Eenvoudig leven

Levenswijze

Eenvoudig leven of simpel leven is een levensstijl waarbij iemand het doel heeft het eigen leven te vereenvoudigen. Hierbij kan het bijvoorbeeld gaan om het verminderen van de hoeveelheid spullen die men bezit (minimalisme), zelfvoorzienend worden, of ascese. Het concept kan ook worden beschreven als het richten van geluk op wat men heeft, in plaats van wat men wil.[1][2] Het begrip komt niet overeen met armoede, omdat dat geen vrijwillige levenswijze is.

Mahatma Gandhi gebruikt een spinnewiel.
Mahatma Gandhi gebruikt een spinnewiel. Gandhi geloofde in een simpel en zelfvoorzienend leven.
Een klein huis op een grasveld in de natuur.
De Tiny House Movement kan worden gezien als een beweging voor eenvoudig leven.

Het is ontstaan als reactie op de consumptiemaatschappij en kan hiermee gezien worden als een tegenreactie op het kapitalisme. De vereenvoudiging van het leven kan een tegenreactie zijn op het materialisme en de opzichtige consumptie waarmee de eigen sociale status kan worden verhoogd dan wel behouden.

Aanhangers kiezen deze levenswijze om verschillende redenen. Het kan daarbij gaan om de zoektocht naar) rust, geluk, vrijheid,spiritualiteit, gezondheid, meer tijd voor vrienden en familie, het evenwicht tussen werk en privéleven, persoonlijke voorkeur, financiële gezondheid, zuinigheid, of het verminderen van stress. Het kan ook een reactie zijn op het materialisme en consumptie voor een sociale status. Sommigen halen ook enkele sociale doelen aan, zoals duurzaamheid, natuurbescherming, degrowth, sociale rechtvaardigheid en tegenstand tegen milieuvervuiling, oorlog, materialisme en belastingen.[3]

Aanhangers van eenvoudig leven om verschillende redenen en op verschillende manieren een minimalistische levensstijl na. De een leeft (heel) duurzaam en afvalvrij, de ander is vooral bezig met ontspullen en weer een ander gaat zelfvoorzienend in een yurt of tiny house wonen. Wel begint het bij de meeste minimalisten met het wegdoen van spullen en leidt dit proces doorgaans tot bewuster leven, kopen, eten en reizen. Daarnaast wordt vaak voor deze levensstijl gekozen om te ontkomen aan een bepaalde levensstandaard (hoog salaris, dure auto, grote woning) en daarmee te kunnen ontstressen.

Deze nieuwe economische beweging die aandacht geeft aan simpel leven is in ontwikkeling sinds de Verenigde Naties-conferentie over duurzaamheid in 1972,[4] de publicatie van de boeken Only One Earth, De Grenzen aan de Groei, en Blueprint For Survival in datzelfde jaar, en de publicatie van Small Is Beautiful in 1973.[5]

KritiekBewerken

Hoewel minimalisten bewuster kopen, nemen zij in de meeste gevallen (nog) wel deel aan de consumptiemaatschappij. Mede hierdoor komt hun kritische standpunt tegen het kapitalisme op kritiek te staan. Zo zou minimalisme volgens critici alleen interessant kunnen zijn voor mensen die over voldoende geld beschikken, waardoor een dergelijke levensstijl wederom een statussymbool in de hand zou werken.[6][7]

Prominente denkersBewerken

Verenigde StatenBewerken

David Wann introduceerde het idee van "simpele welvaart" en hoe dat van toepassing is op een duurzame levenswijze. Hij ziet het als belangrijk dat de mens zichzelf deze drie fundamentele vragen stelt:

  • Wat is het punt van al het pendelen en consumeren?
  • Wat is het doel van de economie?
  • Waarom zijn we nu ongelukkiger dan toen we het streven naar overvloed begonnen?[8]

In deze context is simpel leven het tegenovergestelde van onze hedendaagse zoektocht naar rijkdom en kwantiteit, maar meer met het behouden van steden, tradities, en natuur.

De Amerikaanse minimalisten Joshua Fields Millburn en Ryan Nicodemus wisten de levensstijl te populariseren. Dit deden ze door middel van hun boeken Everything That Remains, Minimalism en Essential, en de jaarlijkse tours die erop volgden.[9][10] Daarnaast werd de Netflix-documentaire Minimalism: a documentary about the important things zeer goed ontvangen.[11][12] Een van hun bekendste projecten is de Minimalism Game, waarbij men dertig dagen lang spullen verkoopt, weggeeft of weggooit.[13]

Verenigd KoninkrijkBewerken

Een ander referentiepunt voor dit nieuwe economische denken kan worden gevonden in A New Economics for Sustainable Development van James Robertson en denkers en activisten die deelnamen aan zijn programma genaamd Working for a Sane Alternative. Volgens Robertson is het waarschijnlijk dat de overgang naar duurzaamheid een aandachtsverschuiving van het stijgen van inkomens naar het verminderen van kosten nodig zal hebben.[5] Robertson komt met de volgende uitgangspunten voor het nieuwe economische denken:

  • Het systematisch verbeteren van zelfbeschikking en autonomie van mensen (in plaats van hen afhankelijk maken), als basis van ontwikkeling waarbij mensen centraal staan
  • Het systematisch beschermen van de natuur en natuurlijke hulpbronnen
  • Een evolutie van het economisch model gebaseerd op 'The Wealth of Nations' naar een economisch model van één wereld, en een aandachtsverschuiving van de huidige internationale economie naar een economie waar decentralisering en ecologische duurzaamheid centraal staan
  • Het herstellen van politieke en ethische factoren als centrale onderwerpen binnen het economisch denken
  • Het respecteren van kwaliteit, en niet alleen kwantiteit[5]

JapanBewerken

De Japanse opruimgoeroe Marie Kondo kreeg mensen wereldwijd aan het opruimen en ontspullen. Haar boeken Opgeruimd! en Spark Joy waren absolute bestsellers. Met de populaire uitdrukking “Does it spark joy?” (wat zich het beste laat vertalen als: Geeft het me plezier? Of: Word ik er blij van?) stelt men zichzelf tijdens het opruimen de vraag of een item mag blijven of niet. In 2015 werd Kondo door Time Magazine uitgeroepen tot een van de 100 invloedrijkste personen ter wereld.[14]

Geïnspireerd door deze minimalisten kwam de Japanse auteur Fumio Sasaki met zijn boek Vaarwel, spullen. Als hoarder was hij druk en gestrest, en focuste hij zich op materiële rijkdom. Tegelijkertijd voelde Sasaki zich erdoor overweldigd en besloot hij al zijn bezittingen weg te doen. In tegenstelling tot Kondo, die zich vooral richt op het ordenen en bewust bewaren van spullen, gelooft Sasaki dat de meeste bezittingen overbodig zijn.[15]

NederlandBewerken

In Nederland wist Jelle Derckx onder de naam Growthinkers een groot publiek te bereiken. Door de populariteit van zijn blog verscheen in 2018 zijn boek Verlangen naar minder.[16] De blogger schrijft en spreekt voornamelijk over persoonlijke groei en duurzaamheid. In samenwerking met het tijdschrift Happinez kwam Derckx met de podcast-serie Het groene hart van, waarbij hij in gesprek gaat met andere zogenaamde ‘groendenkers’.[17] Een daarvan is voormalig 3 op Reis-presentator Dennis Storm, die in hetzelfde jaar als Derckx het boek Weg ermee uitbracht.