Broederenkerk (Zutphen)

Zutphen

De Broederenkerk is een 14e-eeuwse kloosterkerk in de Nederlandse plaats Zutphen waarin Dominicanen gehuisvest waren. De kerk is nu in gebruik als openbare bibliotheek van Zutphen.

Broederenkerk
Zutphen Bruderkirche.jpg
Plaats Zutphen
Gebouwd in ca. 1306-1307
Restauratie(s) 2001, 2017
Monumentale status Rijksmonument
Monumentnummer  41172
Architectuur
Stijlperiode Gotiek
Toren T. Wittenberg
Portaal  Portaalicoon   Christendom

GeschiedenisBewerken

De grond waarop de kerk is gebouwd, werd in 1293 door Margaretha van Dampierre, de vrouw van Reinoud I van Gelre, geschonken aan de monniken, die enkele jaren daarvoor in Zutphen waren neergestreken. De kerk is in gotische stijl gebouwd en in de 16e eeuw verfraaid met gewelfschilderingen. In de loop der eeuwen is de kerk weinig veranderd, behalve dat in 1772 een dakruiter aan de kerk werd toegevoegd.

In de kerk is niet altijd het katholieke geloof gepredikt. Na de verovering van Zutphen door Maurits van Nassau, de latere prins van Oranje, kwam de kerk in protestantse handen, onder meer onder de hoede van de Waalse kerk en de Nederlandse Hervormde Kerk. In de loop der tijd kwam de kerk leeg te staan, waarna in 1983 de openbare bibliotheek er zich huisvestte. Het kerkorgel uit 1824-1828 van de orgelbouwersfirma Lohman verhuisde toen naar de Grote of Sint-Catharinakerk in Heusden.

Architect Pierre Cuypers jr. gebruikte de Broederenkerk als voorbeeld voor de Sint-Vituskerk in Bussum en de Sint-Jozefkerk in Groningen. Eerder had H.J. Wennekers zijn Sint-Donatuskerk in Bemmel naar het voorbeeld van de Broederenkerk ontworpen.

BezienswaardighedenBewerken

 
Reliëfsteen van het Gilde der Heilige Gekroonden

Gildesteen van het Viergekroonde GildeBewerken

In de kerk is in de muur van de zuidelijke zijbeuk een gildesteen ingemetseld van Het Viergekroonde Gilde, een gilde van bouwvakkers. De steen dateert uit het midden van de 17e eeuw.

In de steen is in reliëf een kader met opschrift aangebracht, met daarboven de vier kronen van het gilde. Links en rechts van het opschrift zijn zes wapenschilden zichtbaar van de ambachten die vielen onder het patronaat van de Gekroonden. In de gildebrief van 1538 wordt gesproken van timmerlieden, steenmetselaars, kistenmakers, vatebenders (kuipers), leidekkers en beeldsnijders.[1] In de wapenschilden zijn de verschillende gereedschappen van de beroepen afgebeeld. Het opschrift luidt: NIEMANT TYMMERT OP EE(N) SANDIGE GRU(N)T DAN OP DIE HUICKSTE[E]N CHRISTUS PATIENTIA VICTRIX, vrij vertaald: Niemand bouwt op zanderige grond, maar op de hoeksteen Christus: geduld overwint.[2]

TriviaBewerken

 
'Het Grote Zutboek' mag in 2109 geopend worden.

Achterin de zuiderzijbeuk van de Broederenkerk staat ‘Het Grote Zutboek’ opgesteld. Dit is een tijdcapsule in de vorm van een boek en bevat bijdragen van inwoners van Zutphen. Projectbedenker en uitvoerder was Marco Mout. Het werd in 2009 door de stad geschonken aan de bibliotheek, die 100 jaar bestond. Het Zutboek mag pas geopend worden in 2109.[3]

GalerijBewerken

Zie ookBewerken

  1. R. Schreuder-van Gelder, Het gilde van de viergekroonden , Tijdschrift Historische Vereniging Zutphen 13.2 (1994), p. 35-37.
  2. A.-M. Beekman, 700 jaar Broederenkerk, 1293-1993, 1994, p.12.
  3. Het grote zutboek