbert Yegon 2:06.18
17 oktober 2010   ETH Getu Feleke 2:05.44
21 oktober 2012   KEN Wilson Chebet 2:05.41
20 oktober 2013   KEN Wilson Chebet 2:05.36
16 oktober 2016   KEN Daniel Wanjiru 2:05.21
15 oktober 2017   KEN Lawrence Cherono 2:05.09
21 oktober 2018   KEN Lawrence Cherono 2:04.06

Winnaars marathonBewerken

Editie Jaar Snelste man Nat. Tijd Snelste vrouw Nat. Tijd
43 21 oktober 2018 Lawrence Cherono   KEN 2:04.06 Tadelech Bekele   ETH 2:23.15 Uitslagen
42 15 oktober 2017 Lawrence Cherono   KEN 2:05.09 Tadelech Bekele   ETH 2:21.54 Uitslagen
41 16 oktober 2016 Daniel Wanjiru   KEN 2:05.21 Meselech Melkamu   ETH 2:23.21 Uitslagen
40 18 oktober 2015 Bernard Kipyego   KEN 2:06.19 Joyce Chepkirui   KEN 2:24.11 Uitslagen
39 19 oktober 2014 Bernard Kipyego   KEN 2:06.22 Betelhem Moges   ETH 2:28.35 Uitslagen
38 20 oktober 2013 Wilson Chebet   KEN 2:05.36 Valentine Kipketer   KEN 2:23.02 Uitslagen
37 21 oktober 2012 Wilson Chebet   KEN 2:05.41 Meseret Hailu   ETH 2:21.09 Uitslagen
36 16 oktober 2011 Wilson Chebet   KEN 2:05.53 Tiki Gelana   ETH 2:22.08 Uitslagen
35 17 oktober 2010 Getu Feleke   ETH 2:05.44 Alice Timbilil   KEN 2:25.03 Uitslagen
34 18 oktober 2009 Gilbert Yegon   KEN 2:06.18,0 Eyerusalem Kuma   ETH 2:27.42,8 Uitslagen
33 19 oktober 2008 Paul Kiprop Kirui   KEN 2:07.52 Lydia Cheromei   KEN 2:25.57 Uitslagen
32 21 oktober 2007 Emmanuel Mutai   KEN 2:06.28,6 Magdaline Chemjor   KEN 2:28.15,9 Uitslagen
31 15 oktober 2006 Solomon Bushendich   KEN 2:08.52,0 Rose Cheruiyot   KEN 2:28.26,0 Uitslagen
30 16 oktober 2005 Haile Gebrselassie   ETH 2:06.19,5 Kutre Dulecha   ETH 2:30.05,2 Uitslagen
29 17 oktober 2004 Robert Cheboror   KEN 2:06.22,4 Helena Javornik   SLO 2:27.32,8 Uitslagen
28 19 oktober 2003 William Kipsang   KEN 2:06.38,2 Helena Sampaio   POR 2:28.05,6 Uitslagen
27 20 oktober 2002 Benjamin Kimutai   KEN 2:07.25,9 Gete Wami   ETH 2:22.20,0 Uitslagen
26 21 oktober 2001 Driss El Himer   FRA 2:07.02 Shitaye Gemechu   ETH 2:28.40 Uitslagen
25 15 oktober 2000 Francisco Javier Cortés   ESP 2:08.57 Abeba Tolla   ETH 2:29.54 Uitslagen
24 17 oktober 1999 Fred Kiprop   KEN 2:06.46,1 Lornah Kiplagat   KEN 2:25.30,0 Uitslagen
23 1 november 1998 Sammy Korir   KEN 2:08.13 Catherina McKiernan   IRL 2:22.23 Uitslagen
22 2 november 1997 Sammy Korir   KEN 2:08.24 Elfenesh Alemu   ETH 2:37.37 Uitslagen
21 3 november 1996 Joseph Chebet   KEN 2:10.57 Nadezhda Ilyina   RUS 2:34.35 Uitslagen
20 24 september 1995 Hisayuki Okawa   JPN 2:14.00 Agnes Hijman   NED 2:48.57 Uitslagen
19 25 september 1994 Tesfaye Eticha   ETH 2:15.56 Barbara Kamp   NED 2:51.57 Uitslagen
18 26 september 1993 Kenichi Suzuki   JPN 2:11.56 Yoshiko Yamamoto   JPN 2:29.12 Uitslagen
17 27 september 1992 Inocencio Miranda   MEX 2:14.58 Paulina Grigorenko   RUS 2:50.41 Uitslagen
16 15 september 1991 Tesfaye Tafa   ETH 2:13.26 Mieke Hombergen   NED 2:41.14 Uitslagen
15 13 mei 1990 Zerihun Gizaw   ETH 2:11.52 Renata Kokowska   POL 2:35.31 Uitslagen
14 7 mei 1989 Gerard Nijboer   NED 2:13.52 Gabriela Górzyńska   POL 2:47.16 Uitslagen
13 7 mei 1988 Gerard Nijboer   NED 2:12.38 Elena Murgoci   ROU 2:41.56 Uitslagen
12 10 mei 1987 John Burra   TAN 2:12.40 Adriana Andreescu   ROU 2:36.21 Uitslagen
11 11 mei 1986 Willy Vanhuylenbroeck   BEL 2:14.46 Teresa Kidd   IRL 2:46.18 Uitslagen
10 12 mei 1985 José Reveyn   BEL 2:19.24 Carolien Lucas   NED 2:47.11 Uitslagen
9 12 mei 1984 Gerard Nijboer   NED 2:14.28 Eefje van Wissen   NED 2:43.51 Uitslagen
8 7 mei 1983 Cor Vriend   NED 2:13.41 Antonia Ladanyne   HUN 2:43.57 Uitslagen
7 8 mei 1982 Cor Vriend   NED 2:12.15 Annie van Stiphout   NED 2:37.28 Uitslagen
6 9 mei 1981 Ferenc Szekeres   HUN 2:18.11 Marja Wokke   NED 2:43.38 Uitslagen
5 26 april 1980 Gerard Nijboer   NED 2:09.01 Marja Wokke   NED 2:40.15 Uitslagen
4 19 mei 1979 Ferenc Szekeres   HUN 2:14.46 Ria Harmens-Peters   NED 3:21.40 Uitslagen
- 1978 Geen wedstrijd
3 21 mei 1977 Bill Rodgers   GBR 2:12.47 Plonie Scheringa   NED 3:28.24 Uitslagen
2 8 mei 1976 Karel Lismont   BEL 2:18.48 Corrie Konings   NED 3:24.31 Uitslagen
1 3 mei 1975 Jørgen Jensen   DEN 2:16.51 Plonie Scheringa   NED 3:13.38 Uitslagen

Winnaars halve marathonBewerken

Editie Jaar Man Vrouw
Naam Nat. Tijd Naam Nat. Tijd
41 16 oktober 2016 Daniel Valdez Lopez   MEX 1:09.12 Janica Mäkelä   FIN 1:19.44
40 18 oktober 2015 Kaupo Sasmin   EST 1:09.02 Rosmery Quispe   BOL 1:17.43
39 19 oktober 2014 Tom Aldred   GBR 1:07.18 Gulzhanat Zhanatbek   KAZ 1:19.17
38 20 oktober 2013 Daan van den Ende   NED 1:10.11 Anna Holm Baumeister   DEN 1:18.22
37 21 oktober 2012 Kevin Rojas   GBR 1:09.27 Maria Barrett   GBR 1:19.58
36 16 oktober 2011 Alessandro Belotti   ITA 1:08.27 Megumi Kinukawa   JPN 1:17.08
35 17 oktober 2010 Huw Lobb   GBR 1:09.42 Helen Sharpe   NED 1:20.12
34 18 oktober 2009 Jonathan Frost   GBR 1:10.53 Minna Kainlauri   FIN 1:20.36
33 19 oktober 2008 Merwin Dollison   NED 1:09.21 Rebbecca Harrison   GBR 1:19.25
32 21 oktober 2007 Darius Sadeckas   LTU 1:09.05 Adela Salt   GBR 1:20.54
31 15 oktober 2006 John Ward   GBR 1:08.44 Catherine Wilding   GBR 1:20.58
30 16 oktober 2005 Norbert Groot   NED 1:11.36 Daniele Giacobone   ITA 1:23.22
29 17 oktober 2004 Eric Dubois   FRA 1:10.40 Jessica Gunnarson   NOR 1:22.49
28 19 oktober 2003 Rafa Maritxalar Elgorriag   ESP 1:09.37 Anna Magrethe Tråve   NOR 1:23.51
eerder[5] Onbekend

Nederlandse kampioenschappenBewerken

Het Nederlands kampioenschap marathon werd vijftien maal gehouden in Amsterdam:

Nr Datum Man Vrouw Uitslag
Naam Nationaliteit Tijd Overall Naam Nationaliteit Tijd Overall
15 15 oktober 2017 Abdi Nageeye   Nederland 2:08.16 9 Mireille Baart   Nederland 2:44.21 13 uitslag
14 16 oktober 2016 Khalid Choukoud   Nederland 2:11.23 14 Ruth van der Meijden   Nederland 2:33.44 7 uitslag
13 19 oktober 2014 Paul Zwama   Nederland 2:21.59 13 Jacelyn Gruppen   Nederland 2:55.43 9 uitslag
12 16 oktober 2011 Michel Butter   Nederland 2:12.59 15 Lornah Kiplagat   Nederland 2:25.52 3 uitslag
11 18 oktober 2009 Koen Raymaekers   Nederland 2:12.59 13 Hilda Kibet   Nederland 2:30.33 3 uitslag
10 7 mei 1988 Gerard Nijboer   Nederland 2:12.38 1 Jolanda Homminga   Nederland 2:46.41 2 uitslag
9 12 mei 1984 Gerard Nijboer   Nederland 2:14.28 1 Eefje van Wissen   Nederland 2:43.51 1 uitslag
8 8 mei 1982 Cor Vriend   Nederland 2:12.15 1 Annie van Stiphout   Nederland 2:37.28 1 uitslag
7 8 mei 1976 Ko van der Weijden   Nederland 2:31.30 5 Geen kampioenschap voor vrouwen uitslag
6 7 juli 1956 Piet Bleeker   Nederland 2:42.35 ? Geen vrouwelijke deelnemers uitslag
5 26 juni 1938 Pleun van Leenen   Nederland 3:14.43,4 ? Geen vrouwelijke deelnemers uitslag
4 11 augustus 1935 Henri Landheer   Nederland 3:10.02,0 ? Geen vrouwelijke deelnemers uitslag
3 16 juli 1933 Pleun van Leenen   Nederland 3:09.12 2 Geen vrouwelijke deelnemers uitslag
2 3 juli 1932 Pleun van Leenen   Nederland 3:17.13,2 ? Geen vrouwelijke deelnemers uitslag
1 19 april 1931 Evert Wijburg   Nederland 3:02.38.6 1 Geen vrouwelijke deelnemers uitslag

Top 10 snelste overallBewerken

Met een gemiddelde tijd van 2:05.08,8 staat Amsterdam op een zesde plaats op de lijst van snelste marathonsteden. De Marathon van Amsterdam is de tweede snelste marathon van Nederland, na de Marathon Rotterdam.

Rang Naam Land Tijd Jaar Plek
1 Lawrence Cherono   KEN 2:04.06 2018 1
2 Mule Wasihun   ETH 2:04.37 2018 2
3 Solomon Deksisa   ETH 2:04.40 2018 3
4 Lawrence Cherono   KEN 2:05.09 2017 1
5 Norbert Kigen   KEN 2:05.13 2017 2
6 Daniel Wanjiru   KEN 2:05.21 2016 1
7 Abraham Kiptum   KEN 2:05.26 2017 3
8 Wilson Chebet   KEN 2:05.36 2013 1
9 Mule Wasihun   ETH 2:05.39 2017 4
10 Wilson Chebet   KEN 2:05.41 2012 1

(tabel bijgewerkt t/m 2018)

Top 10 snelste NederlandersBewerken

Plek Man Tijd (jaar) Vrouw Tijd (jaar)
1 Kamiel Maase 2:08.21 (2007) NR Lornah Kiplagat 2:25.52 (2011)
2 Gerard Nijboer 2:09.01 (1980) Hilda Kibet 2:30.33 (2009)
3 Michel Butter 2:09.58 (2012) Nadezhda Wijenberg 2:31.45 (2001)
4 Abdi Nageeye 2:10.24 (2015) Carla Beurskens 2:31.48 (1993)
5 Khalid Choukoud 2:11.23 (2016) Miranda Boonstra 2:31.49 (2013)
6 Hugo van den Broek 2:12.08 (2004) Ruth van der Meijden 2:33.44 (2016)
7 Cor Vriend 2:12.15 (1982) Kristijna Loonen 2:34.08 (2005)
8 Tonnie Dirks 2:12.27 (1993) Anne van Schuppen 2:34.25 (2002)
9 Marti ten Kate 2:12.39 (1993) Heleen Plaatzer 2:35.23 (2011)
10 Koen Raymaekers 2:12.59 (2009) Inge de Jong 2:37.08 (2015)

(tabel bijgewerkt t/m 2016)

Ontwikkeling van deelnemersaantallenBewerken

Jaar Marathon waarvan
vrouwen
in % halve marathon overige
lopen
2016 12.181 2865 23,5 14.832 4645
2015 12.335 2718 22,0 14.015 4242
2014 12.217 2774 22,7 14.967 4718
2013 11.310 2331 20,6 14.002 4335
2012 10.145 2094 20,6 12.745 4197
2011 9637 1910 19,8 11.374 3538
2010 7880 1533 19,5 11.282 3915
2009 6910 1341 19,4 09033 2932
2008 5983 1097 18,3 08157 2271
2007 6530 1124 17,2 08464 1328
2006 5858 0996 17,0 06992 3611
2005 5336 0874 16,3 06321 3398
2004 4498 0644 14,3 05880 2936
2003 3537 0507 14,3 04429 2081

Overige wedstrijdrecordsBewerken

Halve marathon

Mannen: Tom Aldred   GBR 1:07.18 (2014)
Vrouwen: Megumi Kinukawa   JPN 1:17.08 (2011)

8 km loop

Mannen: Wilfred van Holst   NED 25.19 (2016)
Vrouwen: Tracey Morris   GBR 28.20 (2010)