Borkumer Kleinbahn

spoorlijn in Duitsland

De Borkumer Kleinbahn is een smalspoorbaan van ongeveer 7,5 kilometer met een spoorwijdte van 900 mm op het Oost-Friese waddeneiland Borkum. Het spoor verbindt de veerboothaven met Borkum-Stadt en is een belangrijke verkeersader op het eiland.

Borkum–Reede
Borkumer Kleinbahn op de kaart
Totale lengte7,5 km
Spoorwijdtesmalspoor 900 mm
Geopend1879 / 1888
Huidige statusin gebruik
Baanvaksnelheid50 km/h
Treindienst door
Traject
exSTR Ostlandbahn (Militair traject, tot 1947)
KBHFxa 0,00 Borkum Eindstation sinds1947
BS2+lBS2+r
KDSTeSTR 0,30 Lokschuppen/Garage
KDSTaSTR 0,35 Wagenhal
BS2lBS2r 0,54
eABZg+r 0,65 naar Borkum Nordbad (tot 1953)
HST 1,80 Jakob-van-Dyken-Weg
CSTR 3,83 Dijkdoorlaat
STR
BSicon .svgeABZglexSTR+r 7,32
BSicon .svgSTRexKDSTe 7,42 Haven (Goederenoverslag)
KBHFe 7,44 Reede
BOOT Vaart van AG Ems naar
Emden Buitenhaven of Eemshaven
Borkumer Kleinbahn met museumtrein
De stoomlocomotief „Borkum“ van de Borkumer Kleinbahn

GeschiedenisBewerken

Nadat de oude vuurtoren door brand verwoest werd, werd in 1879 op Borkum een paardentramlijn gebouwd. Deze was bedoeld om de materialen voor de bouw van een nieuwe vuurtoren vanaf de Waddenzee naar de binnenstad van Borkum te brengen. Vanaf 1883 werden er ook stoomlocomotieven ingezet op dit traject, maar de baan moest worden verzwaard voordat de spoorlijn in 1888 voor reizigers- en goederenvervoer in bedrijf kon worden genomen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de spoorbaan vooral door de marine gebruikt. Het wagenpark bestond toen uit zeventig wagens en zes locomotieven. In 1962 lag de lijn enige tijd stil doordat de februaristorm grote schade had aangericht. Sinds 1968 worden er geen goederen meer per spoor vervoerd. Vanaf de jaren zeventig werd het traject steeds belangrijker voor vervoer van toeristen.

Huidige situatieBewerken

 
Station Borkum
 
Boot en trein

De exploitatie is in handen van AG Ems. Rond 1993 werd zowel het spoor als het wagenpark vernieuwd. Bij Schöma werd een drietal tweeassige diesellocomotieven met de namen Hannover, Berlin en Münster aangeschaft. Om tijd te sparen bij het wisselen van locomotief aan het eind van het spoor, kwam er in 2007 een soortgelijke locomotief met de naam Aurich bij. In 1993-94 werden twee eenheden bestaande uit acht personenrijtuigen en een bagagewagen door Waggonbau Bautzen afgeleverd. Deze rijtuigen in retrostijl voldoen aan de moderne eisen, maar hebben het uiterlijk van materieel van honderd jaar geleden.

Naast het nieuwe materieel zijn er drie oudere diesellocomotieven met de namen Leer (bouwjaar 1935), Münster (1957) en Emden (1970) in dienst. De Emden trekt tijdens het hoofdseizoen bij grote drukte een trein bestaande uit historische rijtuigen, die tot 1993 in normale dienst waren. Regelmatig trekt stoomlocomotief Borkum deze trein. Deze heette oorspronkelijk Dollart (bouwjaar 1942) en was tot 1962 in dienst. In 1995 begon de restauratie en vanaf 1997 is ze weer in bedrijf. Ook beschikt de Kleinbahn over een Wismar-motorrijtuig uit 1940.

LiteratuurBewerken

  • Hans Schweers: Die Borkumer Kleinbahn und die Schiffe der A.G. "Ems". Schweers + Wall, Köln 2007, ISBN 978-3-89494-132-1
  • Gerd Wolff: Deutsche Klein– und Privatbahnen. Band 9: Niedersachsen 1. Zwischen Weser und Ems. EK-Verlag, Freiburg 2005, S. 13–33, ISBN 3-88255-668-4
  • Hans-W. Rogl: Archiv deutscher Klein– und Privatbahnen: Niedersachsen. transpress, Stuttgart 1996, ISBN 3-344-71022-2
  • Hans-W. Rogl: Die Nordsee-Inselbahnen. 6. Auflage, alba, Düsseldorf 1996, ISBN 3-87094-230-4

Externe linksBewerken

  Zie de categorie Borkumer Kleinbahn van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
Spoorwegondernemingen en spoorwegbeheerders voor reizigers- en/of goederenvervoer per spoor in Europa
Albanië:Hekurudhe e Shqiperise (HSH)
Armenië:Harawkowkasjan Jerkatughi (HJ)
Azerbeidzjan:Azərbaycan Dəmir Yolları (ADY)
België:Crossrail Benelux · Eurostar · Infrabel NV (spoorwegbeheerder) · Lineas, voorheen: B-Cargo · NMBS · Thalys
Bosnië en Herzegovina:Željeznice Federacije Bosne i Hercegovine (ŽFBH) · Željeznice Republice Srpske (ŽRS)
Bulgarije:Bulgarski Durzhavni Zheleznitsi (BDŽ) · Bulmarket (BM) · DB Schenker Rail Bulgaria (DB)
Denemarken:Arriva Danmark · Banedanmark (BDK) - (spoorwegbeheerder) · CFL Cargo · Danske Statsbaner (DSB) · DSB S-tog · DB Schenker Rail Danmark Services (DB) · Hovedstadens Lokalbaner · Lokalbanen · Midtjyske Jernbaner · Nordjyske Jernbaner · Regionstog · Varde-Nørre Nebel Jernbane
Duitsland:Abellio GmbH, Abellio Rail NRW GmbH, Abellio Rail Mitteldeutschland GmbH, Abellio Rail Baden-Württemberg GmbH, Westfalenbahn GmbH (WFB) · AKN Eisenbahn AG (AKN) · Bayerische Zugspitzbahn Bergbahn AG · Bayerische Regiobahn (BRB) · BeNEX, agilis · Berchtesgadener Land Bahn (BLB) · Borkumer Kleinbahn · cantus · Deutsche Bahn (DB), DB Fernverkehr, DB Regio, DB Cargo, DB Netze AG (spoorwegbeheerder), Usedomer Bäderbahn (UBB) · Die Länderbahn - Regentalbahn, alex, oberpfalzbahn, trilex, vlexx GmbH, vogtlandbahn, waldbahn · erixx · Eisenbahnen und Verkehrsbetriebe Elbe-Weser (EVB) · eurobahn · Harzer Schmalspurbahnen (HSB) · Hessische Landesbahn (HLB) · HSL Logistik GmbH · Keolis Deutschland · Meridian · metronom · Mitteldeutsche Regiobahn (MRB) · National Express · Netinera Deutschland GmbH voorheen: Arriva Deutschland GmbH · NiedersachsenBahn GmbH · nordbahn · Norddeutsche Eisenbahngesellschaft Niebüll (neg) · Ostdeutsche Eisenbahn (ODEG) · Osthannoversche Eisenbahnen (OHE) · Rail4chem · Rheinisch-Bergische Eisenbahn-Gesellschaft (RBE) · Rurtalbahn · SBB Deutschland GmbH · Süd-Thüringen-Bahn · Transdev GmbH, Transdev Verkehr GmbH, NordWestBahn GmbH, Bayerische Oberlandbahn (BOB), Transdev Hannover GmbH, Transdev Regio Ost GmbH, Transdev Rheinland GmbH,Transdev Sachsen-Anhalt GmbH (HEX), Trans Regio Deutsche Regionalbahn GmbH, Württembergische Eisenbahn-Gesellschaft mbH (WEG) · VIAS GmbH
Estland:CoalTerminalTrans (CTT) · Edelaraudtee · Eesti Raudtee (EVR) · Elron · GoRail
Finland:VR-Yhtymä (VR) · Ratahallintokeskus (RHK) (spoorwegbeheerder)
Frankrijk:Chemins de fer de Provence (CP) · Getlink voorheen: Groupe Eurotunnel SE (spoorwegbeheerder) · Keolis SA · Lyria SAS· Régie Autonome des Transports Parisiens (RATP) · Société nationale des chemins de fer français (SNCF) · SNCF Réseau (onderdeel SNCF) (spoorwegbeheerder) · Transdev SA
Georgië:Sakartuelos Rkinigsa (SR)
Griekenland:Organismos Sidirodromon Ellados (OSE)
Hongarije:Győr-Sopron-Ebenfurti Vasút Zrt (GySEV) · Budapesti Helyiérdekű Vasút (BHÉV) · Magyar Államvasutak (MÁV)
Ierland:Dublin Area Rapid Transit (DART) · Iarnród Éireann (IÉ)
Italië:Arenaways · Nuovo Trasporto Viaggiatori (NTV) · Societá Automobilistica Dolomiti (SAD) · Rete ferroviaria Italiana (RFI) (spoorwegbeheerder) · Ferrovie dello Stato Italiane · Trenitalia
Kazachstan:Kazakstan Temir Zholy (KTZ)
Kosovo:Trainkos
Kroatië:Hrvatske Željeznice (HŽ)
Letland:Baltijas Ekspresis (BE) · Baltijas Tranzita Serviss (BTS) · Latvijas Dzelzcels (LDZ) · SIA "Gulbenes - Alūksnes bānītis"
Litouwen:Lietuvos Geležinkeliai (LG)
Luxemburg:Chemins de fer luxembourgeois (CFL) · CFL Cargo · Railinfralu (spoorwegbeheerder)
Macedonië:Makedonski Zeleznici (MZ)
Moldavië:Calea Ferata din Moldova (CFM)
Montenegro:Zeljeznica Crne Gore a.d. Podgorica (ZCG)
Nederland:Arriva · Breng · Connexxion · DB Cargo (DB) · ERS Railways · HSL Logistik Benelux · Infraspeed BV (spoorwegbeheerder HSL-Zuid vanaf 1999) · Keolis Nederland · Nederlandse Spoorwegen (NS) · NS International · ProRail BV (spoorwegbeheerder vanaf 2005) · Qbuzz · Rotterdam Rail Feeding (RRF)
Noorwegen:Bane NOR SF (spoorwegbeheerder) · Cargolink AS · CargoNet AS (CN) · Flåm Utvikling AS · Flytoget AS · Malmtrafikk AS (MTAS) · RailCombi · Tågåkeriet i Bergslagen AB (TÅGAB) · Vy, voorheen: Norges Statsbaner (NSB) · Vy Gjøvikbanen
Oekraïne:Ukrzaliznytsia (UZ) · Укрзалізниця (УЗ)
Oostenrijk:ÖBB-Holding AG (ÖBB) · Achenseebahn AG · CargoServ GmbH · City Air Terminal Betriebsgesellschaft m.b.H. · Graz-Köflacher Bahn und Busbetrieb GmbH (GKB) · Innsbrucker Verkehrsbetriebe und Stubaitalbahn GmbH (IVB) · Lavamünder Bahn Betrieb Ges mbH (LLB) · Linzer Lokalbahn AG (LILO) · Mariazellerbahn · Montafonerbahn AG (MBS) · Niederösterreichische Verkehrsorganisationsgesellschaft m.b.H. · Raaberbahn AG (ROeEE) · Steiermärkische Landesbahnen (StLB) · Stern & Hafferl Verkehrsgesellschaft mbH (StH) · Südburgenländische Regionalbahn GmbH (SRB) · Tauern Touristik GmbH · Taurachbahn GmbH · TX Logistik GmbH · Walser Eisenbahn GmbH · WESTbahn Management GmbH · Wiener Lokalbahnen (WLB) · Zillertaler Verkehrsbetriebe AG (ZB)
Polen:Polskie Koleje Państwowe (PKP) · Koleje Mazowieckie (KM) · Przewozy Regionalne (PR) · PKP Polskie Linie Kolejowe (PLK) (spoorwegbeheerder) · Stowarzyszenie Kolejowych Przewozów Lokalnych (SKPL) · Szybka Kolej Miejska w Trójmieście (SKM) · Szybka Kolej Miejska w Warszawie (SKM) · Koleje Dolnośląskie
Portugal:Comboios de Portugal (CP) · Fertagus · Rede ferroviaria nacional (Refer) (spoorwegbeheerder) · Takargo (TK)
Roemenië:Căile Ferate Române (CFR) · DB Schenker Rail Romania (DB) · Transferoviar Călători (TFC)
Rusland:Rossiejskieje zjeleznye dorogi (RŽjD)
Servië:Železnice Srbije (ŽS) · Termo Elektrana Nikola Tesla (TENT) · Kombinovani Prevoz (KP)
Slovenië:Agencija Zelezniski Promet (AZP) (spoorwegbeheerder) · Slovenske železnice (SŽ)
Slowakije:Železnice Slovenskej Republiky (ŽSR) · Železničná spoločnosť Slovensko (ZSSK)
Spanje:Administrador de Infraestructuras Ferroviarias (adif) (spoorwegbeheerder vanaf 2005) · Red Nacional de los Ferrocarriles Españoles (RENFE) · EuskoTren · Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya (FGC) · Ferrocarriles de Vía Estrecha (FEVE) · Ferrocarrils de la Generalitat Valenciana (FVG) · Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya (FVC) · Gestor de Infraestructuras Ferroviarias (GIF) (spoorwegbeheerder tot 2005)
Tsjechië:České Dráhy (ČD) · LEO Express · RegioJet AG (RJ) (RGJ) · Správa železniční dopravní cesty (SŽDC) (spoorwegbeheerder)
Tsjecho-Slowakije:Železničná spoločnosť a.s. (ZSSK)
Turkije:Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD)
Verenigd Koninkrijk:Abellio, Abellio Greater Anglia, Abellio ScotRail · Arriva UK Trains Ltd · Arriva Trains Wales · c2c · Chiltern Railways · CrossCountry · DB Schenker Rail (DB) · First Capital Connect · First Great Western · First ScotRail · Freightliner Ltd · Gatwick Express · Great Western Trains Co Ltd · Getlink voorheen: Eurotunnel Plc (spoorwegbeheerder) · London Midland · London Overground · Merseyrail · National Express East Coast · National Express East Anglia · Network Rail (spoorwegbeheerder) · New Southern Railway · Northern Rail · Southeastern · South West Trains Ltd · Stagecoach Group PLC · Transport for Wales Rail Services · First TransPennine Ltd · Virgin Trains Ltd
Wit-Rusland:Belaroeskaja Tsjyhoenka/Беларуская Чыгунка (BTsj)/(БЧ)
Zweden:Statens Järnvägar (SJ) · Green Cargo · LKAB Malmtrafik AB (MTAB) · Hector Rail · Inlandsbanan AB (IBAB) · Roslagbanen · Storstockholms Lokaltrafik (SL) · Trafikverket AS tot 2010: Banverket AS (spoorwegbeheerder) · Tågåkeriet i Bergslagen AB (TÅGAB) · Värmlandstrafik · Vy Tåg
Zwitserland:Appenzeller Bahnen (AB) · BLS AG (BLS) · BLS Cargo AG (BLS) · BLS Netz AG (spoorwegbeheerder) · Crossrail AG · Matterhorn Gotthard Bahn (MGB) · Montreux-Berner Oberland-Bahn (MOB) · Rhätische Bahn (RhB) · Schweizerische Bundesbahnen (SBB/CFF/FFS) · SBB Cargo AG · SBB Infrastruktur AG (spoorwegbeheerder) · Südostbahn (SOB) · Thurbo · transN · Treni Regionali Ticino Lombardia (TILO) · Zentralbahn (ZB)