Wet open overheid
De Wet open overheid[1] ("Woo") uit 2022 regelt de openbaarheid van bestuur door openbaarmaking van informatie door de Nederlandse overheid. De wet is de opvolger van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob), die op 1 mei 1992 in werking was getreden. De Woo komt met een verplichting tot actief publiceren van Wob-documenten, nu Woo-documenten genoemd. Overheden kunnen ervoor kiezen om deze informatie te publiceren via de Woo-index.[2] Voorheen werd hier het Platform Open Overheidsinformatie (PLOOI) voor beoogd, maar de ontwikkeling van dit platform is gestopt wegens ict-beperkingen.[3]
Wet open overheid | ||||
---|---|---|---|---|
Citeertitel | Wet open overheid | |||
Titel | Wet van 25 oktober 2021, houdende regels over de toegankelijkheid van informatie van publiek belang | |||
Afkorting | Woo | |||
Soort regeling | Wet in formele zin | |||
Toepassingsgebied | Nederland | |||
Rechtsgebied | Staatsrecht Bestuursrecht | |||
Status | Geldend vanaf 1 augustus 2022 | |||
Amendeert | Wet openbaarheid van bestuur | |||
Goedkeuring en inwerkingtreding | ||||
Aangenomen door | Tweede Kamer; Eerste Kamer | |||
Ondertekend op | 25 oktober 2021 | |||
Gepubliceerd in | Stb. 2022, 14 | |||
In werking getreden op | 1 augustus 2022 | |||
Geschiedenis | ||||
Opvolger van | Wob | |||
Wijzigingen | Externe lijst | |||
Lees online | ||||
Wet open overheid | ||||
|
Geschiedenis
bewerkenSinds meerdere jaren werd gesproken over vervanging van de Wob, zoals de nota "Open de Oester" van Wijnand Duyvendak in 2005. Dit heeft op 10 juli 2012 geresulteerd in een initiatiefnota voor de Wet open overheid (Woo).[4]
De oorspronkelijke initiatiefnota is in april 2016 aangenomen door de Tweede Kamer. Echter, zorgen over de doorlopende en invoeringskosten, o.a. op basis van het rapport "Quick scan impact Wet open overheid (Woo)" van de ABDTOPConsult,[5] waren reden om het in de Eerste Kamer niet ter stemming te brengen. Daarop werd de behandeling van het wetsvoorstel opgeschort, zodat er eerst onderzoek kon worden gedaan naar de impact die de wet gaat hebben voor de overheid.[6]
Een bijgesteld voorstel werd in 2019 ingediend voor behandeling in de Tweede Kamer.[7] In dit bijgestelde voorstel is bijvoorbeeld het informatieregister met alle uitgegeven documenten geschrapt. Een journalistiek samenwerkingsverband heeft in oktober 2020 verdere voorstellen gedaan voor een verbeterd wetsontwerp.[8]
Doel en werkingsgebied
bewerkenDe Wet open overheid (Woo) verplicht de hele overheid om bepaalde informatie actief openbaar te maken. In totaal gaat het om 17 informatiecategorieën, zoals wetten, beschikkingen en onderzoeksrapporten.[9]
"Eenieder heeft recht op toegang tot publieke informatie zonder daartoe een belang te hoeven stellen, behoudens bij deze wet gestelde beperkingen" volgens artikel 1.1. van de wet.
Behandeling van Woo-verzoeken
bewerkenNaast de actieve openbaarmaking maakt de overheid ook op verzoek informatie openbaar. Dit verzoek kan door eenieder worden ingediend bij een bestuursorgaan of instelling, dienst en bedrijf die onder de verantwoordelijkheid valt van een bestuursorgaan. Om de Woo laagdrempelig te houden kan een verzoek zowel mondeling, schriftelijk als digitaal worden ingediend. Ook hoeft de verzoeker niet aan te geven waarom hij de informatie wil hebben.
De termijn waarbinnen een bestuursorgaan moet beslissen op een verzoek is 28 dagen en kan eenmaal verlengd worden met 14 dagen.[10] Daarnaast kan om meerdere redenen het verzoek worden opgeschort. Bijvoorbeeld wanneer het verzoek niet voldoende duidelijk is, het bestuursorgaan belanghebbenden om hun zienswijze moet vragen of wanneer het bestuursorgaan een andere beslistermijn afspreekt met de verzoeker.
Adviescollege Openbaarheid en Informatiehuishouding
bewerkenHet Adviescollege Openbaarheid en Informatiehuishouding (ACOI) heeft een scala aan taken rond de Woo. Deze zijn vastgelegd in artikelen 7.1 tot en met 7.5 van de Wet open overheid.
Het Adviescollege heeft drie kerntaken:[11]
- Advisering aan de Nederlandse regering en de beide Kamers van de Staten-Generaal over de openbaarmaking van overheidsinformatie.
- Advisering aan de ministers van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) en de staatssecretaris van Cultuur en Media over hun plannen om de informatiehuishouding van de overheid te verbeteren.
- Bemiddeling bij klachten van journalisten en wetenschappers over de wijze waarop een overheidsorganisatie hun Woo-verzoeken behandelt.
Kritiek
bewerkenIn de aanloop naar de Woo heerste onder gebruikers van de Wob controverse of het bijgestelde voorstel Woo wel beter zou zijn dan aanpassing van de Wob.[12][13] Een deel van de betrokkenen bij het oorspronkelijke voorstel hebben zich tegen het bijgestelde voorstel gekeerd omdat er geen uitzicht is op significante verbetering van de openbaarheid op korte en lange termijn. De Vereniging van Onderzoeksjournalisten diende op 24 april 2019 namens talrijke hoofdredacties een verzoek[14] in om het bijgestelde voorstel af te wijzen en in plaats daarvan te concentreren op verbetering van de Wob.
Volgens onderzoek van het Instituut Maatschappelijke Innovatie (IMI) en de Open State Foundation uit maart 2023 leidde de invoering van de Woo tot veel versnippering en onduidelijkheid. Het afhandelen van Woo-verzoeken door ministeries was volgens het onderzoek nog steeds "ondraaglijk traag".[15]
In mei 2024 besloot de rechtbank Midden-Nederland in een rechtszaak tegen de Woo-besluiten die de ministers van Algemene Zaken, Binnenlandse Zaken en Economische Zaken hadden genomen om zelf de passages aan te wijzen die de ministers openbaar moesten maken. De reden voor deze uitzonderlijke stap lag volgens de rechtbank in de zeer lange voorgeschiedenis van de zaak en de 'gebleken onwil van de ministers om deze documenten of delen daarvan openbaar te maken'.[16][17]
Externe links
bewerken- Wet open overheid
- [https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/wet-open-overheid-woo Rijksoverheid (Home) > Onderwerpen > Wet Open overheid (Woo)
- Adviescollege Openbaarheid en Informatiehuishouding
- Matglas - Onderzoek naar de invoering van de Wet open overheid
- ↑ Wet open overheid. wetten.overheid.nl. (Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties). Staatsblad 2021, 499
- ↑ Van PLOOI naar Woo-index: welke gevolgen heeft dat voor u en uw organisatie? - Visma Roxit. www.roxit.nl. Geraadpleegd op 27 juli 2023.
- ↑ Rijksoverheid stopt met dataplatform dat 30 miljoen kostte vanwege ict-problemen. Tweakers. Geraadpleegd op 27 juli 2023.
- ↑ Staten-Generaal, Tweede Kamer der, Voorstel van wet van het lid Peters, houdende regels over de toegang tot publieke informatie (Nieuwe Wet openbaarheid van bestuur) ; Voorstel van wet (initiatiefvoorstel); Voorstel van wet. zoek.officielebekendmakingen.nl (5 juli 2012). Geraadpleegd op 14 september 2023.
- ↑ Quick scan open overheid scan impact Wet open overheid (Woo) (pdf)
- ↑ Telegraaf: ‘Deskundigen kritisch over de Wob’. Villamedia, 26 okt 2018
- ↑ Initiatiefvoorstel-Snels en Sneller Wet open overheid (33.328). www.eerstekamer.nl. Geraadpleegd op 14 september 2023.
- ↑ Journalistieke coalitie stuurt opnieuw verbetersuggesties voor Wet open overheid / Villamedia. www.villamedia.nl. Geraadpleegd op 14 september 2023.
- ↑ Actief openbaar maken - Openbaar maken - Open Overheid (webpagina) (16 september 2022). Geraadpleegd op 5 mei 2023.
- ↑ De Wob wordt de Woo: terugblik op 40 jaar primeurs, zwartgelakte pagina’s en politieke willekeur. NRC (1 mei 2022). Gearchiveerd op 1 mei 2022. Geraadpleegd op 5 mei 2023.
- ↑ Een introductie. acoi.nl. Gearchiveerd op 31 januari 2023. Geraadpleegd op 14 september 2023.
- ↑ Oproep: Stop de nieuwe Wet open overheid (Woo). Gearchiveerd op 13 augustus 2019. Geraadpleegd op 13 augustus 2019.
- ↑ Nieuwe Wet open overheid stap in goede richting (9 januari 2019). Geraadpleegd op 14 september 2023.
- ↑ Verzoek VVOJ m.b.t. Wet open overheid/Wob (pdf)
- ↑ Onderzoek naar Wet open overheid wijst uit: veel actie, maar weinig resultaat. Open State Foundation (9 maart 2023). Geraadpleegd op 26 augustus 2024.
- ↑ Rechtbank Midden-Nederland 27 mei 2024, UTR 22/3581, 23/242 en 23/2828, ECLI:NL:RBMNE:2024:3285. "Ministeries voldoen niet aan Wob/Woo-verzoek, rechtbank voorziet zelf."
- ↑ Hendrickx, Frank; Erik Verwiel, Rechter kraakt Woo-beleid ministeries en bepaalt zelf wat zwartgelakt moet worden. de Volkskrant (14 juni 2024). Gearchiveerd op 16 juni 2024. Geraadpleegd op 8 juli 2024.