Andes

gebergte in Zuid-Amerika
Icoontje doorverwijspagina Zie Andes (doorverwijspagina) voor andere betekenissen van Andes.

De Andes (voluit: La Cordillera de los Andes) is een grote, langgerekte bergketen langs de westkust van Zuid-Amerika. Het berggebied is ongeveer 7000 km lang, op sommige plaatsen 160 km breed en heeft een gemiddelde hoogte van circa 4000 m. De bergketen loopt voor het grootste gedeelte parallel aan de kust van de Grote Oceaan.

Andes
De Andes aan de westkust van Zuid-Amerika
De Andes aan de westkust van Zuid-Amerika
Hoogste punt Aconcagua (6959 m)
Lengte 7000 km
Breedte 160 km
Locatie Argentinië, Chili, Bolivia, Peru, Ecuador, Colombia, Venezuela
Foto's
De Andes tussen Chili en Argentinië
De Andes tussen Chili en Argentinië
De zuidelijke Andes vanuit de ruimte in NASA WorldWind
De zuidelijke Andes vanuit de ruimte in NASA WorldWind
Portaal  Portaalicoon   Aardwetenschappen
In vier delen van de Andes bevinden zich actieve vulkanen

De Andesketen situeert zich in zeven Zuid-Amerikaanse landen: Argentinië, Chili, Bolivia, Peru, Ecuador, Colombia en Venezuela. De Andes kruist de evenaar en loopt zuidwaarts tot Vuurland. De Scotiarug, met onder ander Zuid-Georgië en de Zuidelijke Sandwicheilanden is een grotendeels onderzeese voortzetting van het gebergte. Deze verbindt de Andes met een grote boog met het Antarctisch Schiereiland in Antarctica.

GeologieBewerken

De Andes zijn geologisch gezien een jong systeem. Het gebergte ontstond tijdens het Krijt en de Tertiaire periode. Het ontstaan van de bergketen in Zuid-Amerika is het gevolg van de platentektoniek. De oceanische Nazcaplaat duikt weg onder de continentale Zuid-Amerikaanse plaat (subductie), met een snelheid van ongeveer 8 cm per jaar. Hierdoor nemen de bergen steeds meer in hoogte toe. Vulkanen en aardbevingen komen er dikwijls voor. Als geheel vormen de Andes een van de belangrijkste bergmassa's van de wereld. Het bergsysteem is hoger dan elk ander gebied, op de Himalaya na. Er zijn veel besneeuwde pieken met hoogtes boven de 6700 m.

In het verre zuiden lopen de bergen van oost naar west. De richting wordt anders in Argentinië en Chili. Ten westen van de bergen ligt de zee. Er zijn door gletsjers gevoede meren in zowel Argentinië als Chili.

De hoogste bergen van de Andes liggen op de centrale en noordelijke Argentijns-Chileense grens: Aconcagua (6960 m), de hoogste berg van het westelijk halfrond, en de Tupungato (6570 meter). Andere belangrijke pieken zoals Llullaillaco flankeren de belangrijkste bergwaaier.

De centrale Andes breidt zich in Bolivia en Peru uit in veelvoudige waaiers (circa 640 km breed) met hoog plateauland (het Hoogland van Bolivia) en vele hoge intermontane valleien. Hier bloeide vroeger de Incabeschaving. Op de grens van Peru en Bolivia ligt het Titicacameer. In Bolivia zijn er opmerkelijke vulkanen, zoals Nevado Sajama. De hoogste spoorweg van de Andes loopt van La Oroya naar Lima.

Mensen en economieBewerken

Peru, Ecuador en Colombia zijn bevolkt sinds oude tijden. Vroeger waren er rijke beschavingen gevestigd, zoals de Inca's en Chibcha's. De Quichua en de Aymarastammen vormen de belangrijkste inheemse inwoners van de Andes. Wegens een schaarste aan water is landbouw moeilijk. Tabak, katoen en koffie worden gekweekt en uitgevoerd. Koper, zilver, tin, ijzer en goud worden ontgonnen en er wordt aardolie gevonden. Hoewel er een spoorpassage door de bergen is, zijn de inwoners van de Andes niet van treinen afhankelijk voor het behoud van hun economie. In bepaalde Andesgebieden is het toerisme sterk in ontwikkeling.

El TatioBewerken

In het Andesgebergte ligt onder andere ook het geiserveld El Tatio.

Hoogste bergen van de AndesBewerken

  Zie ook de Lijst van bergen in de Andes

Een overzicht van bergen hoger dan 6.500 meter in de Andes.

Hoogte (m) Naam Bergketen Coördinaten Afbeelding Land
6.962 Aconcagua 32° 39′ ZB, 70° 1′ WL     Argentinië
6.891 Ojos del Salado Puna de Atacama 27° 7′ ZB, 68° 32′ WL     Argentinië  Chili
6.792 Monte Pissis Puna de Atacama 27° 45′ ZB, 68° 47′ WL     Argentinië
6.768 Huascarán Cordillera Blanca 9° 7′ ZB, 77° 36′ WL     Peru
6.759 Bonete Puna de Atacama 27° 52′ ZB, 68° 49′ WL     Argentinië
6.758 Tres Cruces Puna de Atacama 27° 6′ ZB, 68° 52′ WL     Argentinië  Chili
6.739 Llullaillaco Puna de Atacama 24° 43′ ZB, 68° 32′ WL     Argentinië  Chili
6.720 Mercedario Cordillera de la Ramada 31° 58′ ZB, 70° 10′ WL     Argentinië
6.658 Cazadero / Tipas / Walther Penck Puna de Atacama 27° 11′ ZB, 68° 34′ WL   Argentinië
6.638 Incahuasi Puna de Atacama 27° 2′ ZB, 68° 18′ WL     Argentinië  Chili
6.634 Yerupajá Cordillera Blanca 10° 16′ ZB, 76° 54′ WL     Peru
6.565 Tupungato 33° 21′ ZB, 69° 46′ WL     Argentinië  Chili
6.542 Sajama Cordillera Occidental 18° 6′ ZB, 68° 53′ WL     Bolivia
6.500 Ramada Norte Cordillera de la Ramada   Argentinië

Zie ookBewerken

  Portaal Zuid-Amerika
  Zie de categorie Andes van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.