Hoofdmenu openen

Lode Wils, officieel Lodewijk, (Antwerpen, 18 maart 1929) is een Belgisch historicus en hoogleraar.

Inhoud

LevensloopBewerken

Wils doorliep de humaniora vanaf 1939 aan het Onze-Lieve-Vrouwcollege in Antwerpen en vervolgens aan het Koninklijk Atheneum in die stad.

Van 1945 tot 1951 studeerde hij geschiedenis aan de Katholieke Universiteit Leuven en werd achtereenvolgens licentiaat en doctor in de geschiedenis. Het doctoraat behaalde hij met een proefschrift gewijd aan Jan Baptist David.

Van 1951 tot 1958 was hij studiemeester in de Koninklijke Athenea van Hasselt en Deurne. Van 1958 tot 1965 was hij leraar aan de Koninklijke Athenea van Antwerpen en Hoboken.

Hij is de vader van de hoogleraar Kaat Wils en de schoonvader van de hoofddocent Marnix Beyen.

De hoogleraarBewerken

In 1961 werd hij deeltijds assistent met leeropdracht aan de KU Leuven. In 1965 werd hij voltijds docent bij de pas opgerichte afdeling van de universiteit in Kortrijk (KULAK). Hij trad ook op als de eerste 'rector' van deze nieuwe afdeling. Na de splitsing van de Leuvense universiteit (waar hij een tegenstander van was), werd hij in 1968 gewoon hoogleraar, wat hij bleef tot aan zijn emeritaat in 1994.

Wils was een opvallende hoogleraar, die de polemiek niet uit de weg ging. Hij had vastomlijnde meningen over wat één van de hoofdonderwerpen van zijn onderzoek en onderwijs was, namelijk de Vlaamse Beweging binnen de Belgische staatsstructuur.

Hij leidde ook een groep jonge historici op, die binnen en buiten de universiteit zijn ideeën verder uitdiepten.

De auteurBewerken

Wils heeft het grootste deel van zijn gepubliceerde oeuvre gewijd aan de Vlaamse Beweging. Hij bracht daarbij veel nieuwe en soms controversiële inzichten aan.

Hij was een tegenstander van het Vlaams-nationalisme en oordeelde dat de rol die het speelde in de Vlaamse Beweging nefast was en schadelijk voor het doel zelf dat het nastreefde. Hij veroordeelde het separatisme in scherpe bewoordingen en meende dat de in België bereikte federalisering voldoende ver ging. Het doel, zoals hij het formuleerde, was de natuurlijke ontplooiing van de Vlamingen, naar eigen aard en in de eigen taal, binnen het Belgische kader.

Gedurende vele jaren was Wils in het debat over de Vlaamse Beweging en de verhouding tot België een beluisterde en invloedrijke stem, die de discussie en polemiek niet schuwde.

ActiviteitenBewerken

  • Wils werd lid van de Christelijke Volkspartij en ontplooide activiteiten bij de Antwerpse jongerenafdeling.
  • Hij was een actief publicist over politieke en maatschappelijke onderwerpen, gezien vanuit historisch perspectief, in tijdschriften zoals Kultuurleven, Dietsche Warande en Belfort, Vrijheid en Recht (orgaan van de Christelijke Unie van leraars in het rijksonderwijs), Nova & Vetera (tijdschrift van het katholiek middelbaar onderwijs), de Gids op Maatschappelijk Gebied, Wetenschappelijke Tijdingen, Onze Alma Mater, Ons Erfdeel, De Leiegouw, Belgisch Tijdschrift voor Nieuwste Geschiedenis, Revue du Nord, enz.
  • Hij was actief als secretaris van de Katholieke Vlaamse Hogeschooluitbreiding (afdeling Antwerpen) en als uitgever van de Verhandelingen van deze vereniging (1959-1965).
  • Hij was medestichter van de Vlaamse Volksbeweging in 1956, maar bleef er slechts korte tijd actief.
  • In 1970 stond hij als kandidaat voor de CVP op de lijst bij de gemeenteraadsverkiezingen in Kortrijk.
  • Hij werd lid van de raad van beheer van de Belgische radio en televisie, voorgedragen door de CVP West-Vlaanderen (1970-1979)
  • In 1993 zegde hij zijn lidmaatschap van het Davidsfonds op, vanwege de toenemende anti-Belgische koers van deze vereniging, die hij niet onderschreef. Dit belette niet dat hij nog verder publiceerde bij de uitgeverij van het Davidsfonds.

PublicatiesBewerken

  • Kanunnik Jan David en de Vlaamse Beweging van zijn tijd, 1957
  • De politieke oriëntering van de Vlaamse Beweging 1840-1857, 1959
  • De liberale Antwerpse dagbladen, 1857-1864, 1962
  • Het ontstaan van de Meetingpartij te Antwerpen en haar invloed op de Belgische politiek, 1963
  • De oorsprong van de christen-democratie, 1963
  • (red.), De houding van de politieke partijen tegenover de Vlaamse Beweging in de 19de eeuw, 1972
  • Flamenpolitik en activisme. De Vlaamse Beweging tegenover België tijdens de Eerste wereldoorlog, 1974
  • De Vlaamse Beweging in het kader van de nationale bewegingen, Leuven, Acco, 1977
  • (red.), Kopstukken van de Vlaamse Beweging. Jan van Rijswijck, Adolf Pauwels, Louis Franck, 1978
  • Honderd jaar Vlaamse Beweging. Geschiedenis van het Davidsfonds, 3 delen, Leuven, 1987-1989
  • The Flemish Movement. A documentary history 1780-1990, 1992
  • De koninklijke functie historisch doorgelicht, in: Kultuurleven, 1992
  • De geschiedschrijving van het activisme, in: Wetenschappelijke Tijdingen, 1992
  • Van Clovis tot Happart. De lange weg van de naties in de Lage Landen, 1992
  • (red.), Ethnic groups and language rights, 1993
  • Vlaanderen, België, Groot-Nederland. Mythe en geschiedenis, 1994
  • De Daensistische Christene Volkspartij, in: Kultuurleven, 1994
  • Het koninkrijk België : een vooruitstrevend land : taal speelt relatief laat een rol in de vorming van een nationaal bewustzijn, in: Intermediair, 1994
  • Flamenpolitik verscheurde de Vlaamse Beweging : Vlaamsgezinden verlangden naar het België van voor de oorlog, in: Intermediair, 1994
  • Joris van Severen: een aristocraat verdwaald in de politiek, Leuven, Davidsfonds, 1994
  • Vlaanderen en Wallonië doen aan opbod : Waalse Beweging is reactie op de Vlaamse, die weer op de Waalse reageert, in: Intermediair, het weekblad voor de actieve professional, 1995
  • Vlaams-nationalisme en Nieuwe Orde, in: Wetenschappelijke Tijdingen, 1995
  • Koning Albert I en het Vlaams minimumprogramma, in: Wetenschappelijke Tijdingen, 1995
  • Wil Vlaanderen de weg op van Kroatië ? : Vlaams-nationalisme had ondemocratisch karakter vanaf ontstaan, in: Intermediair, 1995
  • Histoire des Nations Belges, 1996
  • Anarchie, que ton règne arrive !, in: Kultuurleven, 1996
  • Een pleidooi tegen het nationalisme, in: Kultuurleven, 1996
  • Het Verenigd Koninkrijk van koning Willem I 1815-1830 en de natievorming, in: Bijdragen en mededelingen betreffende de geschiedenis der Nederlanden, 1997
  • Natie en geschiedenis : een gevaarlijke cocktail ?, in: Kultuurleven, 1998
  • Flor Grammens, de man van de daad, in: Wetenschappelijke Tijdingen, 1999
  • Beproefde samenwerking : katholieken en vrijzinnigen in de Vlaamse beweging, 1860-1914, in: Wetenschappelijke Tijdingen, 1999
  • Waarom Vlaanderen Nederlands spreekt, Leuven, Davidsfonds, 2001
  • De Belgische Revolutie en de natievorming, in: Wetenschappelijke Tijdingen, 2001
  • Geijl en Pirenne, in: Wetenschappelijke Tijdingen, 2001
  • Naar de barst in België : over Le grand siècle de la nationalité belge, van Jean Stengers en Eliane Gubin, in: Bijdragen tot de eigentijdse geschiedenis, 2003
  • Vanwaar komen de moderne naties ?, in: Wetenschappelijke Tijdingen, 2004
  • Wanneer, en in hoever, is de Waalse beweging Waals geworden ?, in: Wetenschappelijke Tijdingen, 2004
  • Van Clovis tot Di Rupo. De lange weg van de naties in de Lage Landen, Leuven, uitg. Garant, 2005
  • De Groot-Nederlandse beweging, in: Wetenschappelijke Tijdingen, 2005
  • Leo Vindevogel en de intrede van de nationalisten in de Oost-Vlaamse Bestendige Deputatie, in: Wetenschappelijke Tijdingen, 2005
  • Elias, of Het gevecht met de democratie, in: Wetenschappelijke Tijdingen, 2006
  • Het officiële taalgebruik in Vlaanderen in de negentiende eeuw, in: Wetenschappelijke Tijdingen, 2008
  • Van de Belgische naar de Vlaamse natie : een geschiedenis van de Vlaamse beweging, Leuven, Acco, 2009, ISBN 9789033474170
  • De ideologische barst van België : van Leopold I tot Albert II, in: Wetenschappelijke Tijdingen, 2009
  • Onverfranst, onverduitst? Flamenpolitik, activisme, Frontbeweging, Pelckmans, 2014.

Frans Van CauwelaertBewerken

Op vraag van Leo en Mia Van Cauwelaert bestudeerde Wils het leven en de werken van hun vader, Frans Van Cauwelaert, voornamelijk op basis van het omvangrijke archief dat berust in het Letterenhuis in Antwerpen. Het werd een omvangrijke onderneming, die resulteerde in een vijfdelige biografie, gepubliceerd bij de uitgeverij Houtekiet in Antwerpen.

  • De Messias van Vlaanderen. Frans van Cauwelaert, 1880-1910, 1998
  • Frans van Cauwelaert en de barst in België, 1910-1919, 2001
  • Burgemeester van Cauwelaert,schepper van Nederlandstalig Vlaanderen, 1923-1932, 2005
  • Frans van Cauwelaert afgewezen door koning Albert I. Een tijdbom onder België, 2003
  • Frans Van Cauwelaert, triomf, val en wederopstanding, 1932-1961, 2009

BekroningenBewerken

  • Pil-van Gastelprijs
  • Antwerpse Provinciale Prijs voor geschiedenis en volkskunde.

LiteratuurBewerken

  • Louis Vos & Lieve Gevers : Lode Wils, historicus en hoogleraar, in: Vlaanderen, België, Groot-Nederland. Mythe en geschiedenis, 1994.
  • Bart De Wever : Lode Wils, in: Nieuwe encyclopedie van de Vlaamse Beweging, Tielt, 1997, blz. 1758-1759.
  • J. BAERTEN, Kritische beschouwingen bij recente publicaties over de Vlaamse beweging en het nationalisme, in: Belgisch Tijdschrift voor Filologie en Geschiedenis, LXIX, 2001.
  • BRUNO DE WEVER, De geschiedschrijving over de Vlaamse beweging, in: Gita DENECKERE en Bruno DE WEVER (red.), Geschiedenis maken. Liber amicorum Herman Balthazar, Gent, 2003.
  • Bruno De Wever : Hulde aan Lode Wils, in: Bijdragen tot de eigentijdse geschiedenis, 2010.