Hoofdmenu openen

Gemeentepolitie was de naam voor een politieorganisatie die zowel in België als in Nederland bestond. In beide landen is ze ondertussen afgeschaft en opgegaan in nieuwe structuren, respectievelijk de lokale politie (in België in 2001) en de regiopolitie (in Nederland in 1993). Op 1 januari 2013 zijn in Nederland de regiokorpsen vervolgens opgegaan in de Nationale Politie.

Inhoud

Gemeentepolitie in BelgiëBewerken

GeschiedenisBewerken

In België kon elke gemeente of stad op basis van de gemeentewet zijn eigen gemeentepolitie organiseren. Na de fusie van Belgische gemeenten in 1977 bleven er 589 gemeenten over en dus ook evenveel korpsen gemeentepolitie.

In 1995 besliste de toenmalige Minister van Binnenlandse Zaken om het Belgische grondgebied in te delen in Interpolitiezones. Daardoor werden de verschillende gemeentelijke politiekorpsen én de territoriale eenheden van de rijkswacht gedwongen samen te werken. De gemeentepolitie bleef als dusdanig echter bestaan.

 
Oude Belgische politiejeep in Baarle-Hertog
 
Voertuig van de Belgische gemeentepolitie (Gent)

De Belgische politiehervorming in 2001 betekende echter het einde voor alle bestaande Belgische politiediensten, ook voor de gemeentepolitie. Sinds 1 april 2001 bestaat er in België nog slechts één politiedienst: de geïntegreerde politie, gestructureerd op twee niveaus. Deze twee niveaus zijn de federale politie en de lokale politie. De gemeentepolitie ging volledig op in de lokale politie.

Graden voor hervorming van 2001Bewerken

Ondervermelde graden bestonden bij de gemeentepolitie van het 'stedelijk type' tot april 2001.

OfficierenkaderBewerken

  • Hoofdcommissaris
  • Commissaris
  • Adjunct-commissaris hoofdinspecteur
  • Adjunct-commissaris inspecteur
  • Adjunct-commissaris

Kader van politieassistentenBewerken

  • Hoofdpolitieassistent
  • Eerstaanwezend politieassistent 1e klasse
  • Politieassistent 1e klasse
  • Politieassistent

MiddenkaderBewerken

  • Hoofdinspecteur van politie eerste klasse
  • Hoofdinspecteur van politie
  • Inspecteur van politie

BasiskaderBewerken

  • Hoofdbrigadier van politie
  • Brigadier van politie
  • Agent van politie

AgentenkaderBewerken

  • Hulpagent

Graden vanaf 2001Bewerken

OfficierenkaderBewerken

  • Hoofdcommissaris van politie (HCP)
  • Commissaris van politie (CP)
  • Aspirant-commissaris van politie (ACP)

MiddenkaderBewerken

  • Hoofdinspecteur van politie (HINP)
  • Aspirant-hoofdinspecteur van politie (AHINP)

BasiskaderBewerken

  • Inspecteur van politie (INP)
  • Aspirant-inspecteur van politie (AINP)

AgentenkaderBewerken

  • Agent van politie (AP)
  • Aspirant-agent van politie (AAP)

Graden vanaf 2016Bewerken

OfficierenkaderBewerken

  • Eerste hoofdcommissaris van politie (1HCP) (na 13 jaar graadanciënniteit - zelfde bevoegdheden als voorgaande graad)
  • Hoofdcommissaris van politie (HCP)
  • Eerste commissaris van politie (1CP) (na 13 jaar graadanciënniteit - zelfde bevoegdheden als voorgaande graad)
  • Commissaris van politie (CP)
  • Aspirant-commissaris van politie (ACP)

MiddenkaderBewerken

  • Eerste hoofdinspecteur van politie (1HINP) (na 13 jaar graadanciënniteit - zelfde bevoegdheden als voorgaande graad)
  • Hoofdinspecteur van politie (HINP)
  • Aspirant-hoofdinspecteur van politie (AHINP)

BasiskaderBewerken

  • Eerste inspecteur van politie (1INP) (na 13 jaar graadanciënniteit - zelfde bevoegdheden als voorgaande graad)
  • Inspecteur van politie (INP)
  • Aspirant-inspecteur van politie (AINP)

AgentenkaderBewerken

  • Eerste agent van politie (1AP) (na 13 jaar graadanciënniteit - zelfde bevoegdheden als voorgaande graad)
  • Agent van politie (AP)
  • Aspirant-agent van politie (AAP)

Graden vanaf 2018Bewerken

OfficierenkaderBewerken

  • Eerste hoofdcommissaris van politie (1HCP) (na 13 jaar graadanciënniteit - zelfde bevoegdheden als voorgaande graad)
  • Hoofdcommissaris van politie (HCP)
  • Eerste commissaris van politie (1CP) (na 13 jaar graadanciënniteit - zelfde bevoegdheden als voorgaande graad)
  • Commissaris van politie (CP)
  • Aspirant-commissaris van politie (ACP)

MiddenkaderBewerken

  • Eerste hoofdinspecteur van politie (1HINP) (na 13 jaar graadanciënniteit - zelfde bevoegdheden als voorgaande graad)
  • Hoofdinspecteur van politie (HINP)
  • Aspirant-hoofdinspecteur van politie (AHINP)

BasiskaderBewerken

  • Eerste inspecteur van politie (1INP) (na 13 jaar graadanciënniteit - zelfde bevoegdheden als voorgaande graad)
  • Inspecteur van politie (INP)
  • Aspirant-inspecteur van politie (AINP)

BeveiligingskaderBewerken

  • Eerste beveiligingscoördinator van politie (1BCSP) (na 13 jaar graadanciënniteit - zelfde bevoegdheden al voorgaande graad)
  • Beveiligingscoördinator van politie (BCSP)
  • Eerste beveiligingsassistent van politie (1BASP) (na 13 jaar graadanciënniteit - zelfde bevoegdheden als voorgaande graad)
  • Beveiligingsassistent van politie (BASP)
  • Aspirant-beveiligingsassistent van politie (ABASP)
  • Eerste beveiligingsagent van politie (1BAGP) (na 13 jaar graadanciënniteit - zelfde bevoegdheden als voorgaande graad)
  • Beveiligingsagent van politie (BAGP)
  • Aspirant-beveiligingsagent van politie (ABAGP)

AgentenkaderBewerken

  • Eerste agent van politie (1AP) (na 13 jaar graadanciënniteit - zelfde bevoegdheden als voorgaande graad)
  • Agent van politie (AP)
  • Aspirant-agent van politie (AAP)

Relevante artikelsBewerken

Gemeentepolitie in NederlandBewerken

  Zie ook Lijst van gemeentepolitiekorpsen voor een overzicht van de voormalige gemeentepolitiekorpsen in Nederland
 
Een UR 416, in gebruik geweest bij de gemeentepolitie Den Haag
 
Een voertuig van de Verkeersschool Gemeentepolitie

In Nederlandse gemeenten met 25.000 of meer inwoners bestond tussen 1945 en 1993 een korps gemeentepolitie. In de andere gemeenten waren de politietaken opgedragen aan het landelijke korps rijkspolitie.

De burgemeester van de gemeente was het "hoofd van politie" en verantwoordelijk voor het beheer er van. De gemeenteraad kon in haar raadsvergaderingen de burgemeester bewegen om de politie extra aandacht te laten geven aan bepaalde zaken. De burgemeester droeg de verantwoordelijkheid ten aanzien van de openbare orde en de officier van justitie was verantwoordelijk voor de strafrechtelijke aspecten.

Het rangenstelsel binnen de gemeentepolitie was als volgt opgebouwd:

De rang van adjudant is bij de invoering van de Politiewet 1993 vervallen. Alle adjudanten werden toen automatisch inspecteur.

Het beleid van de gemeentepolitie werd in het zogenaamde tripartite overleg, ook wel 'de driehoek' genoemd, van burgemeester, officier van justitie en de (hoofd)commissaris bepaald.

UitzonderingBewerken

Een uitzondering met betrekking tot de grootte van de gemeente was Baarn. Vanwege de aanwezigheid van het Koninklijk Huis was deze plaats voorzien van een eigen politiekorps met extra budget voor meer politieambtenaren.

  Zoek gemeentepolitie in het WikiWoordenboek op.