Abdulrazak Gurnah

Tanzaniaans schrijver

Abdulrazak Gurnah (Zanzibar, 20 december 1948) is een Tanzaniaans schrijver, die leeft en werkt in Engeland. Hem werd in 2021 de Nobelprijs voor Literatuur toegekend.[1]

Nobelprijswinnaar  Abdulrazak Gurnah
Gurnah (2009)
Geboorteland Vlag van Tanzania Tanzania
Geboorteplaats Zanzibar
Nobelprijs Literatuur
Jaar 2021
Reden "voor zijn compromisloze en medelevende inleving in de effecten van het kolonialisme en het lot van de vluchteling in de kloof tussen culturen en continenten."
Voorganger(s) Louise Glück

Leven en werkBewerken

Gurnah groeide op in het toenmalige Britse protectoraat Zanzibar en ontvluchtte in 1967 de Revolutie van Zanzibar. Hij ging in 1968 studeren in Canterbury, eerst in een technische richting, maar stapte in 1971 over op literatuur. Hij schreef zijn proefschrift aan de Universiteit van Kent in 1982. Hij gaf van 1980 tot 1983 colleges aan de Bayero University Kano in Nigeria en keerde daarna terug naar Canterbury als hoogleraar Engelse en postkoloniale literatuur aan de Universiteit van Kent, waar hij in 2017 met emeritaat ging. Sinds 2006 is hij FRSL (fellow) van de Britse Royal Society of Literature.[2]

Gurnah schreef diverse boeken en artikelen over literatuur, met name over zaken rond kolonialisme en de verhoudingen tussen Afrika, India en het Westen. Hij levert sinds 1987 bijdragen aan het aan internationale literatuur gewijde Britse kwartaalschrift Wasafiri en publiceerde over schrijvers als V.S. Naipaul, Salman Rushdie,[3] Wole Soyinka en Zoë Wicomb.

Gurnahs moedertaal is het Swahili, maar hij schrijft zijn boeken in het Engels. Hij is de auteur van een tiental romans. De bekendste zijn Memory of Departure (1987), Paradise (1994) en By the Sea (2001). Dat laatste boek stond op de longlist van de Booker Prize en de shortlist van Los Angeles Times Book Award. Veel van zijn fictie is gesitueerd rond de Oost-Afrikaanse kustgebieden, waarbij zijn personages onderdeel zijn van een grotere wereld in verandering.[4] Na emigratie mislukken deze jonge mannen doordat ze de aansluiting met hun nieuwe omgeving missen. Onbegrip, ongeloof, afwijzing en miscommunicatie door de taalbarrière zorgen steeds weer voor problemen. Vaak voelen ze zich ontworteld, vervreemd, ongewenst en beroofd van hun identiteit.[5][6] Ze nemen de rol aan van slachtoffer, maar Gurnah laat zijn personages wel met ironie, humor en zelfrelativering reflecteren op de eigen situatie.[7]

Aan Gurnah werd in oktober 2021 de Nobelprijs voor Literatuur toegekend "voor zijn compromisloze en medelevende inleving in de effecten van het kolonialisme en het lot van de vluchteling in de kloof tussen culturen en continenten".[1] Gurnah reageerde op Twitter met de woorden: "Ik draag deze Nobelprijs op aan Afrika en de Afrikanen en aan al mijn lezers".

PublicatiesBewerken

In Nederlandse vertalingBewerken

  • Herinneringen aan mijn zwarte rotjeugd (Engels: Memory of Departure). Vertaling M.M. Duvivier. Amsterdam, Arachne, 1989. ISBN 978-90-6276030-5
  • Paradijs (Engels: Paradise). Vertaling Tinke Davids. Amsterdam, Van Gennep, 1994. ISBN 978-90-5515039-7

Engelstalig origineelBewerken

Romans
  • Memory of Departure (1987)
  • Pilgrims Way (1988)
  • Dottie (1990)
  • Paradise (1994)
  • Admiring Silence (1996)
  • By the Sea (2001)
  • Desertion (2005)
  • The Last Gift (2011)
  • Gravel Heart (2017)
  • Afterlives (2020)
Verhalen
  • Cages (1984)
  • Bossy (1994)
  • Escort (1996)
  • My Mother Lived on a Farm in Africa (2006)
  • The Photograph of the Prince (2012)
  • The Arriver's Tale, Refugee Tales (2016)
  • The Stateless Person’s Tale, Refugee Tales III (2019)
Essays
  • Essays on African Writing 1: A Re-evaluation (1994), redactie en bijdragen
  • Essays on African Writing 2: Contemporary Literature (1996), redactie en bijdragen
  • The Urge to Nowhere: Wicomb and Cosmopolitanism (2011)

Externe linksBewerken

  Zie de categorie Abdulrazak Gurnah van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.