Rollator

Een rollator is een hulpmiddel die extra steun biedt tijdens het wandelen aan zowel ouderen mensen als mensen die vanwege een lichamelijke beperking slecht ter been zijn. Een rollator biedt steun aan de gebruiker, waardoor het risico op vallen afneemt.

Moderne rollator zonder zichtbare remkabels
Moderne rollator

De rollator werd in 1978 uitgevonden door de Zweedse Aina Wifalk,[1] die zelf door polio gehandicapt was. Via het Zweedse Ontwikkelingsfonds kwam ze in contact met een bedrijf dat een prototype maakte.[2] In 1987 werd de rollator in Nederland geïntroduceerd.[3] De naam is (waarschijnlijk) een hip neologisme; -ator is een typisch Latijnse uitgang, maar rollare is geen bestaand Latijns werkwoord.

Een rollator is meestal gebouwd van een lichtgewicht stalen buizenframe met vier (soms drie) wieltjes met rubberen bandjes. Er zijn twee handgrepen met remmen die kunnen worden vastgezet. Een rollator is meestal voorzien van een boodschappenmandje en een zitting waarop de gebruiker kan uitrusten of waarop een dienblad gemonteerd kan worden. Er bestaan zelfs rollators die eveneens als rolstoel kunnen worden gebruikt.[4] Dit zijn voordelen die wandelstokken en krukken niet hebben. Rollators zijn ook opvouwbaar. De eerste exemplaren hadden het nadeel soms spontaan in te klappen. Bij de klassieke modellen zijn steeds twee handen nodig voor het op- en uitvouwen van de rollator. Maar ondertussen zijn er al verschillende modellen waar men met één hand de rollator kan opvouwen en dat hij dicht blijft met behulp van een haakje.

De rollator vervangt steeds vaker het looprek dat al langer bestond. Een looprek behoudt echter een eigen functie, want voor mensen die door hun aandoening de neiging hebben om het loophulpmiddel voor zich uit te duwen, is een rollator soms geen bruikbare optie.

In het algemeen is het belangrijk om verschillende modellen uit te testen om te kiezen welk model het best past bij de gebruiker. Iemand die dagelijks de auto neemt en de rollator moet opheffen in de auto, zal eerder een model in aluminium nemen of zelfs in carbon. Terwijl iemand die bijvoorbeeld af en toe naar de kine moet al voldoende heeft aan een basis model rollator.

Dankzij de innovatieve fabrikanten zijn er al heel wat verschillende modellen op de markt die er stijlvol uitzien. Dit helpt vooral voor mensen die vinden dat het er wat "medisch" uitziet. Net zoals brillen en (nog recenter) hoorapparaten is dit ook een hulpmiddel en wordt er steeds meer nadruk gelegd op het uitzien van het product. Veel van deze stijlvolle modellen komen uit Scandinavië.

EigenschappenBewerken

KaderBewerken

MateriaalBewerken

Het materiaal dat gebruikt wordt voor het kader van een rollator is te vergelijken met dat van een fiets. Hoe lichter, hoe duurder:

- Ijzer (relatief zwaar)

- Aluminium (licht)

- Carbon (lichtst en sterkst)

DesignBewerken

 
Carbon Overland defender green van de Deense fabrikant, byAcre

De rollator is sinds zijn eerste ontwerp van Aina Wifalk sterk veranderd, meer en meer wordt de nadruk gelegd op afwerking en detail. Ondertussen worden er al rollators gemaakt over heel de wereld, het design verschilt van fabrikant tot fabrikant. Wat wel opvalt is dat veel van deze fabrikanten uit Scandinavië komen. (vb: Trustcare, ByAcre, Eurovema).

PlooibaarBewerken

Rollators zijn gemaakt om mee te kunnen nemen op het openbaar vervoer en in een wagen, vandaar dat ze bijna allemaal een kader hebben dat plooibaar is. De verschillen zitten in de richting van het plooien. Meestal is de rollator plooibaar in de breedte door de zitting omhoog te trekken, dit is ook vaak het handigst. In de lengte plooien kan ook, de standaard rollator is plooibaar in de lengte en blijft niet rechtstaan, je kan hem opbergen maar niet rollen als hij geplooid is.

 
Trive, dubbel plooibare rollator van het merk Uplivin.

Nieuwere modellen hebben soms als USP dat ze dubbel plooibaar zijn, dit is relatief nieuw en handig om plaats te winnen bij het opbergen van de rollator. Een dubbel plooisysteem zorgt ervoor dat de rollator zowel in de lengte als in de breedte plooibaar is. Hierin heb je ook verschillen, bij sommigen moet je vijzen losdraaien en bij anderen kan je gewoon de zitting omhoog trekken zonder andere handelingen te moeten uitvoeren (vb: Trive rollator van Uplivin).

GewichtBewerken

Het gewicht van een rollator speelt vaak een grote rol voor de gebruiker. De fabrikanten spelen hier op in en proberen het kader zo licht mogelijk te maken (zie materiaal). In sommige gevallen is het best om een zwaarder model te nemen, mensen die de neiging hebben naar achter te vallen en hun rollator omhoog trekken, kunnen best met een zwaarder model stappen. Dit houdt hun het best met alle wielen op de grond.

WielenBewerken

Naargelang het gebruik zijn er aangepaste wielen voor iedereen.

MateriaalBewerken

Vaak met hard plastic (het goedkoopst). Andere mogelijke alternatieven: PUR-wielen (absorberen de schokken van kleine oneffenheden op de baan, luchtbanden (zoals op een fiets, meestal zwaarder maar met meer comfort tijdens het wandelen)

AantalBewerken

2, 3 of 4 wielen.

Twee wielen wordt minder en minder gebruikt. In Nederland en in Scandinavië ziet men dit minder en minder. Als men het koopt is het enkel voor binnen of voor tijdens de revalidatie.

Drie wielen geven de indruk smaller te zijn, maar dat zijn ze niet. Vaak zijn ze zelfs breder omdat ze anders heel onstabiel zijn. Het voordeel van 3 wielen zou zijn dat de totale oppervlakte kleiner is en zo kan mijn in kleine ruimtes gemakkelijker bewegen. Dit blijkt ondertussen achterhaald te zijn omdat vierwielrollators smaller zijn en kogellagers hebben (is niet altijd het geval) in de voorwielen om uiterst wendbaar te zijn.

Vier wielen, hier is de meeste keuze in. Zowel voor binnen als voor buiten worden vaak vierwielrollators gebruikt. Deze optie is stabiel en wendbaar.

RemmenBewerken

Een rollator gaat niet snel, maar is toch steeds voorzien van remmen. Deze remmen kan men ook vast klikken. Zodat de persoon de rollator kan gebruiken als steun, zonder dat deze weg rolt. Vaak zijn bij de design modellen de remkabels weggewerkt in het kader. Weggewerkte kabels hebben ook als voordeel dat met niet ergens kan blijven achter hangen.

TrommelremmenBewerken

Net zoals bij een fiets.

V-BrakesBewerken

Deze remmen zijn geen velgremmen zoals men ze kent van een fiets. V-Brakes op een rollator remmen rechtstreeks op het wiel, hierdoor is er wel meer slijtage. Aangezien de snelheden waarover we spreken tussen de 1 en de 5km/u zijn, maakt dit niet zo veel uit.

ZittingBewerken

Er bestaan rollators met een harde zitting en met een zachte zitting. De harde zitting geeft meer comfort aan zwaardere personen maar heeft als nadeel dat ze niet mee plooit (hier bestaan uitzondering, vb: Volaris Smart rollator). Een zachte zitting is meestal gewoon in het plastic maar soms ook in het simili leder.

AccessoiresBewerken

Er bestaan ontzettend veel accessoires voor rollators. Zowel specifiek voor een bepaald model als universele accessoires die op alle modellen passen.

Een mandje, een stokhouder, een rugleuning en een opbergtas zijn hier een aantal voorbeelden van.

HandvatenBewerken

Het handvat van een rollator is altijd verstelbaar in hoogte, soms met een vijs die je kan aandraaien en soms met voorgestelde hoogtes die je kan kiezen.

Binnen rollatorBewerken

Niet iedereen heeft een rollator nodig voor dezelfde reden. Net zoals bij brillen zijn er verschillende maten en vormen, passend bij elke persoon. Sommige rollators zijn voor buiten gebruik, vanwaar ze grote zachte wielen hebben. Andere rollators zijn eerder voor binnen met kleine uiterst wendbare wielen en een plateau om klein gerij op te leggen of af te ruimen. Er bestaan ook modellen die bruikbaar zijn voor binnen als voor buiten.

 
Binnen en buiten rollator met grote wielen

Buiten rollatorBewerken

Een rollator voor buiten heeft meestal grotere wielen en is voorzien van een zitting. Als men gaat stappen kan men steeds uitrusten door de remmen vast te zetten en te gaan zitten. De reden dat een binnen rollator dit soms niet heeft is dat er binnen meestal voldoende zitgelegenheid is. De meeste buiten rollators zijn ook bruikbaar binnen. Zo kunt u met één aankoop, de rollator zowel binnen als buiten gebruiken.

Aanschaf (Nederland)Bewerken

Een rollator kan via de huisarts worden aangevraagd maar ook zelfstandig op eigen kosten aangeschaft worden. Voor de aanschaf kan men terecht bij de thuiszorgwinkel of op internet bij een van de vele leveranciers. Er zijn verschillende rollators voor gebruik binnenshuis en voor buiten. Om een goede bloedcirculatie te bevorderen dient de hoogte juist afgesteld te worden. Vanaf 2013 is in Nederland de rollator niet meer opgenomen in het basispakket van de zorgverzekering.

GalerijBewerken

  Zie de categorie Rollators van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.