Hoofdmenu openen

Sint-Joriskerk (Amersfoort)

Amersfoort

De Sint-Joriskerk is een driebeukige hallenkerk in de Utrechtse stad Amersfoort, gelegen aan de Hof.

Sint-Joriskerk
De Sint-Joriskerk aan de Hof in Amersfoort
De Sint-Joriskerk aan de Hof in Amersfoort
Plaats Amersfoort
Coördinaten 52° 9′ NB, 5° 23′ OL
Gebouwd in 13e-16e eeuw
Restauratie(s) 1962-1969
2009-2010
Gewijd aan Sint-Joris
Monumentale status Rijksmonument
Monumentnummer  7882
Architectuur
Bouwmethode Hallenkerk
Interieur
Orgel Naber, 1845
Afbeeldingen
Het gotische doksaal
Het gotische doksaal
Portaal  Portaalicoon   Christendom

GeschiedenisBewerken

In 1248 werd een parochiekerk gebouwd in de toen opbloeiende plaats Amersfoort. Ze kwam op de plek van een kapel die naar wordt aangenomen ook al aan Sint Joris was gewijd.[1] Naast een gedeelte van de onderkant van de huidige toren is er van deze parochiekerk niets over. In 1337 werd de kerk tot kapittelkerk verheven. In de 15e eeuw werd het kerkgebouw verbouwd tot een hallenkerk, waardoor de kerktoren door de zuidbeuk werd omsloten. In 1534 kreeg de kerk de huidige vorm als driebeukige hallenkerk. In 1579 kwam het gebouw in protestantse handen.

Tussen 1962 en 1969 werd het kerkgebouw zowel van binnen als van buiten grondig gerestaureerd. Ook in 2009-2011 vond een restauratie plaats, onder leiding van Van Hoogevest Architecten. Hierbij is ook een moderne nieuwe inbouw in de kerk ontworpen.

De kerk wordt gebruikt door de Protestantse Gemeente Amersfoort.

InventarisBewerken

Een belangrijk stuk in de kerk is het zandstenen, gotisch doksaal uit ca. 1480, dat in 1845 schade leed doordat er een orgel op werd geplaatst.

De kerk heeft drie orgels, waarvan het hoofdorgel van de hand van Carl Friedrich August Naber is. Het dateert uit 1845 en is het grootste Naberorgel dat bewaard is gebleven. Bij de bouw van het orgel is gebruikgemaakt van pijpwerk van het oudere orgel uit 1638, waarvoor weer gebruik was gemaakt van het orgel uit 1551.[2] Het stond aanvankelijk op het doksaal, maar bevindt zich nu onder de toren.

Bij de restauratie in de jaren zestig werden meerdere versieringen, ornamenten en schilderijen uit de Middeleeuwen aangetroffen. Deze waren tijdens de reformatie overgeschilderd. Ook aan de buitenzijde van de kerk bevindt zich een 16de-eeuwse schildering.

In de kerk bevindt zich een grafmonument voor de in 1657 in Amersfoort gestorven bouwmeester Jacob van Campen.

Tussen 1673 en 1693 kreeg het Mariabeeldje van het Mirakel van Amersfoort een plaats in de Sint-Joriskerk. Hierna is het verhuisd naar de schuilkerk op 't Zand, later vervangen door nieuwbouw, de Oud-Katholieke kerk Sint Joris op 't Zand.

Bijzonder is de chirurgijnenkamer boven de voorportaal, de enige in Nederland die zich in een kerk bevindt. Oorspronkelijk diende dit als kapel, maar na de reformatie werd het een examenkamertje voor de chirurgijnen. Tot 1783, het jaar waarop de gilde voor chirurgijnen werd opgeheven, werden hier examens afgenomen en proeven uitgevoerd. Daarna heeft het gediend als kamer voor de torenwachter en tijdens de laatste restauratie is dit kamertje in oude luister hersteld. Vandaag de dag kan men dit kamertje bezichtigen, alsmede de voorwerpen die de chirurgen gebruikte tijdens hun examen.

WapenBewerken

Van het kapitel van de Sint Joriskerk is een wapen bekend. Het werd op op 20 februari 1816 toegekend door de Hoge Raad van Adel, de beschrijving luidt: "in goud St. Joris, staande op een draak tussen twee bomen van natuurlijke kleur. In zijn rechterhand een speer houdende, in zijn linkerhand een schild van zilver, beladen met een rood kruis." Het zegel was gelijk het wapen, met als randschrift: "SIGILLUM - CAPITULI - ECCLISIE - AMERSFURTENSIS"[3][4].