Hoofdmenu openen

Klauwtjesmos

geslacht uit de familie Hypnaceae
(Doorverwezen vanaf Hypnum)

Klauwtjesmos (Hypnum) is een geslacht van mossen uit de klasse Bryopsida (bladmossen). Het is een algemeen voorkomend geslacht van terrestrische en epifytische mossen, dat wereldwijd verspreid is.

Hypnum
Gesnaveld klauwtjesmos (Hypnum cupressiforme)
Gesnaveld klauwtjesmos (Hypnum cupressiforme)
Taxonomische indeling
Rijk:Plantae (Planten)
Stam:Bryophyta (Mossen)
Klasse:Bryopsida
Orde:Hypnales
Familie:Hypnaceae
Geslacht
Hypnum
Hedw. (1801)
Gesnaveld klauwtjesmos (Hypnum cupressiforme), habitus
Gesnaveld klauwtjesmos (Hypnum cupressiforme), habitus
Afbeeldingen Hypnum op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Hypnum op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie

In België en Nederland wordt het geslacht vertegenwoordigd door zes soorten.

Inhoud

Naamgeving en etymologieBewerken

  • Synoniem: Breidleria Loeske, Pseudostereodon (Brotherus) Fleischer, Stereodon (Bridel) Mitten
  • Duits: Schlafmoose

De botanische naam Hypnum is afkomstig van de Oudgriekse mythologische figuur Hypnos, de personificatie van de slaap, omwille van het eertijdse gebruik van het mos als kussen- en matrasvulling.

KenmerkenBewerken

Klauwtjesmossen zijn kleine tot grote matvormende slaapmossen met groene tot geelbruine, glanzende, liggende tot opstijgende, overwegend onregelmatig vertakte stengels. Bij sommige soorten is de stengel voorzien van een hyalodermis, een buitenste laag van gedifferentieerde, dikwandige cellen (Hyaliene cellen) zonder bladgroen.

De stengels en takken dragen sikkelvormige tot haakvormig teruggebogen, ovale tot lancetvormige blaadjes, met een korte of lange bladspits. Een centrale nerf ontbreekt, maar er is soms een korte, dubbele nerf. De bladcellen zijn prosenchymatisch, tien- tot twintigmaal langer dan breed en met spitse uiteinden in elkaar grijpend. De bladhoekcellen, de cellen aan de bladbasis, zijn vaak gedifferentieerd, rond of vierkantig, en met verdikte celwanden.

De sporofyt bestaat uit een schuin geplaatst sporenkapsel of sporogoon op een lange steel of seta. De sporen worden verspreid via een peristoom ringvormige, een met twee rijen tanden bezette opening, wat bij onrijpe kapsels afgesloten wordt door een kegelvormig en kort gesnaveld operculum.

Habitat en verspreidingBewerken

Klauwtjesmossen zijn terrestrische of epifytische planten, wereldwijd verspreid, voornamelijk in gematigde streken.

SoortenlijstBewerken

Het geslacht Hypnum werd vroeger gebruikt als verzamelnaam voor alle slaapmossen, mossen waarvan de archegonia op korte zijtakken staan, met prosenchymatische bladcellen zonder nerven. In een poging het geslacht monofyletisch te maken, werden reeds diverse nieuwe geslachten afgesplitst.

Het geslacht omvat, naargelang de bron, nog zo'n 50 tot 200 soorten, waarvan een 15-tal in Europa: