Hoofdmenu openen

Wikipedia β

Henri Knap

letterkundige/schrijver, taalcommissie

Henri Alexis Anne Reinier Knap (Amsterdam, 8 februari 1911 - Amstelveen, 4 maart 1986[1]) was een Nederlands journalist, schrijver en een (niet onomstreden) verzetsstrijder tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Henri Knap
Henri Knap in 1981
Henri Knap in 1981
Algemene informatie
Volledige naam Henri Alexis Anne Reinier Knap
Geboren 8 februari 1911 te Amsterdam
Overleden 4 maart 1986 te Amstelveen
Land Vlag van Nederland Nederland
Beroep auteur en journalist
Werk
Jaren actief 1930 - 1986
Dbnl-profiel
Portaal  Portaalicoon   Literatuur

Inhoud

Jeugd, opleiding en werkBewerken

Knap werd geboren in een familie van beeldend kunstenaars. Hij volgde het gymnasium en was vanaf 1930 werkzaam als journalist.

OorlogstijdBewerken

In 1974 toonde de journalist Dick Verkijk aan dat Knap tijdens de Tweede Wereldoorlog propagandistische hoorspelen had geschreven voor de Duitsers. Knaps verdediging, dat hij dit deed om via de Nederlandse radio codeberichten naar Engeland te kunnen sturen, werd door Verkijk als ongeloofwaardig terzijde geschoven. In 1943 werd het werk voor de Nederlandsche Omroep Knap te gortig en hij stopte ermee. In dezelfde tijd nam hij ook ontslag bij de Arnhemse Courant, toen daar een NSB-hoofdredacteur was benoemd. Tijdens de oorlog had Knap Joodse onderduikers in huis. In 1944 was hij hoofd van de inlichtingendienst van een verzetsgroep die de geallieerden inlichtingen verstrekte tijdens de Slag om Arnhem, een onderdeel van operatie Market Garden.[2]

Naoorlogse werkzaamhedenBewerken

Na de oorlog werkte Knap voor het uit het verzet voortgekomen Amsterdamse dagblad Het Parool. Hij had hierin jarenlang de veelgelezen dagelijkse rubriek Amsterdams Dagboek, waarin hij Amsterdamse kwesties behandelde. Volgens sommigen was hij daarbij een scherp observator met een besliste stellingname. Anderen vonden zijn stukjes oubollig en burgerlijk. Daarnaast was hij docent aan het Instituut voor Perswetenschappen. Door sommige van zijn oud-leerlingen zou hij later worden herinnerd als een docent met dogmatische opvattingen, zonder oog voor New Journalism. Begin jaren zeventig was hij vast panellid in De Berend Boudewijn Kwis en later jureerde hij in het KRO-spelprogramma Cijfers en Letters, gepresenteerd door onder anderen Maartje van Weegen.

DagboekanierBewerken

Naar zijn rubriek noemde hij zichzelf Dagboekanier. De naam van het bekende Amsterdamse beeld Het Lieverdje is in deze rubriek ontstaan. Verder was Knap de bedenker en inspirator van het Witte Bedjesplan uit 1946, dat sinterklaascadeautjes voor zieke kinderen in ziekenhuizen verzorgde. Elk jaar hield Het Parool daarvoor in de krant een inzamelactie, waarbij Fiep Westendorp tekeningen verzorgde.

UitsprakenBewerken

"Ik ben het gelukkigst in mijn loge."
"Het feit dat Mozarts lidmaatschap van de Vrijmetselarij hardnekkig wordt verzwegen is louter hypocrisie."
"Dat de gehuwde man hier in den lande als gastarbeider lange tijd zonder zijn vrouw en kinderen moet doorbrengen is onhygiënisch!"

RomancierBewerken

Naast columns schreef Knap ook romans. Hij mocht het boekenweekgeschenk voor 1981 schrijven, nadat het manuscript van Gerard Reve door de christelijke boekhandels was afgekeurd wegens expliciete seksscènes. (Het zou later verschijnen onder de titel De Vierde Man.) Knap leverde een manuscript in met als titel De ronde van '43, over een moeilijke en vergeefse zoektocht van een man met een joods meisje achter op zijn fiets naar een onderduikadres voor haar. Dit speelt zich af op één dag in de Tweede Wereldoorlog in een klein provinciestadje. De kritiek was vernietigend.

Verdere personaliaBewerken

Knap was gehuwd met Jacqueline en had twee dochters. Hij was lid van een Amsterdamse Vrijmetselaarsloge.

BibliografieBewerken

Hij heeft een dertigtal boeken en bundeltjes het licht doen zien. Een selectie:

  • Sanatorium (1946)
  • Appels in het gras (1963)
  • Meneer recht, mevrouw averecht (1963; met Annie M.G. Schmidt)
  • Twintig manieren om uw rijbewijs kwijt te raken (1968)
  • Het knapste uit het dagboek (1970)
  • Henri Knap Omnibus (1977), bevattend: Bent u ook zo'n vader? (1954), Rijdt u ook zo auto? (1953), Bent u ook van gisteren? (1955)
  • De weg naar Péruwelz (1979)
  • De ronde van '43 (1981; boekenweekgeschenk)
  • Met voorbedachten rade (1981)
  • Gezelligheid kent geen tijd (1983; met Anton Pieck)