Balk (bouwkunde)

bouwkunde

Een balk is een enkelvoudig ruimteoverspannend constructie-element waarvan de lengte vele malen groter is dan de breedte en de hoogte in doorsnede. De breedte is weer gelijk aan of kleiner dan de hoogte.

Balk van hout, staal en gewapend beton

In de volksmond wordt een balk of ligger vaak een steunbalk genoemd. Balken kunnen gemaakt zijn van hout, staal, gewapend beton en voorgespannen beton. Ze zijn bedoeld om de belastingen die erop worden uitgeoefend, over te brengen op de opleggingen, zonder daarbij noemenswaardig van vorm te veranderen. Als er sprake is van een samengestelde doorsnede, dat wil zeggen dat er horizontale, verticale en schuine elementen in voorkomen, spreken we van een ligger en niet meer van een balk. Samengevat: een balk is enkelvoudig, een ligger enkelvoudig of samengesteld in zijn doorsnede zoals hoed- en petliggers.

AfmetingBewerken

Bij het ontwerpen van een gebouw of een andere constructie worden, naast andere constructieve elementen, de afmetingen van de balken bepaald door middel van berekeningen, uitgevoerd door een constructeur. Voor houten balken in vergunningvrije bouwwerken bestaat een vuistregel die afgeleid is van de doorbuiging  :

 

Daarin is

  de elasticiteitsmodulus
  het oppervlaktetraagheidsmoment van de doornede
  de totale belasting.

Voor hout is   en voor een balk met rechthoekige doorsnede, met hoogte   en breedte   is  , zodat bij een balkbreedte van 60 mm:

 

Bij een doorbuiging van

 

is de vereiste hoogte

 

De balkhoogte moet dus ten minste 1/20 van de overspanning zijn. Voor balkhout dient gekwalificeerd dennenhout uit Noord-Europa te worden gebruikt.

Houten balkenBewerken

Voor een houten balk kunnen onder meer de volgende namen gebruikt worden, elke term duidt op een andere houtafmeting en plaats in het gebouw of andere functie: moer- en kinderbinten, rib, badding of batting, gording, spanten, spoor, plaat (kruisplaten standerdmolen).

Stalen balkenBewerken

Voor een stalen balk kunnen de volgende profielen of een combinatie van profielen gebruikt worden, elk profiel heeft zijn eigen vorm en toepassingsgebied: H-profielen, I-profielen, U-profielen, L-profiel, T-profielen en kokers.

Betonnen balkenBewerken

Balken in gewapend beton zijn er grofweg in twee soorten, de geprefabriceerde en de in het werk gestorte exemplaren. Voor seriewerk, een constante kwaliteit en een sneller bouwproces is de prefab betonbalk de meest logische keuze.

Zie ookBewerken

  Zie de categorie Beams van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
  Zie de categorie Staalprofielen van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.