Anatolië

schiereiland in Turkije
Zie artikel Dit artikel gaat over het schiereiland. Voor de gelijknamige Ottomaanse provincie, zie Anatolië (Ottomaanse provincie).

Anatolië (Turks: Anadolu, Grieks: Ἀνατολία) of Klein-Azië is het schiereiland in het uiterste westen van Azië dat een deel van het land Turkije beslaat.

Anatolië
Schiereiland van Vlag van Turkije Turkije
Kaart
Grenzen van het traditionele Anatolië
Locatie
Land Vlag van Turkije Turkije
Coördinaten 39°NB, 32°OL
Algemeen
Oppervlakte 757.000 km²
Lengte 1300 km
Breedte 670 km
Hoogste punt Kaçkar Dağı 3937m
Klein-Azië of Asia Minor op een kaart uit 1911

Traditioneel wordt met Anatolië een kleiner gebied dan heel Turkije bedoeld, zonder het zuidoostelijke deel van het land. Anatolië grenst dan in het westen aan de Egeïsche Zee, in het noordwesten aan de Zee van Marmara en Thracië, dus aan Europa, in het noorden aan de Zwarte Zee en in het zuiden aan de Middellandse Zee. Wanneer daar het Aziatische deel van Turkije tot Anatolië nog bij wordt gerekend, komen daar in het oosten Georgië, Armenië, Azerbeidzjan, door de Azerbeidzjaanse enclave Nachitsjevan, en Iran, en in het zuidoosten Irak en Syrië nog bij. Het eiland Cyprus ligt ten zuiden van Anatolië in de Middellandse Zee.

De naam Anatolië komt van het Griekse woord voor het rijzen [van de zon] oftewel het oosten. De Romeinen noemden het gebied Asia Minor, afgeleid van het Griekse μικρὰ Ἀσία, mikra Asia. Beide betekenen Klein-Azië, waarmee onderscheid werd gemaakt met de rest van het grote Azië, verkort Asia genoemd. Het gebied heeft hoge gebergten en een landklimaat, maar aan de kusten is er laagland, waar een gematigd zeeklimaat langs de Zwarte Zee en de Zee van Marmara en een mediterraan klimaat langs de Egeïsche Zee en de Middellandse Zee heerst.

Er komen op het schiereiland regelmatig aardbevingen voor. Dwars door Anatolië loopt een breukensysteem in de richting zuidwest-noordoost. Het systeem vormt de begrenzing van de Arabische Plaat in het oosten en de Anatolische Plaat in het westen. Door de noordwaartse beweging van de Arabische plaat treden er in dit breukgebied vooral horizontale verschuivingen in de aardkorst op, waardoor er een spanning wordt opgebouwd die zich in een aardbeving ontlaadt.

GeschiedenisBewerken

  Zie Geschiedenis van Anatolië voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Het gebied was in het neolithicum reeds door een volk bewoond, dat permanente nederzettingen bouwde zoals Çatalhöyük. Er was toen al ontginning van obsidiaan in het Taurusgebergte.

In de loop van duizenden jaren hebben er veel verschillende volkeren en culturen hun invloed uitgeoefend, zoals de Hattiërs die er rond 2500 v.Chr. arriveerden, gevolgd door de Hettieten, die er rond 2000 v.Chr. een groot rijk stichtten, de Arameeërs, Assyriërs, Lydiërs, Frygiërs, de oude Grieken, veel van de Griekse filosofen woonden in Anatolië, Kelten, dat waren de Galaten, verder de Perzen, Armenen, Romeinen, Byzantijnen, Seltsjoeken, Osmanen, Koerden en Turken. Anatolië wordt ook genoemd als de plaats waar de Etrusken vandaan kunnen zijn gekomen. De legendarische Amazonen leefden in Anatolië.

Tijdsindeling AnatoliëBewerken

  • Çatalhöyük 6500-3000 v.Chr.
  • Hacilar 6500-5000 v.Chr.
  • Vroege bronstijd 3000-2000 v.Chr., Alaca Hüyük 2500-2300 v.Chr.
  • Middenbronstijd 2000-1700 v.Chr.
  • Late bronstijd 1700-1200 v.Chr.
  Zie de categorie Anatolia van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.


Historische plaatsen in Turkije
Anatolische culturen
Ruïnesteden uit Klassieke oudheid
Bestaande steden uit Klassieke oudheid