Sint-Helena (eiland)

eiland

Sint-Helena (Engels: Saint Helena) is een eiland in het zuiden van de Atlantische Oceaan, zo'n 2000 km ten westen van de Afrikaanse kust. Het is onderdeel van het Brits overzees gebiedsdeel Sint-Helena, Ascension en Tristan da Cunha en economisch volledig afhankelijk van het Verenigd Koninkrijk. De inwoners van Sint-Helena noemen zichzelf Saints. De bevolking is ontstaan uit drie bevolkingsgroepen: Afrikaanse slaven, Chinese arbeiders en Britse kolonisten.

Sint-Helena
Brits overzees gebied
Flag of Saint Helena.svg
details
Coat of arms of Saint Helena.svg
Wapen van Sint-Helena
Sint-Helena (Atlantische Oceaan)
Sint-Helena
Locatie
Eilandengroep Sint-Helena, Ascension en Tristan da Cunha
Locatie Atlantische Oceaan
Coördinaten 15° 57′ 0″ ZB, 5° 42′ 0″ WL
Algemeen
Oppervlakte 122[1] km²
Inwoners
(2008)
4255[2]
Hoofdplaats Jamestown
Lengte 16 km
Breedte 8 km
Hoogste punt Diana’s Peak (818 m)
Detailkaart
Kaart van Sint-Helena
Foto's
Saint Helena Island.jpg
Portaal  Portaalicoon   Geografie
The Roads, St Helena (George Hutchins Bellasis, 1815)

ToegangBewerken

Vanwege het ontbreken van een vliegveld was het eiland tot september 2015 slechts over zee bereikbaar per pakketboot, na een reis van vijf dagen uit Kaapstad. De Britse overheid besloot in 2011 om een internationale luchthaven aan te leggen op het eiland.[3] De bedoeling was om het eiland een economische en toeristische boost te geven. Gehoopt werd op 30.000 extra toeristen per jaar. De aanleg startte in 2013. Voor de bouw werd 1000 ton rivierzand en 1000 ton duinzand geïmporteerd uit Namibië. De kosten bedroegen 285 miljoen Britse pond. Op 15 september 2015 landde het eerste vliegtuig, een Beechcraft King Air 200. De officiële opening, gepland voor 21 mei 2016, werd voor onbepaalde tijd uitgesteld vanwege het voorkomen van windschering dat landen en opstijgen onveilig kan maken. Na een aantal testvluchten begon de Zuid-Afrikaanse luchtvaartmaatschappij Airlink op 14 oktober 2017 een wekelijkse dienst vanuit Johannesburg naar het eiland.[4]

GeschiedenisBewerken

Het eiland werd in 1502 ontdekt door de Portugees João da Nova op de feestdag van Sint-Helena. Door de aanwezigheid van vers drinkwater was het eiland interessant voor de zeevarende landen. Vasco da Gama deed het aan op zijn tweede reis en Thomas Cavendish op zijn wereldomzeiling.[5] De Portugezen gebruikten het voor bevoorrading zonder er een echte kolonie uit te bouwen, maar hun discrete benadering voorkwam niet dat Nederlandse en Engelse interesse werd opgewekt.

Na een mislukte aanval door de Witte Leeuw in 1613, werd het eiland opgeëist door de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden van 1645 tot 1659. In 1658 stichtte de Britse East India Company Jamestown en nam ze bezit van het eiland. In 1673 heroverden de Nederlanders Sint-Helena, maar ze werden twee maanden later weer door de Britten verdreven. Het eiland is daarna in Britse handen gebleven.[6] Het was een turbulente plaats met confrontaties tussen de gouverneur en zijn garnizoen, de planters en de slaven. Onder meer de monopolistische politiek van de EIC werd niet altijd op prijs gesteld door de lokale populatie.

Sint-Helena is vooral bekend doordat Napoleon Bonaparte de laatste jaren van zijn leven in ballingschap op het eiland heeft doorgebracht (15 oktober 1815 – 5 mei 1821) en er is overleden. Het beperkte toerisme van het eiland legt nog steeds grote nadruk op dit historische feit. Zijn residentie, Longwood House, is tegenwoordig als museum te bezichtigen. Sinds de opening van het Suezkanaal (1869) heeft Sint-Helena bijna alle strategische waarde verloren.

Van 1889 tot 1896 was de Zoeloekoning Dinuzulu hier naar toe verbannen. Ook de Zoeloekoning Goodwill Zwelithini kaBhekuzulu leefde hier van 1968 tot 1971 op de vlucht voor een aanslag in Zuid-Afrika.

Ten tijde van de Tweede Boerenoorlog (1899-1902) werd het afgelegen eiland gebruikt voor het concentreren van gevangen Boerensoldaten: in 1900 en 1901 werden meer dan 6000 gevangenen vanuit Zuid-Afrika overgebracht, onder anderen generaal Piet Cronjé en zijn vrouw na hun nederlaag in de Slag bij Paardeberg. Zij verbleven tot na afloop van de oorlog in Napoleons 'Longwood House'. De bevolking werd door de toevloed van gevangenen tijdelijk verdriedubbeld tot 9850 in 1901.

Ook de Sultan van Zanzibar, Khalid ibn Barghasch, zat hier van 1917 tot 1921 gevangen. Verder gingen de beide Wereldoorlogen grotendeels ongemerkt voorbij aan het eiland.

BevolkingBewerken

Wegens het ontbreken van werkgelegenheid en de lage lonen verlaten veel Saints Sint-Helena om op Ascension of in Groot-Brittannië te gaan werken. De bevolking neemt daardoor in aantal af, van meer dan 5000 aan het einde van de 20e eeuw naar minder dan 4300 inwoners in 2008. In 2016 is het aantal inwoners gestegen naar 4534. In 2002 kregen de Saints hun eerder ontnomen volledig Brits staatsburgerschap terug.

NatuurBewerken

Het eiland bestaat voor een groot deel uit kale vlakten waar de wind vrij spel heeft. Centraal, rond het hoogste punt van Diana's Peak, is er een natuurreservaat van 81 hectare met regenwoud. Voor de kolonisatie door de mens was bijna het hele eiland bedekt met woud en leefden er in en rond het eiland 500 endemische soorten, de meeste in zee. Van de zes endemische vogelsoorten is enkel de Sint-Helenaplevier niet uitgestorven.[7]

LiteratuurBewerken

  • Stephen Royle, The Company's Island. St Helena, Company Colonies and the Colonial Endeavour, 2007. ISBN 1845116127
  • Ron Moerenhout, Laatste boot naar Sint-Helena. Een ode aan een van de meest afgelegen eilanden ter wereld, 2016. ISBN 9402307508
 
Historische kaart van Sint-Helena[8]
  Zie ook de Atlas van Sint-Helena (eiland) op Wikimedia Commons.
  Zie de categorie Saint Helena Island van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.