Hoofdmenu openen
Dit artikel betreft het dialect. Voor de mensen, zie Woonwagenbewoners.

Kampers is een zogenaamd stadsdialect dat in de Nederlandse stad Kampen (provincie Overijssel) wordt gesproken. Het Kampers valt onder het Sallands dialect en hoort zodoende bij het Nedersaksisch. Net als veel andere stadsdialecten zoals Deventers, Zutphens en Zwols, heeft het Kampers een huig-r (het 'brouwen'). In de achttiende eeuw begon de bovenlaag van de Kamper bevolking (net als die van andere IJsselsteden en veel Nederlandse steden daarbuiten) de taal met een Frans accent te kleuren om zo voornamer over te komen. Een van de gevolgen was dat de h werd weggelaten. In tegenstelling tot de brouwende r is het weglaten van de h op het omliggende platteland gretig overgenomen; het heeft zich tot op Urk verspreid. Een gevolg van de brouwende r is dat de oorspronkelijk ao-klank voor een r consequent is veranderd in öö (jöör, möör, wöör). Dit is overigens in alle IJsselsteden het geval.

Het Kampers lijkt sterk op het Zwols, maar wijkt meer af van de verder dialecten uit andere IJsselsteden. In vergelijking met bijvoorbeeld het Deventers is het Kampers sterker door het Hollands beïnvloed (zogenaamde Hollandse expansie). Men zegt hier bijvoorbeeld wi'j wärken in plaats het meer Nedersaksische wi'j wärkt. Dit heeft het Kampers gemeen met de dialecten van de Veluwezoom. Wel kent men in Kampen nog de woorden uus 'huis' en moes 'muis' naast elkaar. Kampen is met zijn directe omgeving de westelijkste plaats waar dit voorkomt. Dieper landinwaarts is dit woordpaar heel gebruikelijk, maar op de Veluwe, waar de Hollandse expansie nog verder is gegaan dan in Kampen, zegt men meestal huus en muus.

Kampers als cultuurtaalBewerken

Het Kamperse stadsdialect wordt voornamelijk gesproken maar er wordt tevens gepubliceerd in het Kampers. Voor de streektaal van West-Overijssel, waaronder het Kampers, heeft het streekkenniscentrum de IJsselacademie spellingsrichtlijnen ontworpen.[1]

Vanaf ca. 1948 verscheen in de lokale krant wekelijks een column in het Kamper dialect onder de naam ’Eij ’t ook ’eurd. Jan B. Keuter schreef deze stukjes onder de naam Drikus.

De IJsselacademie heeft in 2000 het “Woordenboek van de Kamper Taal” gepubliceerd. Als aanvulling is later een niet-officiële “Woordenlijst Nederlands-Kampers” samengesteld door Ph. Bloemhoff-de Bruijn.

PublicatiesBewerken

VoetnotenBewerken