Hoofdmenu openen

Pierre-Jacques Goetghebuer

architect uit België (1788-1866)

Pierre-Jacques Goetghebuer of Petrus Jacobus Goetghebuer (Gent, 26 februari 1788 - aldaar overleden 19 mei 1866) was een Belgisch architect, graveur, tekenaar, verzamelaar en schrijver.

Pierre-Jacques Goetghebuer
Tekening door Félix De Vigne, 1841, collectie Rijksmuseum Amsterdam
Tekening door Félix De Vigne, 1841, collectie Rijksmuseum Amsterdam
Persoonsinformatie
Geboortedatum 26 februari 1788
Geboorteplaats Gent
Overlijdensdatum 19 mei 1866
Overlijdensplaats Gent
Werken
Belangrijke projecten publicatie Choix des monumens, édifices et maisons les plus remarquables du royaume des Pays-Bas
RKD-profiel
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde

LevenBewerken

Pierre-Jacques Goetghebuer was de zoon van Marie-Françoise Lauwerijck en van architect Jacques Goetghebuer (1760-1825). Hij had vijf broers. In 1849, op 61-jarige leeftijd, huwde hij met Marie-Ludovique Reymaeker, die hem vier kinderen schonk.

Goetghebuer studeerde aan de Koninklijke Academie voor teken-, schilder- en bouwkunde in Gent, waar hij speciaal aanleg vertoonde voor tekenen. In 1810 ontving hij, als bekroning van zijn opleiding, de eerste prijs voor architectuur. Eind dat jaar begon hij te werken als docent aan de leergang architectuur van diezelfde Academie. Hij zou deze functie vervullen tot 1819.

Als student richtte hij in 1808 de Société des arts op. Mede-oprichters waren de architecten Louis Roelandt, Pierre-Jean de Broe, Emmanuel Bruno Quaetfaslem en J. de Vogelaere; beeldhouwer Ch. Cruysmans en de broers J. en L. de Bast. In 1816 werd dit genootschap hernoemd tot de Société royale des beaux-arts et de littérature de Gand. Goetghebuer zou zijn hele leven actief blijven in dit genootschap, soms als schatbewaarder, soms als archivaris of als commissaris voor tentoonstellingen.

Vanaf 1833 was Pierre-Jacques Goetghebuer lid van de Gentse stedelijke commissie voor monumenten.[1]

WerkBewerken

ArchitectuurontwerpenBewerken

Tijdens zijn loopbaan heeft Goetghebuer vooral veel gepubliceerd en les gegeven. Daardoor was hij minder actief als architect. Het bekendste gebouw naar zijn ontwerp was het Posthotel uit 1815 aan de Kouter te Gent, met een gevel in empirestijl.[2] Dit gebouw werd in 1968 afgebroken. Verder restaureerde hij ook zijn eigen 18de-eeuwse Gentse woonhuis aan de Lange Steenstraat 4.[3]

CartografieBewerken

 
Topografische kaart van Gent, door Charles-Louis Diericx en Pierre-Jacques Goetghebuer, 1808

Goetghebuer was ook sporadisch actief als cartograaf. In 1815 werkte hij aan een strategische en topografische kaart van de slag bij Waterloo,[4] die in twee versies gedrukt werd en ook in het buitenland succes kende. Een jaar later tekende hij een topografisch plan van het oude Gent, dat werd opgenomen in de Appendice aux mémoires de Gand.[5]

Publicaties (selectie)Bewerken

Goetghebuer verleende, als tekenaar en graveur, zijn medewerking aan een heel aantal publicaties. Rond 1814 werkte hij mee aan de uitgave Mémoires sur la ville de Gand van Charles-Louis Diericx. Voor deze publicatie tekende hij onder meer de kolom van Karel V op de Vrijdagmarkt van Gent, en de gevel van de vishal. In 1824 publiceerde Goetghebuer een aantal tekeningen van de kathedralen van Antwerpen en Gent in de uitgave Eglises principales de l'Europe, opgedragen aan paus Leo XII[6]. Pierre-Jacques Goetghebuer schreef rond 1850 een aantal biografieën van tijdgenoten, die gepubliceerd werden in de Messager des sciences historiques of in de Annales de La société royale des Beaux-Arts.

In de Universiteitsbibliotheek Gent bevindt zich een driedelig handschrift van Pierre-Jean Goetghebuer, met biografieën van beeldhouwers en architecten[7], en een handschrift met biografieën van bekende Gentenaren (Biographie gantoise, z.d.).[8]

Choix des monumensBewerken

De bekendste publicatie van de hand van Pierre-Jacques Goetghebuer is zijn Choix des monumens, édifices et maisons les plus remarquables du royaume des Pays-Bas, dat in losse uitgaven verscheen vanaf 1817. Deze uitgebreide publicatie over de architectuur van de toenmalige Verenigde Nederlanden zou uiteindelijk 120 gravures en beschrijvingen omvatten en werd opgedragen aan koning Willem I. Het geheel werd in 1827 uitgegeven door de Gentse drukker A.B. Steven. De publicatie bevat een klein aantal gebouwen uit de Gotiek, Renaissance en Barok, maar beschrijft verder vooral bouwwerken van architecten uit de tweede helft van de 18de eeuw en het eerste kwart van de 19de eeuw. De nadruk ligt op architectuur uit de Zuidelijke Nederlanden, vooral Brussel en Gent. Een aantal van de gebouwen werd sindsdien afgebroken of verbouwd, waardoor dit werk een belangrijke bron geworden is voor (architectuur)historici.[9]

VerzamelaarBewerken

Goetghebuer was een actief verzamelaar van prenten, gravures, tekeningen en andere documenten over de geschiedenis van Gent. Bij vele stukken schreef hij geschiedkundige noten. In 1867 werd de verzameling door de commissie van archieven op ruim 4.000 stukken geschat. Ze werden aangekocht door de stad en vormen de basis voor de Atlas Goetghebuer, beschikbaar bij Archief Gent[10].

De verzameling omvat onder anderee oude stadsgezicht van Gent vanaf 1534, het originele plan van het Gentse stadhuis, van de hand van Dominicus de Waeghemaekere en Rombout II Keldermans, geveltekeningen van het Gentse belfort en tekeningen en aquarellen van onder andere Lucas de Heere en Lieven van der Schelden.