Hoofdmenu openen
Versnellingspook

Een versnellingspook of schakelpook is een instrument waarmee de versnellingsbak van een voertuig kan worden bediend. Door de pook in een stand te zetten wordt voor een bepaalde overbrenging gekozen. Het veranderen van de overbrenging wordt 'schakelen' genoemd. Daarbij is het meestal noodzakelijk om de koppeling te gebruiken. Het schakelpatroon is meestal op de versnellingsknop aangegeven. Er bestaan verschillende schakelpatronen, bijvoorbeeld de achteruit kan links of rechts zitten, de eerste versnelling kan naar voren of naar achteren geschoven moeten worden.

AutomobielenBewerken

Bij automobielen kan de versnellingspook op verschillende plaatsen aangebracht zijn: in het dashboard, op het stuur of op de vloer.

Handgeschakelde personenauto's hebben meestal vier tot zes, soms zeven (de Lexus LS heeft er al acht) versnellingen en een achteruitversnelling. Vrachtwagens kunnen meer dan vijftien versnellingen hebben.

De R op de versnellingspook staat voor het Engelse 'reverse', de AR voor het Franse 'arrière', ofwel 'achteruit'.

Sportieve automobielen maken gebruik van een zogenaamde sequentiële versnellingsbak waarbij de pook vooruit wordt bewogen om op te schakelen en achteruit om terug te schakelen.

Bij auto's zonder gesynchroniseerde versnellingsbak, zoals de (oude) Fiat 500 moet men de koppeling tussen twee versnellingen in de vrijstand op laten komen en de juiste hoeveelheid gas geven (double clutch) om de toerentallen van de tandwielen van de in te schakelen versnelling (ongeveer) te synchroniseren.

DashboardversnellingBewerken

Hierbij steekt de versnellingspook horizontaal uit het dashboard. Sommige oudere automodellen zoals de Citroën 2CV en de Renault 4 hebben zo'n paraplu, zo genoemd vanwege de kromming.

StuurversnellingBewerken

Hierbij is de versnellingspook op de stuurkolom aangebracht. Deze plaatsing is vaak toegepast bij automobielen met een zitbank in plaats van stoelen vooraan.

VloerversnellingBewerken

Hierbij steekt de versnellingspook tussen de twee voorste stoelen uit de vloer omhoog. Deze variant komt het meest voor.

Enkele voorbeelden van schakelpatronenBewerken

Automatische transmissieBewerken

Automatische transmissies hebben gewoonlijk een recht patroon met de standen P (parkeren), R (achteruit), N (neutraal, vrij), D (drive, rijden) en eventueel nog een of meer standen.

MotorfietsenBewerken

 
Rechts geplaatste versnellingspook met indicatieplaatje van een Matchless uit 1958. Tegenwoordig[wanneer?] wordt op motorfietsen links geschakeld.

Bij motorfietsen wordt meestal gebruikgemaakt van een bij de voetsteun gemonteerde pook, meestal aan de linkerzijde en te bedienen met de voet.

Zie ookBewerken