Hoofdmenu openen

Spoorlijn Lage Zwaluwe - 's-Hertogenbosch

spoorlijn in Nederland
(Doorverwezen vanaf Langstraatspoorlijn)

De Langstraatspoorlijn was een spoorlijn van Lage Zwaluwe via Waalwijk naar 's-Hertogenbosch. De bijnaam Halvezolenlijn verwijst naar de schoenenindustrie en is natuurlijk ironisch bedoeld voor de inwoners van deze streek. Er was tijdens de aanleg wel rekening gehouden met het eventueel in een later stadium dubbelsporig maken van de lijn, wat nog te zien is aan de breedte van de pijlers van de Moerputtenbrug in natuurgebied de Moerputten.

Langstraatspoorlijn
Lage Zwaluwe - 's-Hertogenbosch
Spoorlijn Lage Zwaluwe - 's-Hertogenbosch op de kaart
Totale lengte46,3 km
Spoorwijdtenormaalspoor 1435 mm
Aangelegd doorStaat der Nederlanden
Geopend
Lage Zwaluwe - Waalwijk: 1 november 1886
Waalwijk - Vlijmen: 1 juni 1888
Vlijmen- 's-Hertogenbosch: 15 oktober 1890
Gesloten1 augustus 1950
Heropend
Lage Zwaluwe - Oosterhout Weststad: 1979
Huidige status
Lage Zwaluwe - Oosterhout: alleen goederen
Oosterhout - 's-Hertogenbosch: opgebroken
Geëlektrificeerdnee
Aantal sporen1
Baanvaksnelheid40 km/h
Traject
v-SHI2grdBSicon .svg lijn van Rotterdam Centraal
vÜSTurvSTR-d lijn van Moerdijk haven alleen goederen
edABZg+rvÜSTlBSicon .svg lijn van Moerdijk SS opgebroken
vBHF-LvBHF-R-d 0,0 Lage Zwaluwe
dSTRrvÜSTrBSicon .svg lijn 12 naar Antwerpen-Centraal
vSTRr-STRd lijn naar Breda
eHST 2,2 Zevenbergschenhoek
eBHF 7,5 Hooge Zwaluwe
eHST 11,3 Made en Drimmelen
ENDEaSTRBSicon .svg Walon
SPLaSTR{{{3}}}
vSTR-BSTSTRBSicon .svg Oosterhout Weststad
vENDEe-STRSTRBSicon .svg Whirlpool Corporation
v-SHI2rSTR{{{3}}}
dABZg+ldENDEeqSTRBSicon .svg Gefco
dABZg+ldENDEeqSTRBSicon .svg De Graaff
dABZgldENDEeqxKRWglKRW+r IKEA
dSTRldSTRqxKRZSTRr
BSicon .svgexABZg+lexENDEeq aansluiting onderstation Amercentrale opgebroken
BSicon .svgexABZg+lexENDEeq aansluiting Amercentrale opgebroken
exENDEaqexABZg+rBSicon .svg aansluiting Dongecentrale opgebroken
dexdBHFuexdKHSTa 14,8 Geertruidenberg
dexdWBRÜCKEuexdWBRÜCKE Donge
dexdSTRuexdABZg+l tramlijn van Keizersveer opgebroken
dexdSTRuexdHST Keizersdijk
dexmdKRZuexdSTRr tramlijn naar Oosterhout opgebroken
exHST 15,7 Raamsdonksveer
exBUE A27E311
exBUE A59
exHST 18,8 Raamsdonk
exBHF 21,1 Waspik-'s-Gravenmoer
exHST 23,0 Vrouwkensvaart
exBHF 24,0 Capelle Nieuwevaart
exHST 25,7 Capelle-Vrijhoeve
exHST 28,0 Besoijenschesteeg
exmKRZ tramlijn Tilburg - Waalwijk haven opgebroken
exBHF 29,5 Waalwijk
voorheen Waalwijk-Besoyen
exHST 32,0 Baardwijksche Steeg
voorheen Baardwijk
exWBRÜCKE1 Afwateringskanaal
's-Hertogenbosch-Drongelen
exmKRZ tramlijn Drunen - Besoyen opgebroken
exHST 33,0 Drunenschedijk
exHST 34,0 Elshout
exBHF 35,1 Drunen-Heusden
exmKRZ tramlijn 's-Hertogenbosch - Heusden opgebroken
exHST 36,0 Kuiksche Heide
exHST 37,6 Nieuwkuijk
exmKRZ tramlijn 's-Hertogenbosch - Heusden opgebroken
exBHF 39,7 Vlijmen
exHST 42,0 Heidijk
exhKRZWae Venkantbrug
exhKRZWae Moerputtenbrug
vSTR+r-exSTRd lijn van Tilburg
lijn van Boxtel
emdKRZexmdKRZd tramlijn 's-Hertogenbosch - Heusden opgebroken
xvÜSTlxrd
vBHFd 46,3 's-Hertogenbosch
vÜSTrd stamlijn De Rietvelden opgebroken
vSTR-d lijn naar Utrecht Centraal
lijn naar Nijmegen

Inhoud

GeschiedenisBewerken

 
Station Hooge Zwaluwe anno 2003
 
Moerputtenbrug na de restauratie
 
Station Raamsdonk anno 2011
 
Verbindingsboog t.h.v. de huidige Randweg (1989)

De spoorlijn werd in delen geopend tussen 1886 en 1890 en was volledig gefinancierd met koloniale winsten uit Nederlands-Indië. Over deze spoorverbinding werden voornamelijk leer en aanverwante artikelen van en naar de Langstraat vervoerd. Lage Zwaluwe fungeerde als overlaadpunt voor scheepvaart van en naar Rotterdam.

Tegenwoordig is alleen nog het deel van Lage Zwaluwe naar Oosterhout als goederenspoorlijn in gebruik. Tot en met 1997 lag ter hoogte van het Koning Willem I College in 's-Hertogenbosch ook nog een stuk van de lijn. In 1996 stalde de Nederlandse Spoorwegen hier bij wijze van reclame tijdens de eerste etappe van de Tour de France een treinstel van het toen nieuwe dubbeldeks interregiomaterieel. Het kwam op die wijze bij de tourrapportage op televisie internationaal in beeld. Dit laatste stuk spoorlijn werd in 1997 opgebroken.

RoutebeschrijvingBewerken

Op een groot deel van het traject waar de trein reed kwamen wegen of paden. De huidige straatnamen volgend legde de trein vanuit Den Bosch het volgende traject af: Randweg - Drongelens Pad - Moerputtenbrug - A59 - Parallelweg-Oost - Spoorlaan - Spoorbrugweg - Ambrosiusweg - Noorder-Parallelweg - Burgemeester van der Klokkenweg - Meidoornweg - Spoorbaanweg - Halvezolenpad - A59 (diagonaal) - A27 (diagonaal) - Lijnbaan - Bergsedijk - Stationsweg - Parallelweg - N623. Vanaf dit punt, ten zuiden van Drimmelen, ligt het spoor tot en met Lage Zwaluwe er nog.

SpoorzoekenBewerken

Vergeleken met andere voormalige spoorlijnen in Nederland is er bovengemiddeld veel spoorwegbebouwing langs het spoor bewaard gebleven. Het traject van station Lage Zwaluwe tot het bedrijventerrein ten oosten van Made is nog in gebruik voor goederenvervoer. Dit deel is daarom niet publiek toegankelijk. Tussen Raamsdonk en Waalwijk is voor toeristen een asfaltweg aangelegd die fungeert als fiets- en voetpad. Het pad kreeg als straatnaam Halvezolenpad. Van Waalwijk tot en met 's-Hertogenbosch is de spoorlijn deels te volgen over fiets- en wandelpaden.

De volgende spoorgerelateerde bebouwing is nog te vinden langs de voormalige lijn:

  • Station Zevenbergschenhoek ligt aan de Bloemendaalse Zeedijk 4 naast een groot distributiecentrum.
  • Station Hooge Zwaluwe aan Stationsweg 2 en is te zien vanaf de naastgelegen spoorwegovergang.
  • Station Made en Drimmelen is gesloopt. Op de plek waar het station zich bevond ligt nu een vierkant grasveld.
  • De brugpijlers van de voormalige brug over de Donge zijn nog aanwezig en staan naast de huidige brug voor het wegverkeer.
  • Wachtpost 15A bij Omschoorweg 10 in Raamsdonksveer. De wachtpost is niet vanaf de openbare weg zichtbaar.
  • Station Raamsdonk naast de Stationstraat in het midden van het dorp.
  • Wachtpost 19A aan Stadhoudersdijk 21 ten westen van Waspik.
  • Wachtpost 20 aan de Spoorstraat 2 ten zuiden van het dorp.
  • Station Vrouwkensvaart midden in het weiland aan de Vrouwkensvaartsestraat 5a.
  • Wachtpost 22 tussen twee dorpen in aan de Wendelnesseweg Oost 2.
  • Ten noorden van Sprang-Capelle ter hoogte van de Julianalaan zijn restanten van een smalle brug over een sloot.
  • Ter hoogte van de passage met de N261 is het dijklichaam zichtbaar.
  • Station Besoijensche Steeg is gevestigd aan de Sprangseweg 1. Op het kruispunt waar het aan ligt kruiste de spoorlijn de tramlijn Tilburg - Waalwijk.
  • Station Drunenschedijk op een dijklichaam ten westen van Drunen aan de Eindstraat 56.
  • Venkantbrug; deze spoorbrug is van 2010 t/m 2011 gerestaureerd.
  • Moerputtenbrug; deze spoorbrug is het grootste bouwwerk dat aan de spoorlijn herinnert. Tussen 2004 en 2011 is de gehele brug gerestaureerd naar de originele staat.
  • Wachtpost 39 ligt in het verlengde van de Moerputtenbrug. De wachtpost fungeert nu als theehuis.
  • Tussen wachtpost 39 en station Den Bosch ligt een dijklichaam dat herinnert aan het traject. De randweg Den Bosch doorbreekt dit dijklichaam.

Zie ookBewerken

LiteratuurBewerken

  • J. Heijenbrock, I.D. Jacobs, I. Slootweg, G. Steenmeijer, Het Halvezolenlijntje. De Langstraatspoorlijn van Lage Zwaluwe naar 's-Hertogenbosch. Matrijs, Utrecht, 2011². 126 pag. ISBN 978-90-5345426-8
  • Paul Henken, De spoorweg Lage Zwaluwe - 's Hertogenbosch 1886-2014. De Halvezolenlijn in beeld. Uquilair, 's Hertogenbosch, 2014. 160 pag. ISBN 978-90-71513-83-1
  • Victor Lansink, Michel ten Broek, Atlas van de verdwenen spoorlijnen in Nederland. Wbooks, Zwolle, 2016. 208 pag. ISBN 978-94-6258138-8