Hoofdmenu openen

Wikipedia β

Kantons van Zwitserland

De Bondsbrief van 1291
Het Bondsverdrag dat van 1815 tot 1848 de basis was van het eedgenootschap

Het grondgebied van Zwitserland is sinds 1979 verdeeld in 26 kantons die de deelstaten van de federatie vormen. De bondsstaat Zwitserland is ontstaan doordat drie staatjes, de oerkantons, in 1291 hun samenwerking bezegelden. In de loop van de eeuwen zijn de indeling en de staatsrechtelijke verhoudingen tussen de gebieden vaak gewijzigd.

Inhoud

InstitutiesBewerken

Elk kanton heeft zijn eigen grondwet, parlement (veel eenkamerparlementen van 58 tot 200 zetels), regering en rechtbanken. In sommige kantons houdt men openbare algemene vergaderingen, de landsgemeinden, waar alle volwassenen van het dorp of het kanton mogen deelnemen (directe democratie) aan het openbaar debat en meestemmen over de genomen beslissingen. De deelregeringen bestaan uit 5 of 7 ministers. Volgens de grondwet van Zwitserland is de residuaire macht toegekend aan de kantons, dat wil zeggen dat de kantons bevoegd zijn voor alles wat niet expliciet aan de federatie is toevertrouwd in de grondwet. Binnen de kantons genieten de gemeentes vaak uitgebreide autonomie, maar dit hangt sterk af van het kanton.

GeschiedenisBewerken

  Zie ook: Oude Eedgenootschap

Zwitserland ontstond toen 3 kleine staatjes, Uri, Unterwalden en Schwyz, in de Bondsbrief van 1291 het Zwitsers Eedgenootschap sloten, om elkaar bij te staan in hun onafhankelijke positie t.o.v. de Habsburgers. Zo ontstond de Zwitserse statenbond. Tot aan de Franse Revolutie bestond deze statenbond uit onafhankelijke staatjes, met eventueel onderhorige gebieden. Na het falen van de Napoleontische Helvetische Republiek, een eenheidsstaat, werd weer een confederatie ingericht in 1803. Nu waren de voormalige onderhorige gebieden volwaardige partners. Toen de Franse Revolutie eindigde in 1815, keerden de Franstalige kantons terug naar de confederatie. In 1848 nam na een redelijk vreedzame burgeroorlog Zwitserland een federaal bestel aan, zoals we het nu kennen. In 1978 scheidde Jura zich af van Bern, en kreeg Zwitserland zijn moderne samenstelling met 26 kantons.

LijstBewerken

  Zie ook: Lijst van vlaggen van Zwitserse deelgebieden

Deze tabel toont de kantons in de volgorde zoals opgenomen in de grondwet.

Wapen Afkorting Kanton Sinds Hoofdstad Bevolking Oppervlakte Dichtheid Aantal gemeentes Taal/Talen
  ZH Zürich 1351 Zürich 1.228.600 1.729 701 171 Duits
  BE Bern 1353 Bern 947.100 5.959 158 383 Duits, Frans
  LU Luzern 1332 Luzern 350.600 1.493 233 87 Duits
  UR Uri 1291 Altdorf 35.000 1.077 33 20 Duits
  SZ Schwyz 1291 Schwyz 131.400 908 143 30 Duits
  OW Obwalden 1291 Sarnen 32.700 491 66 7 Duits
  NW Nidwalden 1291 Stans 38.600 276 138 11 Duits
  GL Glarus 1352 Glarus 38.300 685 51 3 Duits
  ZG Zug 1352 Zug 100.900 239 416 11 Duits
  FR Fribourg 1481 Fribourg 239.100 1.671 141 167 Frans, Duits
  SO Solothurn 1481 Solothurn 245.500 791 308 122 Duits
  BS Bazel-Stad 1501 Bazel 186.700 37 5.072 3 Duits
  BL Basel-Landschaft 1501 Liestal 261.400 518 502 86 Duits
  SH Schaffhausen 1501 Schaffhausen 73.400 298 246 27 Duits
  AR Appenzell Ausserrhoden 1513 Herisau 53.200 243 220 20 Duits
  AI Appenzell Innerrhoden 1513 Appenzell 15.000 173 87 6 Duits
  SG Sankt Gallen 1803 Sankt Gallen 452.600 2.026 222 85 Duits
  GR Graubünden 1803 Chur 185.700 7.105 26 180 Duits, Reto-Romaans, Italiaans
  AG Aargau 1803 Aarau 550.900 1.404 388 220 Duits
  TG Thurgau 1803 Frauenfeld 228.200 991 229 80 Duits
  TI Ticino 1803 Bellinzona 311.900 2.812 110 157 Italiaans
  VD Vaud 1803 Lausanne 626.200 3.212 188 339 Frans
  VS Wallis 1815 Sion 278.200 5.224 53 143 Frans, Duits
  NE Neuchâtel 1815 Neuchâtel 166.500 803 206 53 Frans
  GE Genève 1815 Genève 414.300 282 1.442 45 Frans
  JU Jura 1979 Delémont 69.100 838 82 64 Frans
  CH Zwitserland   Bern 7.261.200 41.285 174 2.596 Duits, Frans, Italiaans, Reto-Romaans

KaartBewerken

 

Namen in andere talenBewerken

Afkorting Engels Frans Italiaans Duits Reto-Romaans Spaans Esperanto
AG Argovia Argovie Argovia Aargau Argovia Argovia Argovio
AI Appenzell Inner Rhodes Appenzell Rhodes-Intérieures Appenzello Interno Appenzell Innerhoden Appenzell dadens Appenzell Rodas Interiores Apencelo Interna
AR Appenzell Outer Rhodes Appenzell Rhodes-Extérieures Appenzello Esterno Appenzell Ausserrhoden Appenzell dador Appenzell Rodas Exteriores Apencelo Ekstera
BS Basle-City Bâle-Ville Basilea Città Basel-Stadt Basilea-Citad Basilea-Ciudad Bazelo-Urbo
BL Basle-Country Bâle-Campagne Basilea Campagna Basel-Landschaft Basilea-Champagna Basilea-Campaña Bazelo-Kamparo
BE Bern Berne Berna Bern Berna Berna Berno
FR Fribourg Fribourg Friburgo Freiburg of Fribourg Friburg Friburgo Friburgo
GE Geneva Genève Ginevra Genf Genevra Ginebra Ĝenevo
GL Glarus Glaris Glarona Glarus Glaruna Glaris Glaruso
GR Grisons Grisons Grigioni Graubünden Grischun Grisones Grizono
JU Jura Jura Giura Jura Giura Jura Ĵuraso
LU Lucerne Lucerne Lucerna Luzern Lucerna Lucerna Lucerno
NE Neuchâtel Neuchâtel Neuchâtel Neuenburg Neuchâtel Neuchatel Neŭŝatelo
NW Nidwald Nidwald Nidvaldo Nidwalden Sutsilvania Unterwalden bajo
OW Obwald Obwald Obvaldo Obwalden Sursilvania Unterwalden alto
SH Schaffhausen Schaffhouse Sciaffusa Schaffhausen Schaffusa Schaffhausen Ŝafhaŭzo
SZ Schwyz Schwyz of Schwytz Svitto Schwyz Sviz Schwyz Ŝvico
SO Solothurn Soleure Soletta Solothurn Soloturn Soleura Soloturno
SG St. Gall Saint-Gall San Gallo St. Gallen Son Gagl Sankt Gallen Sankt-Galo
TG Thurgovia Thurgovie Turgovia Thurgau Turgovia Turgovia Turgovio
TI Ticino Tessin Ticino Tessin Tessin Tesino Tiĉino
UR Uri Uri Uri Uri Uri Uri Urio
VS Valais Valais Vallese Wallis Vallais Valais Valezo
VD Vaud Vaud Vaud Waadt Vad Vaud Vaŭdo
ZG Zug Zoug Zugo Zug Zug Zug Zugo
ZH Zürich Zurich Zurigo Zürich Turitg Zürich Zuriko

Geschiedenis van de afzonderlijke kantonsBewerken

Zie ookBewerken