Categoría Primera A

voetbalcompetitie in Colombia

De Categoría Primera A (Liga Betplay Dimayor), ook wel Fútbol Profesional Colombiano genoemd, is de hoogste voetbalcompetitie in het Zuid-Amerikaanse land Colombia. De competitie is opgericht in 1948 door de División Mayor del Fútbol Colombiano, en telt achttien deelnemende clubteams. De competitie staat ook wel bekend onder alternatieve sponsornamen zoals Copa Mustang (1990-2009), Liga Postobón (2010-2014), Liga Águila (2015-2019) en Liga BetPlay Dimayor (2020-).

Categoría Primera A
Flag of Colombia.svg
Opgericht
27 juni 1948
Land
Vlag van Colombia Colombia
Degradatie naar
Categoría Primera B
Aantal clubs
20
Amerikaanse kwalificatie
Copa Libertadores
Copa Sudamericana
Titelhouder (2022-A)
Atlético Nacional
Website
Liga Aguila
De Dimayor Trophy

GeschiedenisBewerken

In 1948 werd de eerste editie van de profcompetitie van Colombia georganiseerd. Aan de competitie deden tien teams mee en Independiente Santa Fe was de eerste club die zich landskampioen van Colombia mocht noemen. In de daaropvolgende jaren begon een periode die wel El Dorado (de gouden periode) wordt genoemd. De Argentijnse competitie had te maken met een staking en vele grote namen, onder wie Alfredo Di Stéfano en Adolfo Pedernera, kwamen in Colombia voetballen.

In de daaropvolgende jaren werd het aantal deelnemers aan de competitie langzaamaan uitgebreid tot veertien in 1966. Tot 1967 werd de competitie naar Europees model gespeeld met een gewone competitie, waarvan de club die bovenaan eindigde kampioen werd. Vanaf 1968 werd, zoals in wel meer Zuid-Amerikaanse landen gebruikelijk is, de competitie in twee gesplitst (Apertura en Finalización), en daarna een eindronde. Pas in 1988 werd het aantal clubs weer uitgebreid, naar vijftien.

De competitie kende een dieptepunt in 1989. Na een wedstrijd tussen Independiente Medellín en América de Cali werd de dienstdoende scheidsrechter Álvaro Ortega doodgeschoten door het drugskartel van Medellín. De competitie werd daarop stilgelegd en afgebroken, met als gevolg dat er geen kampioensbeker werd uitgereikt.

In 1991 werd besloten tot de invoering van een tweede divisie, de Categoría Primera B, waardoor het mogelijk werd om te promoveren en degraderen. Ook werd het aantal deelnemende teams uitgebreid tot zestien. In 2002 werd het aantal deelnemende teams opnieuw uitgebreid tot het van achttien. Daarnaast werd er besloten om de competitie in tweeën te delen waardoor er sindsdien twee kampioenen per jaar zijn. Ook de competitieopzet werd veranderd. In 2015 is het aantal teams gestegen tot de huidige twintig teams.

CompetitieBewerken

Aan de Categoría Primera A doen twintig teams mee. Sinds 2002 worden per jaar twee competities afgewerkt: de Apertura (opening) en de Finalización (sluiting). De Apertura wordt gespeeld van februari tot juni, de Finalisatie van juli tot december. Zowel de Apertura als de Finalización kent drie fases: de competitiefase, de groepsfase of play-offs en een finale tussen de twee beste ploegen van het semester. Sinds 2011 wordt op sommige toernooien - om programmeringsredenen - een knock-outronde gespeeld in plaats van de groepsfase met de acht gekwalificeerde ploegen uit de reguliere fase. De acht teams spelen knock-out rondes en de overgebleven twee spelen de grote finale.

De competitiefaseBewerken

Tijdens de competitiefase worden per team twintig wedstrijden gespeeld; iedereen speelt één keer tegen elkaar. De punten gelden op de normale manier; drie voor een overwinning, een voor gelijkspel, nul voor verlies. De acht hoogst gerangschikte ploegen aan het einde van de competitie gaan door naar de groepsfase of play-offs.

De groepsfaseBewerken

De acht beste teams uit de competitie worden verdeeld in twee groepen van vier. Binnen deze groepen wordt twee keer tegen elkaar gespeeld. De clubs die in elke groep als eerste eindigen, gaan door naar de finale van het semester.

De grote finaleBewerken

Er worden twee wedstrijden gespeeld tussen de twee nummers één uit de groepsfase. De winnaar van deze wedstrijden zal tot kampioen worden gekroond.

ControversieBewerken

De Categoría Primera A is sinds 2002 verdeeld in twee toernooien met groepsfasen in elk toernooi. Vroeger werd het jaarlijks gespeeld, met een reguliere fase - eenmaal uit en eenmaal thuis - en één eindfase waarin de club die aan het eind bovenaan stond de winnaar was. Enkele bekende Colombiaanse trainers hebben reeds kritiek geuit op deze manier van competitie voeren. Het belangrijkste punt is dat zelfs als een team in de competitiefase bovenaan eindigt, het vervolgens in de groepsfase wordt uitgeschakeld.

OverzichtBewerken

Seizoen Kampioen Runner-up Topscorer(s) Club(s) Goals
1948
details
Independiente Santa Fe (1) Atlético Junior   Alfredo Castillo Millonarios 31
1949
details
Millonarios (1) Deportivo Cali   Pedro Cabillón Millonarios 42
1950
details
Once Caldas (1) Millonarios   Casimiro Ávalos Deportivo Pereira 27
1951
details
Millonarios (2) Boca Juniors de Cali   Alfredo Di Stéfano Millonarios 31
1952
details
Millonarios (3) Boca Juniors de Cali   Alfredo Di Stéfano Millonarios 19
1953
details
Millonarios (4) Deportes Quindío   Mario Garelli Deportes Quindío 20
1954
details
Atlético Nacional (1) Deportes Quindío   Carlos Alberto Gambina Atlético Nacional 21
1955
details
Independiente Medellín (1) Atlético Nacional   Felipe Marino Independiente Medellín 22
1956
details
Deportes Quindío (1) Millonarios   Jaime Gutiérrez Deportes Quindío 21
1957
details
Independiente Medellín (2) Deportes Tolima   José Vicente Grecco Independiente Medellín 30
1958
details
Independiente Santa Fe (2) Millonarios   José Américo Montanini Atlético Bucaramanga 36
1959
details
Millonarios (5) Independiente Medellín   Felipe Marino Cúcuta Deportivo-Ind. Medellín 35
1960
details
Independiente Santa Fe (3) América de Cali   Walter Marcolini Deportivo Cali 30
1961
details
Millonarios (6) Independiente Medellín   Alberto Perazzo Independiente Santa Fe 32
1962
details
Millonarios (7) Deportivo Cali   José Omar Verdún Cúcuta Deportivo 36
1963
details
Millonarios (8) Independiente Santa Fe   Omar Lorenzo Devanni
  José Omar Verdún
Atlético Bucaramanga
Cúcuta Deportivo
36
1964
details
Millonarios (9) Cúcuta Deportivo   Omar Lorenzo Devanni Unión Magdalena-Atlético Bucaramanga 28
1965
details
Deportivo Cali (1) Atlético Nacional   Perfecto Rodríguez Independiente Medellín 38
1966
details
Independiente Santa Fe (4) Independiente Medellín   Omar Lorenzo Devanni Independiente Santa Fe 31
1967
details
Deportivo Cali (2) Millonarios   José María Ferrero Millonarios 38
1968
details
Unión Magdalena (1) Deportivo Cali   José María Ferrero Millonarios 32
1969
details
Deportivo Cali (3) América de Cali   Hugo Horacio Lóndero América de Cali 25
1970
details
Deportivo Cali (4) Atlético Junior   José María Ferrero
  Walter Sossa
Cúcuta Deportivo
Independiente Santa Fe
27
1971
details
Independiente Santa Fe (5) Atlético Nacional   Hugo Horacio Lóndero
  Apolinar Paniagua
Cúcuta Deportivo
Deportivo Pereira
30
1972
details
Millonarios (10) Deportivo Cali   Hugo Horacio Lóndero Cúcuta Deportivo 27
1973
details
Atlético Nacional (2) Millonarios   Nelson Silva Pacheco Cúcuta Deportivo-Junior 36
1974
details
Deportivo Cali (5) Atlético Nacional   Víctor Ephanor Atlético Junior 33
1975
details
Independiente Santa Fe (6) Millonarios   Jorge Ramón Cáceres Deportivo Pereira 35
1976
details
Atlético Nacional (3) Deportivo Cali   Miguel Angel Converti Millonarios 33
1977
details
Atlético Junior (1) Deportivo Cali   Oswaldo Palavecino Atlético Nacional 33
1978
details
Millonarios (11) Deportivo Cali   Oswaldo Palavecino Atlético Nacional 36
1979
details
América de Cali (1) Independiente Santa Fe   Juan José Irigoyén Millonarios 36
1980
details
Atlético Junior (2) Deportivo Cali   Sergio Cierra Deportivo Pereira 26
1981
details
Atlético Nacional (4) Deportes Tolima   Víctor Hugo del Río Deportes Tolima 29
1982
details
América de Cali (2) Deportes Tolima   Miguel Oswaldo González Atlético Bucaramanga 27
1983
details
América de Cali (3) Atlético Junior   Hugo Gottardi Independiente Santa Fe 29
1984
details
América de Cali (4) Millonarios   Hugo Gottardi Independiente Santa Fe 23
1985
details
América de Cali (5) Deportivo Cali   Miguel Oswaldo González Atlético Bucaramanga 34
1986
details
América de Cali (6) Deportivo Cali   Héctor Ramón Sossa Independiente Medellín 23
1987
details
Millonarios (12) América de Cali   Jorge Aravena Deportivo Cali 23
1988
details
Millonarios (13) Atlético Nacional   Sergio Angulo Independiente Santa Fe 29
1989
details
Kampioenschap afgelast na 318 wedstrijden wegens de moord op scheidsrechter Álvaro Ortega op 1 oktober 1989 in Medellín
1990
details
América de Cali (7) Atlético Nacional   Antony de Ávila América de Cali 25
1991
details
Atlético Nacional (5) América de Cali   Iván Valenciano Atlético Junior 30
1992
details
América de Cali (8) Deportivo Cali   John Jairo Tréllez Atlético Nacional 25
1993
details
Atlético Junior (3) Independiente Medellín   Miguel Guerrero Atlético Junior 34
1994
details
Atlético Nacional (6) Independiente Medellín   Rubén Darío Hernández Ind. Medellín-Dep. Pereira-América de Cali 32
1995
details
Atlético Junior (4) América de Cali   Iván Valenciano Atlético Junior 24
199596
details
Deportivo Cali (6) Millonarios   Iván Valenciano Atlético Junior 36
199697
details
América de Cali (9) Atlético Bucaramanga   Hamilton Ricard Deportivo Cali 36
1998
details
Deportivo Cali (7) Once Caldas   Víctor Bonilla Deportivo Cali 37
1999
details
Atlético Nacional (7) América de Cali   Sergio Galván Rey Once Caldas 26
2000
details
América de Cali (10) Atlético Junior   Carlos Alberto Castro Millonarios 24
2001
details
América de Cali (11) Independiente Medellín   Carlos Alberto Castro
  Jorge Horacio Serna
Millonarios
Independiente Medellín
29
2002
details
A América de Cali (12) Atlético Nacional   Luis Fernando Zuleta Unión Magdalena 13
F Independiente Medellín (3) Deportivo Pasto   Orlando Ballesteros
  Milton Rodríguez
Atlético Bucaramanga
Deportivo Pereira
13
2003
details
A Once Caldas (2) Atlético Junior   Arnulfo Valentierra Once Caldas 13
F Deportes Tolima (1) Deportivo Cali   Léider Preciado Deportivo Cali 17
2004
details
A Independiente Medellín (4) Atlético Nacional   Sergio Herrera América de Cali 13
F Atlético Junior (5) Atlético Nacional   Leonardo Fabio Moreno
  Léider Preciado
América de Cali
Independiente Santa Fe
15
2005
details
A Atlético Nacional (8) Independiente Santa Fe   Víctor Aristizábal Atlético Nacional 16
F Deportivo Cali (8) Real Cartagena   Jámerson Rentería
  Hugo Rodallega
Real Cartagena
Deportivo Cali
12
2006
details
A Deportivo Pasto (1) Deportivo Cali   Jorge Moreno Cúcuta Deportivo 15
F Cúcuta Deportivo (1) Deportes Tolima   Diego Álvarez
  Jhon Charría
Independiente Medellín
Deportes Tolima
11
2007
details
A Atlético Nacional (9) Atlético Huila   Fredy Montero
  Sergio Galván Rey
Atlético Huila
Atlético Nacional
13
F Atlético Nacional (10) La Equidad   Dayro Moreno Once Caldas 16
2008
details
A Boyacá Chicó (1) América de Cali   Miguel Caneo
  Iván Velásquez
Boyacá Chicó
Deportes Quindío
13
F América de Cali (13) Independiente Medellín   Fredy Montero Deportivo Cali 16
2009
details
A Once Caldas (3) Atlético Junior   Teófilo Gutiérrez Atlético Junior 16
F Independiente Medellín (5) Atlético Huila   Jackson Martínez Independiente Medellín 18
2010
details
A Atlético Junior (6) La Equidad   Carlos Bacca
  Carlos Rentería
Atlético Junior
La Equidad
12
F Once Caldas (4) Deportes Tolima   Wilder Medina Deportes Tolima 17
2011
details
A Atlético Nacional (11) La Equidad   Carlos Rentería Atlético Nacional 12
F Atlético Junior (7) Once Caldas   Carlos Bacca Atlético Junior 12
2012
details
A Independiente Santa Fe (7) Deportivo Pasto   Robin Ramírez Deportes Tolima 13
F Millonarios (14) Independiente Medellín   Henry Hernández
  Carmelo Valencia
Cúcuta Deportivo
La Equidad
9
2013
details
A Atlético Nacional (12) Independiente Santa Fe   Wilder Medina Independiente Santa Fe 12
F Atlético Nacional (13) Deportivo Cali   Dayro Moreno
  Luis Carlos Ruiz
Millonarios
Atlético Junior
16
2014
details
A Atlético Nacional (14) Atlético Junior   Dayro Moreno Millonarios 12
F Independiente Santa Fe (8) Independiente Medellín   Germán Cano Independiente Medellín 16
2015
details
A Deportivo Cali (9) Independiente Medellín   Fernando Uribe Millonarios 15
F Atlético Nacional (15) Atlético Junior   Jefferson Duque Atlético Nacional 15
2016
details
A Independiente Medellín (6) Atlético Junior   Miguel Borja Cortuluá 19
F Independiente Santa Fe (9) Deportes Tolima   Ayron del Valle Millonarios 12
2017
details
A Atlético Nacional (16) Deportivo Cali   Dayro Moreno Atlético Nacional 14
F Millonarios (15) Independiente Santa Fe   Yimmi Chará[1] Atlético Junior 11
2018
details
A Deportes Tolima (2) Atlético Nacional   Germán Cano Independiente Medellín 12
F Atlético Junior (8) Independiente Medellín   Germán Cano Independiente Medellín 20
2019
details
A Atlético Junior (9) Deportivo Pasto   Germán Cano Independiente Medellín 21
F América de Cali (14) Atlético Junior   Germán Cano
  Michael Rangel
Independiente Medellín
América de Cali
13
2020
details
América de Cali (15) Independiente Santa Fe   Miguel Borja Atlético Junior 14
2021
details
A Deportes Tolima (3) Millonarios   Jefferson Duque
  Fernando Uribe
  Diego Herazo
Atlético Nacional
Millonarios
La Equidad
11
F Deportivo Cali (10) Deportes Tolima   Harold Precaido Deportivo Cali 13
2022
details
A Atlético Nacional (17) Deportes Tolima   Dayro Moreno Atlético Bucaramanga 13

Titels per clubBewerken

Club Stad Titels Seizoenen
Atlético Nacional   Medellín
17
1954, 1973, 1976, 1981, 1991, 1994, 1999, 2005-I, 2007-I, 2007-II, 2011-I, 2013-I, 2013-II, 2014-I, 2015-II, 2017-I, 2022-I
Millonarios   Bogota
15
1949, 1951, 1952, 1953, 1959, 1961, 1962, 1963, 1964, 1972, 1978, 1987, 1988, 2012–II, 2017–II
América de Cali   Cali
15
1979, 1982, 1983, 1984, 1985, 1986, 1990, 1992, 1996–97, 2000, 2001, 2002–I, 2008–II, 2019–II, 2020
Deportivo Cali   Cali
10
1965, 1967, 1969, 1970, 1974, 1995–96, 1998, 2005–II, 2015–I, 2021–II
Santa Fe   Bogota
9
1948, 1958, 1960, 1966, 1971, 1975, 2012–I, 2014–II, 2016–II
Atlético Junior   Barranquilla
9
1977, 1980, 1993, 1995, 2004–II, 2010–I, 2011–II, 2018–II, 2019–I
Independiente Medellín   Medellín
6
1955, 1957, 2002–II, 2004–I, 2009–II, 2016–I
Once Caldas   Manizales
4
1950, 2003–I, 2009–I, 2010–II
Deportes Tolima   Ibagué
3
2003–II, 2018–I, 2021–I
Deportes Quindío   Armenia
1
1956
Cúcuta Deportivo   Cúcuta
1
2006-II
Deportivo Pasto   Pasto
1
2006-I
Unión Magdalena   Santa Marta
1
1968
Boyacá Chicó   Tunja
1
2008-I

Eeuwige ranglijstBewerken

Vetgedrukt de clubs die in 2022 in de hoogste klasse spelen.

Club Stad /75 Periode (1948-2022)
Atlético Nacional   Medellín 75 1948-
Santa Fe   Bogota 75 1948-
Millonarios   Bogota 75 1948-
Deportivo Cali   Cali 72 1948-1955, 1959-
Independiente Medellín   Medellín 71 1948-1951, 1954-1957, 1959-1970, 1972-
América de Cali   Cali 69 1948-1952, 1954-2011, 2017-
Deportes Tolima   Ibagué 67 1955-1993, 1995-
Deportes Quindío   Armenia 63 1951-2000, 2002-2013, 2021
Atlético Bucaramanga   Bucaramanga 63 1949-1953, 1956-1970, 1972-1994, 1995-2008, 2017-
Once Caldas   Manizales 62 1961-
Atlético Junior   Barranquilla 62 1948, 1950-1953, 1966-
Deportivo Pereira   Pereira 61 1949-1953, 1956-1997, 2001-2011, 2020-
Cúcuta Deportivo   Cúcuta 59 1950-1953, 1955-1995, 1996-1997, 2006-2013, 2015, 2019-
Unión Magdalena   Santa Marta 49 1953-1954, 1956-1957, 1959-1960, 1963-1999, 2002-2005, 2019, 2022-
Envigado   Envigado 30 1992-2006, 2008-
Atlético Huila   Neiva 26 1993-1996, 1998-2011, 2013-2019, 2021
Deportivo Pasto   Pasto 22 1999-2009, 2012-
Cortuluá   Tuluá 16 1994-2004, 2010, 2015-2017, 2022-
Boyacá Chicó[2]   Tunja 16 2004-2016, 2018, 2020-2021
La Equidad   Bogota 16 2007-
Real Cartagena   Cartagena 12 1971, 1992, 2000-2002, 2005-2007, 2009-2012
Rionegro Águilas[3]   Rionegro 12 2011-
Patriotas   Tunja 11 2012-
Alianza Petrolera   Barrancabermeja 10 2013-
Boca Juniors de Cali   Cali 9 1949-1957
Sporting   Barranquilla 8 1950-1953, 1988-1991
Jaguares de Córdoba   Montería 8 2015-
Once Deportivo   Manizales 5 1948-1952
Universidad Nacional[4]   Bogota 5 1948-1952
Deportes Caldas   Manizales 4 1948-1951
Huracán de Medellín   Medellín 3 1949-1951
Samarios   Santa Marta 2 1951-1952
Atlético Manizales   Manizales 2 1954, 1958
Fortaleza[5]   Bogota 2 2014, 2016
Uniautónoma   Barranquilla 2 2014-2015
Centauros Villavicencio   Villavicencio 1 2003
Tigres   Soacha 1 2017
Oro Negro   Barrancabermeja 1 1971
Itagüí Leones   Itagüí 1 2018
Deportivo Barranquilla   Barranquilla 1 1949
Libertad   Barranquilla 1 1956
Deportivo Unicosta   Barranquilla 1 1998
  1. Ook Ayron del Valle (Millonarios), Dayro Moreno (Atlético Nacional) en Carmelo Valencia (La Equidad) scoorden elf keer.
  2. Boyacá Chicó speelde in 2004 als Bogotá Chicó in de stad Bogota
  3. Rionegro Águilas speelde van 2011 tot 2014 als Itagüí Ditaires en in 2015 als Águilas Doradas
  4. Universidad Nacional speelde tot 1949 in de stad Pereira als Universidad de Pereira
  5. Fortaleza CEIF speelde in 2014 als Fortaleza FC

ScheidsrechtersBewerken

Bijgaand een overzicht van Colombiaanse scheidsrechters die niet alleen actief zijn of waren in de Copa Mustang, maar daarnaast ook internationale wedstrijden leiden of hebben geleid.

AFC:Australië · Bahrein · Bangladesh · Bhutan · Brunei · China · Filipijnen · Guam · Hongkong · India (I-League, Indian Super League) · Indonesië · Irak · Iran · Japan · Jemen · Kazachstan · Kirgizië · Koeweit · Libanon · Macau · Maleisië · Mongolie · Myanmar · Nederlands-Indië · Noord-Korea · Oezbekistan · Oman · Qatar · Saoedi-Arabië · Singapore · Tadzjikistan · Taiwan · Thailand · Turkmenistan · Verenigde Arabische Emiraten · Vietnam · Zuid-Korea
CAF:Algerije · Angola · Benin · Botswana · Burkina Faso · Burundi · Centraal-Afrikaanse Republiek · Comoren · Congo-Brazzaville · Congo-Kinshasa · Djibouti · Egypte · Equatoriaal-Guinea · Eritrea · Ethiopië · Gabon · Gambia · Ghana · Guinee · Guinee-Bissau · Ivoorkust · Kaapverdië · Kameroen · Kenia · Lesotho · Liberia · Libië · Madagaskar · Malawi · Mali · Marokko · Mauritanië · Mauritius · Mozambique · Namibië · Niger · Nigeria · Oeganda · Réunion · Rwanda · Sao Tomé en Principe · Senegal · Seychellen · Sierra Leone · Soedan · Somalië · Swaziland · Tanzania · Togo · Tsjaad · Tunesië · Zambia · Zimbabwe · Zuid-Afrika
CONCACAF:Antigua en Barbuda · Aruba · Bermuda · Canada / Verenigde Staten · Costa Rica · Curaçao · El Salvador · Guatemala · Honduras · Jamaica · Mexico · Nederlandse Antillen · Nicaragua · Panama · Suriname · Trinidad en Tobago
CONMEBOL:Argentinië · Bolivia · Brazilië · Chili · Colombia · Ecuador · Paraguay · Peru · Uruguay · Venezuela
OFC:Amerikaans-Samoa · Cookeilanden · Fiji · Nieuw-Caledonië · Nieuw-Zeeland · Niue · Palau · Papoea-Nieuw-Guinea · Salomonseilanden · Samoa · Tahiti · Tonga · Vanuatu
UEFA:Albanië · Andorra · Armenië · Azerbeidzjan · België · Bosnië en Herzegovina · Bulgarije · Cyprus · Denemarken · Duitsland · Engeland · Estland · Faeröer · Finland · Frankrijk · Georgië · Gibraltar · Griekenland · Hongarije · Ierland · IJsland · Israël · Italië · Joegoslavië · Kazachstan · Kosovo · Kroatië · Letland · Litouwen · Luxemburg · Malta · Moldavië · Montenegro · Nederland · Noord-Cyprus · Noord-Ierland · Noord-Macedonië · Noorwegen · Oekraïne · Oostenrijk · Polen · Portugal · Roemenië · Rusland · Saarland · San Marino · Schotland · Servië · Servië en Montenegro (FR Joegoslavië) · Slovenië · Slowakije · Sovjet-Unie · Spanje · Tsjechië · Tsjecho-Slowakije · Turkije · Wales · Wit-Rusland · Zweden · Zwitserland