Hoofdmenu openen

Voedselverspilling

Voedsel dat ongegeten verloren gaat
Fruit en groenten in een container, afgedankt en niet opgegeten

Voedselverspilling of voedselverlies is voedsel dat (ongegeten) verloren gaat of wordt weggegooid. De oorzaken van voedselverspilling of -verlies zijn talrijk en komen voor in de stadia van produceren, verwerken, verkopen en consumeren.

Wereldwijd voedselverlies en afval bedragen tussen een derde[1] en de helft[2] van al het geproduceerde voedsel. Verlies en verspilling treden op in alle stadia van de productieketen. In landen met lage inkomens gebeurt het meeste verlies tijdens de productie, terwijl in ontwikkelde landen veel voedsel - ongeveer 100 kilogram per persoon per jaar - wordt verspild in de consumptiefase.[3]

OmvangBewerken

 
Voedselverspilling infographic, gemaakt door Next Generation Food (2010)

In een onderzoek van SIK uit 2011 werd het totale voedselverlies en -afval wereldwijd geschat op ongeveer een derde van de eetbare delen van voedsel voor menselijke consumptie, wat neerkomt op ongeveer 1,3 biljoen ton per jaar.[3] In ontwikkelingslanden gaan naar schatting 400-500 calorieën per dag per persoon verloren, terwijl in ontwikkelde landen 1500 calorieën per dag per persoon worden verspild.[4] In het eerste geval vindt meer dan 40% van de verliezen plaats in de naoogst- en verwerkingsstadia, terwijl in het laatste meer dan 40% van de verliezen plaatsvindt op het niveau van de detailhandel en de consument. Het totale voedselverlies door consumenten in geïndustrialiseerde landen (222 miljoen ton) is bijna gelijk aan de volledige voedselproductie in Sub-Sahara Afrika (230 miljoen ton).[3]

Een rapport uit 2013 van de British Institution of Mechanical Engineers (IME) schatte eveneens dat 30−50% van al het geproduceerde voedsel niet wordt opgegeten.[5]

OorzakenBewerken

ProductieBewerken

Voedselverspilling kan in de meeste stadia van de voedingsindustrie plaatsvinden en in aanzienlijke hoeveelheden.[6] In de zelfvoorzieningslandbouw zijn de hoeveelheden voedselafval onbekend, maar zijn ze waarschijnlijk niet significant door het beperkt aantal stadia waarin afval kan plaatsvinden, en gezien het feit dat voedsel wordt gekweekt voor de geprojecteerde behoefte in tegenstelling tot een wereldwijde marktvraag.[7][8] Desalniettemin kunnen verliezen op de boerderij in opslag in ontwikkelingslanden, met name in Afrikaanse landen, hoog zijn, hoewel over de exacte aard van dergelijke verliezen veel wordt gedebatteerd.[9]

Vanaf het planten kunnen gewassen worden blootgesteld aan plagen en zwaar weer,[10][11] wat verliezen veroorzaakt vóór de oogst.[6] Het gebruik van machines bij het oogsten kan afval veroorzaken, omdat oogsters mogelijk niet in staat zijn onderscheid te maken tussen rijpe en onrijpe gewassen of omdat slechts een deel van een gewas wordt verzameld.[6] Economische factoren, zoals voorschriften en normen voor kwaliteit en uiterlijk[12], veroorzaken ook voedselverspilling; boeren oogsten vaak selectief en geven er de voorkeur aan om gewassen niet op het veld te laten staan (waar ze kunnen worden gebruikt als meststof of diervoeder), omdat ze anders later worden weggegooid.[6] Deze methode om ongewenste producten uit de oogstcollectie, distributielocaties en supermarkten te verwijderen, wordt ruimen genoemd.[13] De USDA definieert ruiming als "de individuele verwijdering van genetisch ongewenste, inferieure, zwakke, zieke of aangetaste planten van een aanplant om het niveau van genetische zuiverheid of groeikracht van het gewas te verzekeren".[14] Wanneer ruimen plaatsvindt in de productie-, voedselverwerkings-, retail- en consumptiefase, is het echter meestal de bedoeling om producten met een vreemd of imperfect uiterlijk te verwijderen of weg te gooien in plaats van producten weg te gooien die bedorven of onveilig zijn om te eten.[3] In stedelijke gebieden worden fruit- en notenbomen vaak niet geoogst omdat mensen ofwel niet beseffen dat de vrucht eetbaar is of dat ze bang zijn dat ze besmet zijn, ondanks onderzoek waaruit blijkt dat stedelijk fruit veilig is om te consumeren.[15]

VoedselverwerkingBewerken

Voedselafval gaat door in de fase na de oogst, maar de hoeveelheden verlies na de oogst zijn relatief onbekend en moeilijk in te schatten.[16] Hoe dan ook, de verscheidenheid aan factoren die bijdragen aan voedselverspilling, zowel biologisch / ecologisch als sociaal-economisch, zou het nut en de betrouwbaarheid van algemene cijfers beperken.[16] Bij voedselopslag kunnen aanzienlijke verliezen worden toegeschreven aan plagen en micro-organismen. Dit is zeker een probleem voor landen met een combinatie van hoge temperaturen (rond 30 °C) en hoge luchtvochtigheid (tussen de 70 en 90 procent), aangezien dergelijke omstandigheden de voortplanting van schadelijke insecten en micro-organismen bevorderen.[17] Verliezen in de voedingswaarde en calorische waarde, door extreme temperaturen, vochtigheid of de werking van micro-organismen,[18] kunnen ook gezien worden als voedselverspilling.[19] Verdere verliezen worden gegenereerd bij de behandeling van voedsel en door krimp in gewicht of volume.[6]

RetailBewerken

Winkels gooien grote hoeveelheden voedsel weg. Meestal bestaat dit uit voedsel dat de houdbaarheidsdatum gebruiksdatum heeft bereikt. Voedsel dat de datum 'ten minste houdbaar tot' is gepasseerd, en soms zelfs voedsel dat de datum 'te gebruiken tot' is gepasseerd, is nog steeds eetbaar op het moment van verwijdering, maar winkels hebben een zeer verschillend beleid om overtollig voedsel te verwerken. Sommige winkels voorkomen dat arme of dakloze mensen het voedsel kunnen krijgen, terwijl anderen samenwerken met liefdadigheidsorganisaties om voedsel te verdelen. Retailers dragen ook bij aan afval als gevolg van contractuele afspraken met leveranciers. Als de overeengekomen hoeveelheden niet worden opgegeven, kunnen landbouwers of verwerkers hun contracten annuleren. Als gevolg hiervan zijn ze van plan meer te produceren dan nodig is om aan het contract te voldoen, om een foutenmarge te hebben. Overtollige productie wordt vaak eenvoudigweg weggegooid.[20]

Winkeliers hebben meestal strikte cosmetische normen voor producten en als fruit of groenten misvormd zijn of oppervlakkig gekneusd, worden ze vaak niet op de plank gelegd. In de Verenigde Staten wordt naar schatting zes miljard pond aan producten per jaar verspild vanwege het uiterlijk.[21]

ConsumptieBewerken

Consumenten zijn direct en indirect verantwoordelijk voor het verspillen van veel voedsel, dat voor een groot deel kan worden vermeden als ze bereid zijn suboptimaal voedsel (maar nog steeds prima om op te eten) te accepteren. Bijvoorbeeld voedsel dat afwijkt qua sensorische kenmerken (afwijkende vormen, verkleuringen) of een voedsel dat de houdbaarheidsdatum nadert of is gepasseerd.[22]

Impact op het milieuBewerken

Volgens de Voedsel- en Landbouworganisatie (FAO) is voedselverspilling verantwoordelijk voor 8 procent van de wereldwijde, door mensen veroorzaakte, uitstoot van broeikasgassen. Voor elke kilo (verspild) voedsel wordt er 4,5 kilo CO2 in de atmosfeer uitgestoten.[23] De FAO concludeert dat bijna 30 procent van alle beschikbare landbouwgrond ter wereld – 1,4 miljard hectaren – wordt gebruikt voor voedsel dat niet wordt opgegeten. De globale watervoetafdruk van voedselverspilling is 250 km3, dat is de hoeveelheid water die jaarlijks door de Wolga stroomt of 3 keer het meer van Genève.[24]

Verminderen van voedselverspillingBewerken

 
Campagnes voor het beperken van voedselverspilling gebruiken soms slogans uit Wereldoorlog I of Wereldoorlog II[25]

De reactie op het probleem van voedselverspilling op alle sociale niveaus is enorm gevarieerd, waaronder campagnes van advies- en milieugroepen[26] en media-aandacht over het onderwerp.[25][27]

Een manier om met voedselverspilling om te gaan, is het verminderen van de creatie ervan. Consumenten kunnen bederf verminderen door hun boodschappen te plannen, potentieel verkwistende spontane aankopen te vermijden en voedsel op de juiste manier op te slaan.[26] Het is aangetoond dat brede educatieve campagnes een effectieve manier zijn om voedselverspilling tegen te gaan.[28] Een Britse campagne met de naam "Love Food Hate Waste" heeft mensen bewust gemaakt van preventieve maatregelen om voedselverspilling tegen te gaan. Via advertenties, informatie over voedselopslag en -voorbereiding en in-store onderwijs, constateerde het VK een daling van 21% in vermijdbaar huishoudelijk voedselafval in de loop van 5 jaar.[29]

Een andere mogelijke oplossing is "slimme verpakking", die aangeeft wanneer voedingsmiddelen meer precies worden bedorven dan de huidige vervaldatums, bijvoorbeeld met temperatuurgevoelige inkt,[30] plastic dat van kleur verandert bij blootstelling aan zuurstof,[31] of een gel die van kleur verandert met de tijd.[32]

VerwijderingBewerken

Als alternatief voor storten kan voedselafval worden gecomposteerd om grond en kunstmest te produceren, aan dieren worden gevoerd of kan het gebruikt worden om energie of brandstof te produceren.

Zie ookBewerken

ReferentiesBewerken

  1. Global Food Loss and Food Waste. UN Food and Agricultural Organisation. Geraadpleegd op 2016-06-09.
  2. Food Waste: Half Of All Food Ends Up Thrown Away. Huffington Post (10 January 2013). Geraadpleegd op 2013-02-05.
  3. a b c d Gustavson, Global Food Losses and Food Waste. FAO (2011).
  4. (en) Kim, Food Waste – a Bigger Problem Than You Thought. Voices (2014-03-21). Geraadpleegd op 2016-04-28.
  5. Institution of Mechanical Engineers, Global Food: Waste not, want not. Geraadpleegd op 2014-07-01.
  6. a b c d e (January–April 1997)Estimating and Addressing America’s Food Losses. Food Review (USDA): 2–12 .
  7. Waters, The Persistence of Subsistence Agriculture: life beneath the level of the marketplace. Lexington Books (2007). ISBN 978-0-7391-0768-3. Geraadpleegd op 2009-08-21.
  8. Food Security. Scientific Alliance (2009) Gearchiveerd op 2011-07-11. Geraadpleegd op 2009-08-21.
  9. Shepherd A.W., A Market-Oriented Approach to Post-harvest Management. FAO (1991). Geraadpleegd op 2017-04-23.
  10. (2000)Rice Pest Constraints in Tropical Asia: Quantification of Yield Losses Due to Rice Pests in a Range of Production Situations. Plant Disease 84 (3): 357–69 . DOI: 10.1094/PDIS.2000.84.3.357.
  11. (2001)Climate Change and Extreme Weather Events; Implications for Food Production, Plant Diseases, and Pests. Global Change and Human Health 2 (2): 90–104 . DOI: 10.1023/A:1015086831467.
  12. Wonky fruit & vegetables make a comeback!. Europees Parlement (2009) Gearchiveerd op 2015-09-24. Geraadpleegd op 2009-08-21.
  13. Goldenberg, Suzanna. "Half of all US food produce is thrown away, new research suggests", The Guardian, July 13, 2016. Geraadpleegd op November 29, 2017.
  14. NAL Agricultural Glossary. USDA.
  15. Is it safe to eat apples picked off city trees? – The Boston Globe. BostonGlobe.com. Geraadpleegd op 2015-12-17.
  16. a b Morris, Postharvest food losses in developing countries. National Academy of Sciences (1978).
  17. Loss and waste: Do we really know what is involved?. Food and Agriculture Organization. Geraadpleegd op 2009-08-23.
  18. (1989)Pre- and post-harvest ecology of fungi causing spoilage of foods and other stored products. Journal of Applied Bacteriology 67 (s18): 11s–25s . DOI: 10.1111/j.1365-2672.1989.tb03766.x.
  19. Post-harvest system and food losses. Food and Agriculture Organization. Geraadpleegd op 2009-08-23.
  20. Stuart, Waste: Uncovering the Global Food Scandal: The True Cost of What the Global Food Industry Throws Away. Penguin (2009). ISBN 0-14-103634-6.
  21. 6 Billion Pounds Of Perfectly Edible Produce Is Wasted Every Year Because It's Ugly. The Huffington Post. Geraadpleegd op 2015-12-17.
  22. (2015)Consumer-Related Food Waste: Causes and Potential for Action. Sustainability 7 (6): 6457–77 . DOI: 10.3390/su7066457.
  23. Europeaan verspilt 173 kg voedsel per jaar. Vlaams infocentrum land- en tuinbouw.
  24. (en) Food wastage footprint, impacts on natural resources. Voedsel- en Landbouworganisatie.
  25. a b Juliette Jowit, Call to use leftovers and cut food waste. the Guardian. Geraadpleegd op 2015-09-22.
  26. a b Wrap – Household Food Waste Sjabloon:Webarchive
  27. Britain's colossal food waste is stoking climate change. The Independent. Geraadpleegd op 2015-09-22.
  28. (2016)Can Marketing Help in Tackling Food Waste?: Proposals in Developed Countries. Journal of Food Products Marketing 23 (1): 42–60 . DOI: 10.1080/10454446.2017.1244792.
  29. (November 2009)Household Food and Drink Waste in the UK. WRAP .
  30. Food spoilage indicator – Packaging World.
  31. The smart way to reduce food waste – Global Food Security. foodsecurity.ac.uk. Geraadpleegd op 2017-01-03.
  32. Ryan Jaslow, Smart tags change color when food goes bad. CBC News (March 17, 2014).