Hoofdmenu openen

Leidschendam

plaats en voormalige gemeente in Zuid-Holland, Nederland

Leidschendam is een plaats in de gemeente Leidschendam-Voorburg, in de Nederlandse provincie Zuid-Holland. De plaats telt ongeveer 33.770 inwoners (2019).

Leidschendam
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van Leidschendam Wapen van Leidschendam
(Details) (Details)
Leidschendam (Zuid-Holland)
Leidschendam
Situering
Provincie Vlag Zuid-Holland Zuid-Holland
Gemeente Vlag Leidschendam-Voorburg Leidschendam-Voorburg
Coördinaten 52° 5′ NB, 4° 24′ OL
Algemeen
Inwoners (BAG, 2019) 33.770[1]
Overig
Postcode 2260 - 2267
Netnummer 070, 071
Woonplaatscode 1621
Kernen Leidschendam, Stompwijk
Belangrijke verkeersaders A4 en N14
Voormalige gemeente 1938 - 2002
Ontstaan uit Stompwijk en Veur
Opgegaan in Leidschendam-Voorburg in 2002
Detailkaart
Netherlands, Leidschendam, map of 1812-1819.jpg
Kern van Leidschendam in 1819
Kern Leidschendam in de gemeente Leidschendam-Voorburg Kern Leidschendam in de gemeente Leidschendam-Voorburg (sinds 2002)
Portaal  Portaalicoon   Nederland

OntstaanBewerken

De gemeente(naam) ontstond in 1938 uit een fusie tussen de gemeenten Veur, Stompwijk met de buurtschap Wilsveen. Tot 1 januari 2002 vormde het een zelfstandige gemeente. Sindsdien is het samen met het kerkdorp Stompwijk en Voorburg onderdeel van de gemeente Leidschendam-Voorburg, gelegen aan het kanaal de Vliet, ook bekend onder de naam Rijn-Schiekanaal. De gemeente Leidschendam telde eind 2001 circa 40.000 inwoners op een oppervlakte van 37,8 km².

GeschiedenisBewerken

De Vliet is een kanaal dat in de Middeleeuwen is gegraven, dit in navolging van het meer dan ±1950 jaar oude kanaal van Corbulo dat in de Romeinse tijd, in opdracht van de veldheer Corbulo (ca. 47 na Chr.), gegraven is tussen de Oude Rijn bij Leiden en de Schie-Maas bij Delft.

In de 13e eeuw werd door graaf Floris V een landscheiding ingesteld tussen de hoogheemraadschappen Rijnland en Delfland. Deze Landscheiding Rijnland-Delfland werd vermeld in een oorkonde uit 1285.

Dam in de VlietBewerken

Daarbij werd vanwege het verschil in waterpeil – om wateroverlast in Delfland te voorkomen – een landscheidingsdijk aangelegd, inclusief een dam in de Vliet: De Lytsche Dam. Dit obstakel in de vaarroute tussen Leiden en Delft gaf veel economische bedrijvigheid, omdat alle passagiers en vracht op deze plaats van schip moesten wisselen. Al snel ontstond aan weerszijden van de dam bebouwing.

Er kwamen verscheidene herbergen (in de 19e eeuw 't Eilant, Het Zwaantje De Stad Amsterdam, en De Vier Heemskinderen), een hoefsmederij en wat kleine woningen. Later kwamen er nog enige molens, waaronder de Salamander.

De bebouwing aan de noordzijde van de Vliet vormde het dorp Veur, gelegen in de gelijknamige heerlijkheid, later gemeente; de bebouwing ten zuiden van de Vliet werd Leidschendam genoemd, en behoorde tot het ambacht, later gemeente, Stompwijk. Samen vormen ze het historische centrum van het huidige Leidschendam.

Bij de dam werd een overtoom aangelegd om schepen door te kunnen trekken; en later ook sluizen en bruggen met een ophaalbrug. Het huidige sluizencomplex dateert uit 1885.[2]

Evenwijdig aan de Vliet was een pad/weg voor trekpaarden en later voor de koetsen en de landbouwvoertuigen.

KerkenBewerken

De plaatselijke boeren waren overwegend katholiek. Die van Veur, ten westen van de Vliet, gingen ter kerke in een statie, een schuilkerk, aan de huidige Veurse Achterstraat.

 
Dorpskerk aan de Delftsekade, langs de Vliet

De protestanten kregen in het midden van de zeventiende eeuw hun eigen kerk, ten oosten van de Vliet: de Dorpskerk, gebouwd naar ontwerp van de Leidse stadsmeestertimmerman Arent van 's-Gravesande. Het is een opvallende, achtzijdige koepelkerk. Na een brand in 1693 werd ze herbouwd. In 1865 werd de koepel door het huidige dak vervangen.

In de 19e eeuw werden ook katholieke kerken weer toegestaan. Rond 1880 werd de neogotische rooms-katholieke Petrus- en Pauluskerk gebouwd aan de westzijde van de Vliet. Tot circa 1960 waren de beide religies, gereformeerd en katholiek, strikt gescheiden.

Leidschendam vandaag de dagBewerken

Van het oude dorp Leidschendam is behalve de kerken en enkele artnouveau-winkelpanden weinig bewaard gebleven. Rondom de dorpskern liggen verschillende grote kantoorgebouwen.

Sinds maart 2009 is Leidschendam de zetel van een instelling van de Verenigde Naties, namelijk het Libanontribunaal. Dit tribunaal zetelt in het voormalige gebouw van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) aan de Dr. van der Stamstraat.

Leidschendam heeft een overdekt winkelcentrum (Leidsenhage) met zo'n 180 verschillende winkels. Rond 2018/2019 is het vernieuwde Leidsenhage klaar, met meer winkels en een andere naam: Mall of the Netherlands.

MonumentenBewerken

Een deel van Leidschendam rondom de Sluis Leidschendam is een beschermd dorpsgezicht. Verder zijn er in het dorp enkele tientallen rijksmonumenten en 60 gemeentelijke monumenten.

Op 23 mei 2013 onthulde de burgemeester een monumentaal informatiebord, dat herinnert aan de samenwerking tussen Anton Schrader, de Van Ravesteijnwerf en de gebroeders Jo (monteur) en Pier Meijer (bedrijfsleider) tijdens de Tweede Wereldoorlog, waardoor 72 Engelandvaarders goed voorbereid aan hun overtocht konden beginnen. Het herinneringsbord staat bij het elektrisch gemaal.

Verkeer en vervoerBewerken

Leidschendam heeft een aansluiting op de A4. Sinds 2003 is er met de Sijtwendetunnel (N14, onderdeel van de Noordelijke Randweg rondom Den Haag) een belangrijke verbindingsweg tussen de A44 en de A4. Tot die tijd moest al het verkeer dat de Vliet wilde oversteken de brug gebruiken bij het sluiscomplex in het centrum van Leidschendam. Ondanks de aanleg van de N14, heeft het oude centrum van Leidschendam nog steeds erg veel last van (sluip)verkeersoverlast door het grote verkeersaanbod wat de afgelopen jaren aanzienlijk is gestegen op de A4 en N14, hierdoor kan de N14 de grote hoeveelheid niet meer aan.

Van 1924 tot november 1961 lag Leidschendam aan de interlokale Tramlijn Scheveningen - Den Haag - Leiden . De dienstregeling daarvan werd met blauwe trams onderhouden. Vijf haltes lagen binnen de gemeente.

Tot juni 2006 had Leidschendam een spoorwegstation aan de Hofpleinlijn en Zoetermeer Stadslijn: Leidschendam-Voorburg (hoewel ook via een brug over de Vliet vanaf Leidschendam bereikbaar eigenlijk in Voorburg gelegen). Tegenwoordig is Leidschendam-Voorburg een halte en metrostation van RandstadRail (trams 3 en 4 en metrolijn E).

Ook rijden er bussen van Arriva en EBS op de lijnen 45 en 46, trams op lijn 6, R-net trams op lijn 2 en RandstadRail trams op lijn 19.

SportBewerken

Leidschendam heeft een ruim aanbod aan sport.

Zo zijn er twee voetbalverenigingen, dat zijn RKAVV en SEV. RKAVV behaalde twee keer het kampioenschap in de 2e klasse KNVB waarvan de laatste keer in 2001. RKAVV promoveerde daardoor naar de 1e klasse KNVB waar het in 2011 het kampioenschap behaalde.

Ook heeft Leidschendam een sportcomplex en recreatiezwembad, De Fluit. Dit bestaat uit een aantal sporthallen en een zwemcomplex met verschillende baden, waaronder een wedstrijdbad, een doelgroepenbad en een peuter-/kleuterbad.

GeborenBewerken

 
Paulus Constantijn la Fargue, De kom in de trekvaart tussen Den Haag en Leiden in Leidschendam (1756).

OverledenBewerken

GalerijBewerken