Kolonialisme

uitbreiding van het grondgebied van een soevereine staat, die overheersing over een andere volk of cultuur inhoudt

Kolonialisme is een systeem van heerschappij door de ene groep boven de andere, waarbij de eerste het recht claimt om exclusieve soevereiniteit uit te oefenen over de tweede en om diens lotsbestemming vorm te geven.[1] Dit recht werd veelal gevestigd door verovering.

De uitbreiding van het grondgebied van een soevereine staat buiten de nationale grenzen is een kolonie. Afhankelijk van de houding van de kolonisator werd er over de inheemse bevolking beslist, werd deze verplaatst of zelfs uitgeroeid.

Koloniserende naties overheersen over het algemeen de middelen, de arbeid en de markten van het koloniale grondgebied. Bij cultuurimperialisme worden ook socioculturele, godsdienstige en taalkundige structuren aan de inheemse bevolking opgelegd. Het is hoofdzakelijk een systeem van directe politieke, economische en culturele interventie en hegemonie door een krachtige staat in een zwakkere. Hoewel het woord kolonialisme vaak onderling verwisselbaar is met imperialisme, wordt de laatstgenoemde soms ruimer gebruikt, aangezien de controle zowel informeel via invloed als formeel via militaire controle of economische hefboomwerking wordt uitgeoefend. Neokolonialisme betreft enkel de indirecte vorm van uitbuiting.

De term kolonialisme kan ook worden gebruikt om een ideologie of een religie te legaliseren, goed te praten en/of te bevorderen. Veelal betrof dit het bekeren tot het christendom uit een Europees land. Het kolonialisme was vaak gebaseerd op de etnocentrische overtuiging dat de moraal en de waarden en normen van de kolonisator superieur waren aan die van gekoloniseerde. In de westerse wereld leidde dit tot een vorm van proto-sociaal darwinisme, dat via wetenschappelijk racisme blanke mensen aan de bovenkant van het dierenrijk plaatste en zodoende natuurlijk verantwoordelijk werden voor het overheersen van niet-Europese inheemse bevolking. Naast deze rechtvaardiging ondervonden de gekoloniseerde volkeren een koloniaal racisme.

De Verenigde Naties riepen het decennium 2011–2020 uit tot het Derde Internationale Decennium voor het Uitwissen van het Kolonialisme (Third International Decade for the Eradication of Colonialism).[2]

Zie ookBewerken