Konrad Henlein

Duits politicus en turnleraar

Konrad Henlein (Maffersdorf, 6 mei 1898Pilsen, 10 mei 1945) was de leider van de nazi-partij in het Sudetenland van de jaren dertig van de twintigste eeuw. Henlein was ook parlementslid voor de NSDAP in de Rijksdag.

Konrad Henlein
Gouwleider Konrad Henlein, 1939.
Geboren 6 mei 1898
Maffersdorf, Bohemen, Oostenrijk-Hongarije
Overleden 10 mei 1945
Pilsen, Tsjecho-Slowakije
Politieke partij NSDAP (1939–1945)
Religie Katholiek, bekeerd naar het Protestantisme in 1926 (andere bron: Evangelisch[1])
Reichskommissar fur die Sudetendeutschen Gebiete
Aangetreden 1 oktober 1938[2]
Einde termijn 1 mei 1939[2]
Voorganger Ambt opgericht
Opvolger Ambt opgeheven
Gouwleider van de Rijksgouw Sudetenland
Aangetreden 1 mei 1938[2]
Einde termijn 8 mei 1945[2]
Voorganger Ambt opgericht
Opvolger Ambt opgeheven
Rijksstadhouder van Rijksgouw Sudetenland
Aangetreden 1 mei 1938[2]
Einde termijn 8 mei 1945[2]
Voorganger Ambt opgericht
Opvolger Ambt opgeheven
Parlementslid in de Rijksdag
Aangetreden 4 december 1938
Einde termijn 8 mei 1945[2][3]
Portaal  Portaalicoon   Politiek

SoldaatBewerken

Hij was de zoon van een Volksduitse vader en Tsjechische moeder en volgde een handelsopleiding. In de Eerste Wereldoorlog was Henlein Fahnrich en werd hij aan het Italiaans front[4] krijgsgevangen gemaakt. Tijdens zijn gevangenschap ontwikkelde hij zijn eerste ideeën over een Grootduits nationalisme.

Politieke actieBewerken

Aanvankelijk was hij bankbediende. In 1925 werd hij turnleraar en reorganiseerde de vereniging waarvoor hij werkte tot een strakke, nationaal georiënteerde opvoedingsorganisatie. Drie jaar later zette Henlein zijn politieke ideeën om in daden toen hij de Kameradschaftsbund oprichtte. In 1931 werd hij leider van de hele Sudetenduitse turnvereniging.

Nadat de Tsjecho-Slowaakse regering eerdere Nationaalsocialistische en Duits nationalistische bewegingen had opgeheven richtte Henlein in 1933 het Sudetendeutsche Heimatfront (SHF) op, waarin oudere bewegingen opgingen. Het doel van het front was autonomie van Sudetenland. Het officiële doel was Sudetenland zelfbeschikkingsrecht te geven binnen het in 1918 ontstane Tsjecho-Slowakije waarin Sudetenland was komen te liggen.

Samenwerking met nazi'sBewerken

De contacten met het Nationaalsocialistische bewind in Duitsland werden intussen steeds inniger. In 1935 werd de – inmiddels tot Sudetendeutsche Partei (SdP) omgedoopte - partij van Henlein met 44 van de 66 Duitse zetels in het parlement de tweede partij van Tsjecho-Slowakije. De campagne was voornamelijk door de NSDAP betaald. De invloed van de NSDAP leidde tot een sterke groei van het ledental van de SdP. Ook nam de roep om aansluiting van Sudetenland bij Duitsland toe. In 1937 sloot Henlein zich in een brief bij Hitler aan.

 
Na de annexatie van het Sudetenland, tussen Františkovy Lázně en Cheb op 3 oktober 1938 Van rechts: Wilhelm Keitel, Konrad Henlein, Adolf Hitler, Walter von Reichenau, Heinrich Himmler en Heinz Guderian, en op de voorgrond Günther von Kluge

Conferentie van MünchenBewerken

De verhoudingen tussen de SdP, de Sudetenduitsers en de Tsjecho-Slowaakse regering werden zo kritisch dat er in september 1938 in München een internationale conferentie met delegaties van Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Italië gehouden werd over de positie van Sudetenland. Henlein leidde in september tweemaal een mislukte opstand van Sudetenland en bevond zich tijdens de conferentie niet in Tsjecho-Slowakije, maar in Duitsland. Op 9 oktober 1938 werd Henlein toegevoegd aan de Persönlicher Stab Reichsführer-SS[2].

Annexatie van SudetenlandBewerken

Nadat bij het Verdrag van München werd besloten dat Duitsland Sudetenland mocht annexeren trokken Duitse troepen het Sudetenland binnen en keerde Henlein terug. Door Adolf Hitler werd hij tot leider (Gauleiter) van Sudetenland benoemd dat eveneens tot onderdeel van Duitsland werd gemaakt. In 1939 werd de rest van Tsjecho-Slowakije ingenomen door de Duitsers. Dit hield echter niet in dat Henlein werd gepromoveerd in functie. Hij bleef slechts leider van Sudetenland en zijn politieke invloed was tijdens de oorlog gering.

ZelfmoordBewerken

Tegen het einde van de oorlog werd hij gevangengenomen door de Amerikanen. Tijdens zijn gevangenschap pleegde hij zelfmoord. Henlein ligt begraven op de begraafplaats van Pilsen.

Militaire loopbaanBewerken

LidmaatschapsnummersBewerken

  • NSDAP-nr.: 6 600 001 (lid geworden 4 december 1938[2][5]. Andere bron: 1 oktober 1933[6])
  • SS-nr.: 310 307 (lid geworden 9 oktober 1938[2][3][5])

OnderscheidingenBewerken

Selectie:

Zie de categorie Konrad Henlein van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.