Bentoniet

smectietklei voornamelijk bestaande uit montmorilloniet

Bentoniet is een in de natuur voorkomende natrium-kleisoort met deeltjes die zo klein zijn dat ze de grond waterdicht kunnen maken. Het bestaat voor circa 2/3 uit montmorilloniet.[1]

Bentoniet
Bentoniet wordt gebruikt als kattenbakkorrels
Mineraal
Chemische formule Na0,5Al2,5Si3,5O10(OH)2·(H2O)
Kleur Wit, grijs, roodwit, bruinwit en lichtgeel
Hardheid 1 - 2
Gemiddelde dichtheid 2,15 kg/dm3
Splijting [001] Perfect
Kristaloptiek
Kristalstelsel Monoklien
Brekingsindices a=1494-1.503
b=1525-1.532
g=1526-1.533
Lijst van mineralen
Portaal  Portaalicoon   Aardwetenschappen

EtymologieBewerken

De klei werd genoemd naar zijn eerste vindplaats, Fort Benton in Wyoming in de Verenigde Staten. In de praktijk wordt ook wel de benaming "zwelklei" gebruikt. De naam vollersaarde komt van het gebruik in vroegere eeuwen bij het vollen van wollen stoffen.

ToepassingenBewerken

Bentoniet is een product dat velerlei toepassingen kent:

  • Water met een relatief kleine suspensie van bentoniet vormt een viskeus materiaal, dit komt door de reologische eigenschappen. Het is van nut bij het boren en in de civiele techniek, zoals de tunnelbouw.
  • Bentonietsuspensies zijn meestal ook thixotroop, hoewel zeldzame gevallen van reopectisch gedrag ook voorkomen. Bij voldoende hoge concentraties (>~60 gram bentoniet per liter suspensie) krijgt de suspensie kenmerken van een gel (een vloeistof waarvoor een minimale kracht nodig is om ze te doen bewegen). Hierdoor is bentoniet een veelgebruikte component van boorvloeistof.
  • In metaalgieterijen wordt bentoniet gebruikt als vormzand. Gemengd met gewoon zand in een verhouding van 1:5 - 1:10 (bentoniet:zand) vormt het een goedkope en herbruikbare vulling van gietkasten waarin vele soorten metaal gegoten kunnen worden.
  • In de landbouw vindt het materiaal toepassing om zandgronden te verbeteren. Een kilogram kan 10 kg water vasthouden. Door bentoniet toe te voegen aan de grond wordt de vochthuishouding verbeterd en spoelen er minder voedingstoffen uit.
  • De kleisoort wordt ook gebruikt om wijnen te klaren, waardoor onder andere eiwitten neerslaan.
  • Een andere toepassing is het gebruik als vulling voor de kattenbak. Het product absorbeert de urine en vormt een harde klont.

Zie ookBewerken

Zie de categorie Bentonite van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.