Hoofdmenu openen

De Gemenebestspelen (Commonwealth Games) is een multisportevenement dat elke vier jaar wordt gehouden en waaraan de lidstaten van het Gemenebest van Naties mee (kunnen) doen en de tot aan een van aan hen behorende overzeesegebiedsdelen. Aan de Gemenebestspelen doen tegenwoordig zo'n 4.500 à 5.000 atleten mee, waardoor deze spelen na de Olympische Zomerspelen qua aantal deelnemers het grootste sportevenement ter wereld vormen.

EditiesBewerken

De Inter-Empire Championships ("Kampioenschappen van het Rijk") die in 1911 gehouden werden ter gelegenheid van de kroning van koning George V worden beschouwd als de voorloper van de Gemenebestspelen. De eerste editie van het evenement vond in 1930 plaats. Samen met de drie daarop volgende edities werden deze als de British Empire Games ("Spelen van het Britse Rijk") georganiseerd. Voor de vier volgende edities (1954-1966) werd de naam gewijzigd in de British Empire and Commonwealth Games ("Spelen van het Britse Rijk en het Gemenebest") veranderd, en de edities van 1970 en 1974 werden onder de naam British Commonwealth Games (Britse Gemenebestspelen) georganiseerd. Vanaf 1978 wordt de huidige naam gebezigd.

No. Jaar Gaststad Land Lnd Dln
Inter-Empire Championships
0 1911 Londen   Engeland 4 ?
British Empire Games
I 1930 Hamilton   Canada 11 400
II 1934 Londen   Engeland 16 500
III 1938 Sydney   Australië 15 464
IV 1950 Auckland   Nieuw-Zeeland 12 590
British Empire and Commonwealth Games
V 1954 Vancouver   Canada 24 662
VI 1958 Cardiff   Wales 35 1122
VII 1962 Perth   Australië 35 863
VIII 1966 Kingston   Jamaica 34 1316
Britse Gemenebestspelen
IX 1970 Edinburgh   Schotland 42 1744
X 1974 Christchurch   Nieuw-Zeeland 38 1276
Gemenebestspelen
XI 1978 Edmonton   Canada 46 1474
XII 1982 Brisbane   Australië 46 1583
XIII 1986 Edinburgh   Schotland 27 1662
XIV 1990 Auckland   Nieuw-Zeeland 55 2073
XV 1994 Victoria   Canada 63 2557
XVI 1998 Kuala Lumpur   Maleisië 70 3638
XVII 2002 Manchester   Engeland 72 3679
XVIII 2006 Melbourne   Australië 71 4500
XIX 2010 Delhi   India 71 6081
XX 2014 Glasgow   Schotland 71 4947
XXI 2018 Gold Coast   Australië 71 4426
XXII 2022 Birmingham   Engeland

Deelnemende teamsBewerken

 
De deelnemers aan de Gemenebestspelen. Paars: organiserende landen, rood: huidige deelnemers, groen: voormalige deelnemers.

Momenteel zijn 71 teams gerechtigd om deel te nemen. Dit zijn de 54 onafhankelijke landen die lid zijn van het Gemenebest, waarbij de vier thuislanden Engeland, Noord-Ierland, Schotland en Wales van het moederland het Verenigd Koninkrijk ieder deelnemen met een eigen team evenals de Britse kroongebieden Guernsey, Jersey en Man. Daarnaast nemen nog twaalf overzeese gebiedsdelen van een van de lidstaten deel. Zes landen hebben aan alle edities van de Gemenebestspelen deelgenomen; dit zijn Australië, Canada, Engeland, Nieuw-Zeeland, Schotland en Wales. Noord-Ierland ontbrak alleen in 1950.

  Anguilla
  Antigua en Barbuda
  Australië
  Bahama's
  Bangladesh
  Barbados
  Belize
  Bermuda
  Botswana
  Britse Maagdeneilanden
  Brunei
  Canada
  Cookeilanden
  Cyprus
  Dominica
  Engeland
  Falklandeilanden
  Fiji

  Ghana
  Gibraltar
  Grenada
  Guernsey
  Guyana
  India
  Jamaica
  Jersey
  Kaaimaneilanden
  Kameroen
  Kenia
  Kiribati
  Lesotho
  Malawi
  Maldiven
  Maleisië
  Malta
  Man

  Mauritius
  Montserrat
  Mozambique
  Namibië
  Nauru
  Nieuw-Zeeland
  Nigeria
  Niue
  Noord-Ierland
  Norfolk
  Oeganda
  Pakistan
  Papoea-Nieuw-Guinea
  Rwanda
  Saint Kitts en Nevis
  Saint Lucia
  Saint Vincent en de Grenadines
  Salomonseilanden

  Samoa
  Schotland
  Seychellen
  Sierra Leone
  Singapore
  Sint-Helena
  Sri Lanka
  Swaziland
  Tanzania
  Tonga
  Trinidad en Tobago
  Turks- en Caicoseilanden
  Tuvalu
  Vanuatu
  Wales
  Zambia
  Zuid-Afrika

Voormalige deelnemers

  Aden (hoort tegenwoordig bij Jemen)
  Australazië (gezamenlijk team van Australië en Nieuw-Zeeland op de Inter-Empire Championships van 1911)
  Brits-Guiana (heet tegenwoordig Guyana)
  Brits-Honduras (heet tegenwoordig Belize)
  Ceylon (heet tegenwoordig Sri Lanka)
  Gambia (trok zich terug in 2013)
  Hongkong (hoort tegenwoordig bij China)
  Ierse Vrijstaat (heet tegenwoordig Ierland en is geen lid meer van het Gemenebest)
  Malakka (hoort tegenwoordig bij Maleisië)
  Newfoundland (hoort tegenwoordig bij Canada)

  Noord-Borneo (hoort tegenwoordig bij Maleisië)
  Noord-Rhodesië (heet tegenwoordig Zambia)
  Rhodesië (gezamenlijk team van Noord-Rhodesië en Zuid-Rhodesië. Tegenwoordig Zambia en Zimbabwe)
  Rhodesië en Nyasaland (opgesplitst in Malawi, Zambia en Zimbabwe)
  Saint Christopher, Nevis en Anguilla (opgesplitst in Saint Kitts en Nevis en Anguilla)
  Sarawak (hoort tegenwoordig bij Maleisië)
  West-Samoa (heet tegenwoordig Samoa)
  Zimbabwe (trok zich terug in 2003)
  Zuid-Arabische Federatie (heet tegenwoordig Jemen)
  Zuid-Rhodesië (heet tegenwoordig Zimbabwe)

SportenBewerken

De sporten die op de Gemenebestspelen beoefend worden, zijn deels een aantal olympische sporten, deels ook sporten die voornamelijk in de 72 Gemenebestlanden gespeeld worden, zoals bowls, rugby sevens en netball.

Volgens de huidige regels moeten tien sporten verplicht op het programma worden geplaatst door het organiserend land; dit zijn atletiek, badminton, boksen (alleen voor mannen), bowls, gewichtheffen, hockey, netball (alleen voor vrouwen), rugby sevens (alleen voor mannen), squash en de zwemsportdiscipline baanzwemmen.

Daarnaast mag het programma aangevuld worden met maximaal zeven sporten. Hiervoor kan (momenteel) gekozen worden uit 16 sporten; basketbal, boogschieten, bowlen, gymnastiek (ritmische gymnastiek en turnen), judo, kanovaren, roeien, schietsport, softbal, taekwondo, tafeltennis, tennis, triatlon, wielersport, worstelen, zeilen alsmede de zwemsportdisciplines schoonspringen en synchroonzwemmen. Het maximaal aantal te organiseren teamsporten is op vier vast gesteld.

Sinds de Gemenebestspelen 2002 worden er in samenwerking met het Internationaal Paralympisch Comité enkele wedstrijden georganiseerd voor sporters met een handicap. De organisatie is verplicht om evenementen in de vier sporttakken atletiek, gewichtheffen (specifiek de discipline powerlifting -bankdrukken-), tafeltennis en (baan)zwemmen in het programma op te nemen. Daarnaast mogen er drie sporten aan worden toegevoegd. Het aantal evenementen mag hierbij maximaal 15 zijn.

Sporten op de Gemenebestspelen

Op de 18 georganiseerde spelen hebben 23 sporten op het programma gestaan. Hieronder bevinden zich alle huidige tien verplichte sporten en 11 keuzesporten. Daarnaast stonden cricket (1998), schermen (1950-1970) en de zwemsportdiscipline waterpolo (1950) ooit eens op het programma.

Van de huidige keuzesporten hebben kanovaren, softbal, taekwondo en zeilen nog nooit op het programma gestaan.