Arameeërs

etnische groep inheems tot Mesopotamië en de Levant
Voor de Arameeërs in Nederland of België zie Arameeërs in Nederland/Arameeërs in België

De Arameeërs (Aramees: ܣܘܪ̈ܝܝܐ ܐܪ̈ܡܝܐ), ook bekend als Suryoye of Syrisch-Orthodoxen, zijn een etnische groep die inheems is tot Mesopotamië en de Levant. Het Aramese thuisland stond bekend als het land van Aram. Dit gebied strekte zich uit over het huidige zuidoost-Turkije, Syrië en Noord-Irak. Ze spreken verschillende moderne dialecten van het Aramees, wat ooit een wereldtaal en de voertaal van het Midden-Oosten was. De Arameeërs bekeerden zich als een van de eerste volkeren tot het christelijk geloof en behoren tot het Syrisch (Aramees) christendom.

Arameeërs
(Sūryōyē Ōrōmōye / Sūrāyē Ārāmāyē)
ܣܽܘܪܝܳܝܶܐ ܐܳܪܳܡܳܝܶܐ
Totale bevolking 5 - 7 miljoen[1]
Verspreiding Azië:

Vlag van Syrië Syrië 2,5 miljoen[1]
Vlag van Irak Irak 2 miljoen[1]
Vlag van Libanon Libanon 150.000[1]
Vlag van Jordanië Jordanië 44.000[1]
Vlag van Turkije Turkije 40.000[1]
Vlag van Israël Israël 23.000[1]
Vlag van Iran Iran 18.500[1]
Vlag van Georgië Georgië 6.700[1]
Vlag van Armenië Armenië 2.769[1]

Europese Unie:
Vlag van Zweden Zweden 175.000[1]
Vlag van Duitsland Duitsland 150.000[1]
Vlag van Nederland Nederland 30.000[1]
Vlag van België België 20.000[1]
Vlag van Frankrijk Frankrijk 18.000[1]
Vlag van Denemarken Denemarken 15.000[1]
Vlag van Verenigd Koninkrijk Verenigd Koninkrijk 13.000[1]
Vlag van Griekenland Griekenland 8.000[1]
Vlag van Oostenrijk Oostenrijk 5.000[1]
Vlag van Finland Finland 2.000[1]
Vlag van Italië Italië 1.200[1]

Overige:
Vlag van de Verenigde Staten Verenigde Staten 200.000[1]
Vlag van Canada Canada 20.000[1]
Vlag van Zwitserland Zwitserland 18.000[1]
Vlag van Rusland Rusland 15.000[1]
Vlag van Australië Australië 10.500[1]
Vlag van Brazilië Brazilië 10.000[1]
Vlag van Nieuw-Zeeland Nieuw-Zeeland 7.500[1]
Vlag van Mexico Mexico 1.000[1]

Taal Aramees
Geloof Syrisch-orthodox, Syrisch-katholiek, Maronitisch en Syrisch-Protestants
Portaal  Portaalicoon   Landen & Volken

De Aramese Genocide zorgde voor het begin van een wereldwijde Aramese diaspora. De tot op heden actieve onderdrukkingen en vervolgingen op de christelijke Arameeërs heeft er voor gezorgd dat zij zich voornamelijk in Europa, Noord-Amerika en Australië hebben gevestigd.

Geschiedenis

Een eerste aantekening van het Aramese volk in spijkerschrift stamt uit 2300 v.Chr. Vervolgens expanderen de Arameeërs over het gehele Midden-Oosten en stichten verschillende koninkrijken in het gebied Mesopotamië. Door de sterke aanwezigheid van de Arameeërs over deze regio werd het gebied Aram-Naharaim genoemd in het Oude Testament. Vervolgens werd door de forse expansie van het volk en daarbij ook hun cultuur, de Aramese taal ingevoerd als de voertaal van het gehele Midden-Oosten. Ook werd het Aramees ingevoerd als officiële taal van verschillende rijken, zoals die van de Babyloniërs en Perzen.

Met de komst van het Romeinse Rijk werden de Aramese koninkrijken verdrongen, echter bleef de Aramese taal en cultuur een prominente rol spelen in de ontwikkelingen van het Midden-Oosten. Het koninkrijk Osroene onder leiding van koning Abgar dat tevens een grote rol speelde in de kerstening van het volk ontwikkelde het Aramese dialect van Edessa dat ontstond als ongeschreven gesproken dialect. Vervolgens werd het ingevoerd als de voertaal die tot heden gesproken wordt door de Arameeërs. Het koninkrijk van Osroene wordt gezien als een van de laatste Aramese koninkrijken die 244 n.Chr ten onder ging.

De Arameeërs beleefden aanvankelijk enkele perioden van religieuze en culturele vrijheid, afgewisseld met perioden van ernstige religieuze en etnische vervolging na de 7e-eeuwse moslimverovering van Perzië. Arameeërs droegen met hun taal bij aan islamitische beschavingen door werken van Griekse filosofen te vertalen naar het Aramees en daarna naar het Arabisch. Ze blonken ook uit in filosofie, wetenschap en theologie en de persoonlijke artsen van de Abbasidische kaliefen waren vaak Arameeërs. Vanaf de 7e eeuw n.Chr. zag Mesopotamië een gestage toestroom van Arabieren, Koerden en andere Iraanse volkeren. Arameeërs werden in toenemende mate gemarginaliseerd, vervolgd en geleidelijk aan een minderheid in hun eigen thuisland geworden. Geleidelijk werd de Aramese cultuur en taal verdrongen met als gevolg het Arabisch als nieuwe dominerende cultuur van het Midden-Oosten.

Demografie

Over de eeuwen heen heeft het Aramese volk te maken gehad met continuerende onderdrukkingen en geloofsvervolgingen in hun bakermat. Als gevolg leeft het overgrote deel van de Arameeërs hedendaags buiten de grenzen van hun oorspronkelijke bakermat en wordt er gesproken van een Aramese diaspora.

Turkije

Het aantal Arameeërs in Turkije wordt geschat op ongeveer 40.000. Ze bevinden zich vooral in Zuidoost-Turkije, maar ook in grote steden als Istanboel en Ankara. Zuidoost-Turkije, door de Arameeërs ook wel Tur Abdin genoemd, kent een oude cultuurgeschiedenis die dateert van eeuwen voor Christus. De Arameeërs maken een belangrijk deel uit van de geschiedenis van deze regio. In de Byzantijnse periode en de eerste eeuwen van de islam was Tur Abdin geheel en al bewoond door christelijke Arameeërs. Het christendom is wijdverspreid binnen de grenzen van het gebied: in het westen Mardin, in het noorden het oude Hasankeyf, in het oosten Cizre en Nusaybin in het zuiden. De bevolking in deze regio woont vooral op het platteland en houdt zich bezig met landbouw en veeteelt.

De Britse reizigster Gertrude Bell bezocht de regio in 1909. The Thousand and One Churches is de titel van haar reisverslag, door de velen honderden jaren oude kerken en kloosters die er in de regio Tur Abdin zijn.

De Aramese populatie in Turkije nam fors af na de Aramese genocide, overlevenden vluchtten naar buurlanden. Ongeveer 70% van de Arameeërs die in het huidige Turkije leefden werden systematisch uitgemoord. Na de oprichting van de Koerdische PKK in 1974, werd de Aramese bevolking slachtoffer van het conflict tussen de Turkse overheid en de Koerdische bevolking in de regio. Als gevolg zochten de Arameeërs toenadering in het westen als politieke vluchtelingen.[2][3][4]

Sinds begin van de 21e eeuw hebben Arameeërs in Turkije te maken met de confiscatie van landgoederen en bezittingen. Zo werden alleen al in 2017 meer dan 100 kerken, kloosters, begraafplaatsen, landerijen en overige onroerende bezittingen geconfisqueerd door de Turkse staat.[5]

Syrië

 
Aramese volksdans in Al-Hasakah, Syrië

Tijdens de Aramese Genocide ontstond er een toestroom van Aramese vluchtelingen naar het destijds Frans Mandaat Syrië. Daarop werd de stad Qamishli gesticht, inmiddels uitgegroeid tot één van Syrië' grootste steden. Tevens werd de zetel van de Syrisch-Orthodoxe patriarch werd verplaatst van Mardin naar Damascus, ooit de hoofdstad van het Aramese Rijk.

Na plaatselijke incidenten verzochten religieuze en politieke leiders in 1936 de Franse autoriteiten om de provincie met zijn gemengde bevolking een autonome status te geven. Het plan werd niet gerealiseerd door de Ba'athistische ideologie die er in Damascus heerste. Zij waren voorstanders van één verenigd Syrië, waarin iedere inwoner bestempeld werd als Arabier ongeacht geloof.

Voor de uitbraak van de Syrische Burgeroorlog leefden 1,5 miljoen Arameeërs in Syrië. Voornamelijk in de Al-Hasakeh-regio. De Syrische burgeroorlog, sinds 2013, heeft tot gevolg dat Aramese christenen het doelwit zijn van salafistische en wahabistische terreur. Als gevolg daarop is Sootoro opgericht; een Aramese militie die als doel heeft de Aramese bevolking in Syrië te beschermen.[6]

Irak

Voor de Irakoorlog bestond de populatie uit 2 miljoen Arameeërs, vooral in het noorden in steden met relatief veel Armeniërs, Koerden, Alevieten en Jezidi's. Toen eind 2013 IS in Mosoel aan de macht kwam zijn circa 160.000 Arameeërs de stad ontvlucht.[7][8].

Er werd enige tijd zonder succes gelobbyd over een autonome regio in Irak voor de christelijke Arameeërs.[8]

Diaspora

Het begin van de Aramese diaspora ontstond als gevolg op de Aramese Genocide, waarin het christelijke volk zijn toevlucht zocht in Amerika, Brazilië en Argentinië. Deze gemeenschappen zijn veelal geassimileerd binnen de nieuwe cultuur waarin zij zich bevinden. De opkomst van het Turkse- en pan-Arabische nationalisme speelde een grote rol in het drastisch afnemen van de Aramese populatie. In Turkije kregen Arameeërs verplicht een Turkse achternaam en werden eeuwenode Aramees-talige namen van steden en dorpen veranderd naar het Turks.

Grote Aramese diaspora-gemeenschappen zijn te vinden in Duitsland, Zweden, de Verenigde Staten en Australië. De grootste Aramese gemeenschappen in Europa zijn te vinden in Södertälje, Gütersloh, Gießen, en Twente.

Aramese taal

  Zie Aramees voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Het Aramees behoort tot de Semitische talen en was sinds 700 v.Chr. tot de 3e eeuw n.Chr. de voertaal in het Midden-Oosten. Aramees was zeer waarschijnlijk ook de taal van Jezus Christus en de apostelen. Door de expansie van de Arameeërs over grote delen van het Midden-Oosten verspreidde ook hun taal zich en werd het ingevoerd als de officiële taal van wereldrijken zoals Babylonië en het Perzische Rijk. De taal werd gebruikt als diplomaten- en handelstaal. Vijf eeuwen voor onze jaartelling werd het Aramees ook wel Rijks-Aramees genoemd. Ook in het Babylonische rijk werd dit Rijks-Aramees gebruikt, maar zijn hoogtepunt bereikte het tijdens zesde eeuw voor Christus tot 330 na Christus. Lang nadien deed het nog zijn invloed gelden.

Om enkele voorbeelden te noemen: In Afghanistan is een tweetalige tekst gevonden Grieks/Aramees, die de bekering van de Indische koning Aśoka tot het boeddhisme (± 250 v.Chr.) beschrijft. Ook deze tekst is een bewijs van de invloed van het Aramees, een invloed die zelfs buiten de grenzen van het voormalige Perzische rijk reikte. Palmyra (in het Aramees Tadmoer), ten oosten van Damascus in de Syrische Woestijn gelegen, was in de eerste twee eeuwen na Christus de hoofdstad van een bloeiende Aramese handelsstaat, die het Aramees als verkeerstaal hanteerde. De inscripties lopen door tot 272 na Christus.

Zoals elke taal kent ook het Aramees vele dialecten. Dialecten van de taal die ooit ontwikkeld werden door de oude, voorchristelijke Arameeërs, bestaan vandaag de dag nog steeds en worden in het Nabije Oosten hoofdzakelijk gesproken door groepen christenen, joden en in mindere mate door moslims. Deze Aramese dialecten worden in de wetenschap vaak aangeduid met de vaktermen Neo-Aramese dialecten ofwel Modern Aramese dialecten en zijn onder te verdelen in 3 groepen.

  • West Neo-Aramees dat gesproken wordt in het Aramese stadje Maaloula en omringende dorpen ten noordoosten van de Syrische hoofdstad Damascus.
  • Centraal Neo-Aramees dat voornamelijk gesproken wordt in Zuidoost-Turkije, Syrië en delen van Libanon
  • Noordoost Neo-Aramees wordt voornamelijk gesproken in Noord-Irak

Aramese Genocide

 
Aramese vrouwen in traditionele kledij Mardin, Turkije (1905)

De Arameeërs beschouwen zich als een volk dat met zijn kennis, taal en handel veel bijgedragen heeft aan de wereldbeschaving, maar dat gedurende de geschiedenis zwaar onderdrukt en vervolgd is geweest en tot op de dag van vandaag nog steeds onderdrukt wordt. Zo werden honderdduizenden Arameeërs die in het noorden van Mesopotamië (het huidige zuidoosten van Turkije en noordwesten van Iran) leefden, in de periode 1915-1920 gedeporteerd, uitgehongerd en systematisch vermoord door Ottomaanse soldaten en Koerden. Hierbij kwamen naar schatting tussen de 500.000-750.000 Arameeërs om het leven. Deze gebeurtenis is bekend geworden onder de naam Armeense Genocide. Arameeërs spreken hier ook van het jaar van het zwaard (Sayfo).[9]

Organisaties in Nederland

  Zie Arameeërs in Nederland voor nadere informatie over dit onderwerp.

In de jaren 1970 kwamen er veel Aramese vluchtelingen naar Nederland. Zij hadden hulp nodig bij de asielprocedures, en wilden ondersteuning bij de integratie in de Nederlandse samenleving met behoud van de eigen identiteit, taal en cultuur.[10]

Daartoe werden Aramese verenigingen opgericht; de eerste te Enschede in 1981. Vervolgens werden er ook Aramese verenigingen opgericht in Rijssen, Oldenzaal en Hengelo. Deze vier verenigingen worden op landelijk niveau vertegenwoordigd door de Suryoye Aramese Federatie Nederland. Deze organisatie is aangesloten bij de internationale koepel World Council of Arameans (Syriacs).

Religie

De Arameeërs worden gezien als een van de eerste volkeren die het christendom aannamen. Het volk is overwegend christelijk en behoort tot een van de volgende kerken:

Een meerderheid van de Aramese bevolking in Europa en Nederland zijn lid van de Syrisch-Orthodoxe Kerk van Antiochië (SOK). De Syrisch-Orthodoxe kerk is tevens ook de oorspronkelijke moederkerk en aldus de oudste kerk van de Arameeërs.

Zie ook

Literatuur

  • Hans Hollerweger Tur Abdin Living Cultural Heritage. Linz, Freunde des Tur Abdin, 1999, 367 p., drietalig (Engels-Duits-Turks) tekst-en fotoboek.
  • Edward Lipínski The Aramaeans: Their Ancient History, Culture, Religion, 2000, 694 p. ISBN 9042908599
  • August Thiry De Stem van Tur Abdin, novelle in reisboek Grieks vuur. Leuven, Davidsfonds, 2001.
  • Turkse en Aramese ouderen; Saxion Hogeschool Enschede, juni 2004.
  • Aramese Beweging voor Mensenrechten (ABM), informatiebrochure.