Hoofdmenu openen

Van Swieten (geslacht)

geslacht
hofstede van Swieten.
Memorietafel van het geslacht Van Swieten.

Van Swieten (soms met de spelling Van Zwieten) was een van oorsprong hollands riddermatig geslacht, later ook Leids patriciërsgeslacht dat een grote en invloedrijke rol vervulde in de 15e en 16e eeuw in Leiden en omstreken. Later streken de Van Swietens in meerdere delen van het land neer. Familieleden waren Kabeljauwse voorstanders tijdens de Hoekse en Kabeljauwse twisten (1350-1490) en oranjegezind tijdens de Tachtigjarige Oorlog (1566-1640).

Inhoud

GeschiedenisBewerken

In 1424 kocht Boudijn van Swieten de hofstede Swieten, wat de kiem legde voor de eerste schrede op weg naar macht binnen Leiden. Na succesvolle jaren in de bestuursraad kwamen al gauw nieuwe hoeves, buitenplaatsen en hofsteden aan de familie. Zoals Binkhorst, Voorburg, Hodenpijl, Endegeest, Loenerveld en Rijnegom.[1] Later werden ze ook nog heren van Maarssenbroek, De Lier, Zouteveen, Zoeterwoude, Opmeer, Loenersloot en Amerongen. Het klooster Mariënpoel werd gesticht door de familie en velen vonden daar tevens hun laatste rustplaats.

Boudijn die in het stadsbestuur maar ook in het grafelijk bestuur zat, wist voor zijn familie het schoutambt te verwerven. Zijn oudste zoon Dirk van Zwieten was schout van 1433-34, later dat jaar nam zijn jongere broer Gijsbracht het schoutambt over. In 1453 wordt een andere zoon van Boudijn, Jan van Swieten, burgemeester van Leiden (1453-1455). Daarna wordt hij tot schout benoemd.[2] In 1458 wordt een andere broer, Pieter van Swieten, burgemeester.

Vanaf 1465-66 werd Adriaen van Swieten diverse keren burgemeester van Leiden. In 1474, 1476 en 1479 wordt hij ook nog als burgemeester vermeld. Zijn broer Huge Van Swieten wordt genoemd onder de vier burgemeesters van 1475, maar men is niet zeker of de mannen echt dienstgedaan hebben, vanwege strubbelingen binnen de stad.[3] Daarna nam de macht wat af, maar de familie wist altijd wel een belangrijke post te kopen als bijvoorbeeld schout, schepen, rentmeester of in het raad van bestuur.

In 1573 werd de nazaat Claes Lambertszn van Swieten als burgemeester van Leiden genoemd. Hij bekleedde deze functie met de later befaamde Pieter Adriaansz. van der Werff. Een ander familielid Adriaen van Swieten werd een belangrijke geuzenleider. Na de 17e eeuw nam de macht en rijkdom van de familie flink af, maar ze speelden tot in de 20e eeuw op lagere schaal hun rol in de samenleving.

Bekende telgenBewerken