International Bank Account Number

Een International Bank Account Number (IBAN) wordt gebruikt om internationale transacties tussen rekeningen en banken gelegen in verschillende landen vlotter te laten verlopen.

Het IBAN telt maximaal 34 alfanumerieke tekens en heeft een vaste lengte per land. Het IBAN bestaat uit een landcode (twee letters), een controlegetal (twee cijfers) en een (voor bepaalde landen aangevuld) nationaal rekeningnummer.

In tegenstelling tot de BIC, die naar een bepaalde bank verwijst, verwijst het IBAN naar een individuele bankrekening.

Op 1 augustus 2014 is Nederland overgegaan op het IBAN-systeem voor binnenlandse betalingen. Alle bank- en girorekeningen zijn aangevuld met enkele letters en cijfers. Bij een bankopdracht is opgave van het volledige IBAN verplicht. Een uitzondering geldt voor sommige goede doelen, zoals giro 555 van de Samenwerkende Hulporganisaties, waarbij de opdrachtgever kan volstaan met het korte nummer, dat dan automatisch in IBAN wordt omgezet.

RegelgevingBewerken

Sinds 1 januari 2006 is bij wet geregeld dat het IBAN moet worden gebruikt bij grensoverschrijdend Europees betalingsverkeer in euro's. Terwijl 2006 nog een overgangsjaar was, is sinds 1 januari 2007 weglating van het IBAN bij binnenlandse transacties niet meer mogelijk; banken accepteren een opdracht voor betaling alleen nog als het IBAN is aangegeven.

Geografische spreiding van het systeemBewerken

 
Kaart van landen die IBAN gebruiken.
IBAN-structuur is gedefinieerd
IBAN-structuur is geregistreerd bij het SWIFT
Land neemt deel aan SEPA

Alle banken in Europa (behalve Rusland, Wit-Rusland en Oekraïne) gebruiken het IBAN-systeem. Ook in Israël, Tunesië, Mauritius, Turkije, Saoedi-Arabië en Libanon is dit Europese systeem overgenomen.

In Australië en Nieuw-Zeeland wordt het IBAN niet gebruikt maar worden een SWIFT-code en een BSB-nummer gebruikt.

StructuurBewerken

SamenstellingBewerken

Het IBAN bestaat uit de volgende combinatie alfanumerieke tekens:

  1. een landcode bestaande uit twee letters volgens ISO 3166-1,
  2. een controlegetal bestaande uit twee cijfers volgens ISO 7064,
  3. een rekeningidentificatie bestaande uit maximaal 30 cijfers en letters

Omwille van leesbaarheid wordt het nummer conform ISO13616 in groepen van vier tekens geschreven, de laatste groep kan minder dan vier tekens bevatten (voorbeeld: DE05 1002 0500 0003 2873 00). Dit is in strijd met de klassieke indeling van Nederlandse bankrekeningnummers (2,2,2,3), die daardoor minder herkenbaar worden.

ControlegetalBewerken

Het controlegetal wordt verkregen als volgt:

Neem het bankrekeningnummer. 1234567
Bij een Nederlands nummer: Voeg voorloopnullen toe zodat het nummer tien cijfers lang is. 0001234567
Zet de bankcode ervoor. INGB 0001234567
Zet de landcode erachter. I N G B 0001234567 N L
Vervang elke letter door twee cijfers gebaseerd op de volgorde in het Latijns alfabet beginnend met A=10, B=11, ..., Y=34, Z=35. 18 23 16 11 0001234567 23 21
Voeg twee nullen toe. 18 23 16 11 0001234567 23 21 00
Deel het resulterende getal door 97 en neem de rest (mod 97). 78
Bereken 98 min deze rest. 20
Als het resultaat kleiner dan 10 is, wordt een voorloopnul toegevoegd.

Het IBAN zal dus NL20 INGB 0001 2345 67 zijn.

ValiderenBewerken

 
Typisch (fictief) Brits bankafschrift met een IBAN

Een IBAN wordt gevalideerd door het om te zetten naar cijfers en dan de restwaarde te bepalen als het geheeltallig gedeeld wordt door 97. Die restwaarde moet gelijk zijn aan 1.

Het algoritme van IBAN is als volgt:

  1. controleer of het controlegetal (op 3e en 4e positie) tussen 2 en 98 ligt
  2. valideer de samenstelling
  3. verplaats de eerste 4 karakters naar het einde
  4. vervang elke letter door 2 cijfers, waarbij A = 10, B = 11, ..., Z = 35
  5. bereken dan het getal modulo 97
  6. als de restwaarde 1 is, dan klopt het nummer op basis van het controlecijfer en kan het IBAN valide zijn

Voorbeeld (fictieve Britse bank met bankcode WEST en filiaalcode 12-34-56, rekeningnummer 98765432 - zie rechts):

  1. IBAN: GB82WEST12345698765432
  2. Eerste vier karakters verplaatsen: WEST12345698765432GB82
  3. Omzetten in cijfers: 3214282912345698765432161182
  4. Restwaarde berekenen: 3214282912345698765432161182 mod 97 = 1

Landspecifieke regelsBewerken

In de onderstaande lijst worden de volgende afkortingen gebruikt:

  • kk = controlecijfers van hele IBAN
  • B = bankcode
  • T = rekeningtype
  • S = bankfiliaalcode (soms al verwerkt in bankcode of rekeningnummer)
  • K = controlecijfer (maakt reeds deel uit van het nationale rekeningnummer)
  • R = bedoeld voor gebruik in de toekomst, is voorlopig standaard altijd '0'
  • 9 = rekeningnummer, indien nodig aangevuld met voorloopnullen
  • X = persoonlijk identificatienummer van de eigenaar (vergelijkbaar met het sofinummer in Nederland en het rijksregisternummer in België)
  • D = munteenheid van de rekening, 3-letterige ISO 4217-code

Lijst met IBAN-structuur per land, tussen haakjes de lengte van het IBAN:

Land Lengte Formaat Opmerkingen
  Albanië 28 ALkk BBB SSSSK 9999 9999 9999 9999
  Andorra 24 ADkk BBBB SSSS 9999 9999 9999
  België 16 BEkk BBB9 9999 99KK
  Bosnië en Herzegovina 20 BAkk BBBS SS99 9999 99KK
  Bulgarije 22 BGkk BBBB SSSS DDCC CCCC CC D = numeriek rekeningnummer, C = alfanumeriek rekeningnummer
  Cyprus 28 CYkk BBBS SSSS 9999 9999 9999 9999
  Denemarken 18 DKkk BBBB 9999 9999 99
  Duitsland 22 DEkk BBBB BBBB 9999 9999 99
  Estland 20 EEkk BBSS 9999 9999 999K
  Faeröer 18 FOkk 9999 9999 9999 99
  Finland 18 FIkk BBBB BB99 9999 9K B = bankcode, bankfiliaalcode en rekeningtype
  Frankrijk 27 FRkk BBBB BSSS SS99 9999 9999 9KK
  Georgië 22 GEkk BB99 9999 9999 9999 99
  Gibraltar 23 GIkk BBBB 9999 9999 9999 999
  Griekenland 27 GRkk BBBS SSS9 9999 9999 9999 999
  Groenland 18 GLkk BBBB 9999 9999 99
  Hongarije 28 HUkk BBBS SSSK 9999 9999 9999 999K
  Ierland 22 IEkk BBBB SSSS SS99 9999 99
  IJsland 26 ISkk BBBB TT99 9999 XXXX XXXX XX
  Israël 23 ILkk BBB SSS 9999999999999
  Italië 27 ITkk KBBB BBSS SSS9 9999 9999 999
  Jordanië 27 JOkk BBBB 9999 9999 9999 9999 9999 99
  Kroatië 21 HRkk BBBB BBB9 9999 9999 9
  Letland 21 LVkk BBBB 9999 9999 9999 9
  Libanon 28 LBkk BBBB 9999 9999 9999 9999 9999 99
  Liechtenstein 21 LIkk BBBB B999 9999 9999 9
  Litouwen 20 LTkk BBBB B999 9999 9999
  Luxemburg 20 LUkk BBB9 9999 9999 9999
  Noord-Macedonië 19 MKkk BBB9 9999 9999 9KK
  Malta 31 MTkk BBBB SSSS S999 9999 9999 9999 999
  Mauritius 30 MUkk BBBB BBSS 9999 9999 9999 RRRD DD
  Monaco 27 MCkk BBBB BSSS SS99 9999 9999 9KK
  Montenegro 22 MEkk BBB9 9999 9999 9999 KK
  Nederland 18 NLkk BBBB 9999 9999 9K (tot 2020, niet voor INGB)

NLkk BBBB 9999 9999 99 (vanaf 2020, alle banken)

  Noorwegen 15 NOkk BBBB 9999 99K
  Oostenrijk 20 ATkk BBBB B999 9999 9999
  Polen 28 PLkk BBBS SSSK 9999 9999 9999 9999'
  Portugal 25 PTkk BBBB SSSS 9999 9999 999K K Bij sommige banken is geen filiaalcode nodig en wordt bij SSSS '0000' ingevuld
  Roemenië 24 ROkk BBBB 9999 9999 9999 9999
  San Marino 27 SMkk KBBB BBSS SSSX XXXX XXXX XXX
  Saoedi-Arabië 24 SAkk BB99 9999 9999 9999 9999
  Servië 22 RSkk BBB9 9999 9999 9999 KK
  Slowakije 24 SKkk BBBB SSSS SS99 9999 9999
  Slovenië 19 SIkk BBSS S999 9999 9KK
  Spanje 24 ESkk BBBB SSSS KK99 9999 9999
  Tsjechië 24 CZkk BBBB SSSS SS99 9999 9999
  Turkije 26 TRkk BBBB BR99 9999 9999 9999 99
  Tunesië 24 TNkk BBBB B999 9999 9999 9999
  Verenigd Koninkrijk 22 GBkk BBBB SSSS SS99 9999 99
  Verenigde Arabische Emiraten 23 AEkk BBBB SSSS 9999 9999 999
  Zweden 24 SEkk BBBB 9999 9999 9999 9999
  Zwitserland 21 CHkk BBBB B999 9999 9999 9

Externe linksBewerken