Hoofdmenu openen
Een westlander vaart langs de Bierkade in Den Haag

Een westlander is een in het Westland en Zuid-Holland veel gebruikt scheepje voor het vervoer van tuinbouwproducten. De eerste westlanders waren grotere (houten) schepen van het type praam. De latere kleinere ijzeren westlanders zijn een mengvorm van de aak (daar vlet genoemd), de praam en de schouw. Zij werden voortbewogen door bomen, jagen, wegen, zeilen en in latere jaren met een kleine motor.

Een westlander is altijd een platbodem met twee zijzwaarden om verlijeren te voorkomen, ronde kimmen, een houten roer met helmstok en indien zeilend is een westlander gaffelgetuigd aan 1 mast met fok. Opvallend waren de flauw gebogen, sterk vallende stevens, met aan de boeg aan weerszijde van de voorsteven ‘wangen’. Westlanders werden gebouwd van circa 11 tot 18 meter lang met een inhoud van 10 tot 30 ton. Op het achterdek is een roefje aanwezig.

Door de snelheid waarmee tegenwoordig in de tuinbouw moet worden gewerkt is het gebruik van vervoer over water van tuinbouwproducten in onbruik geraakt. Deze aftakeling werd in de hand gewerkt door gemeenten, die voor het wegverkeer aan lage en vaste bruggen de voorkeur gaven. De lading van een westlander past ook in een vrachtauto. Als gevolg hiervan werden deze schepen door de telers afgedankt en hebben ze vaak jaren in sloten naast de tuinderij - soms afgezonken - op een beter lot liggen wachten. Een flink aantal is daar opgemerkt door mensen die er relatief eenvoudig een opbouw op plaatsten en ze zo weer als recreatievaartuig in gebruik konden nemen. Op die manier zijn veel westlanders bewaard gebleven.

Westlanders tijdens zeilwedstrijd

BouwlocatiesBewerken

Vanaf circa 1870 tot circa 1930 zijn stalen Westlanders gebouwd in diverse lengtes afhankelijk voor het doel van gebruik. Zover bekend is zijn ongeveer bijna 600 gebouwd waarvan een deel zeilend en een deel motorisch. Een groot deel komt van diverse scheepswerven in het Westland zoals Monster, Wateringen, Loosduinen, Kwintsheul, Honselersdijk, De Lier, 's-Gravezande Naaldwijk en Schipluiden. Maar de Westlander werd ook op grote schaal gebouwd rond Delft, Overschie, 's-Gravenhage, Leiden, Leidschendam, Vlaardingen, Schiedam en in mindere mate in Voorschoten, Kaag, Oegstgeest, Hendrik-Ido-Ambacht, Lekkerkerk, Rotterdam, Maasland, Stompwijk, Voorburg, Warmond, Willemstad, Zoetermeer en Zwijndrecht. Ook in het Groene Hart werden deze schuitjes gebouwd zoals in Alphen aan den Rijn, Zoeterwoude en in mindere mate in Oude Wetering, Waddinxveen, Woerden, Woubrugge, Hazerswoude, Langeraar, Oudewater, Wilnis, Gouda en Rijpwetering. Er zijn ook meldingen dat er acht zijn gebouwd in Leeuwarden en twee in Oude Pekela.


Nieuw leven voor WestlandersBewerken

Door de schaalvergroting in de binnenvaart en door de opkomst van het wegverkeer zijn deze schepen in de binnenvaart onrendabel geworden. Velen zijn aan de kant gelegd wachtend op een beter lot of zijn verdwenen als oud-ijzer.

Vanaf de jaren zeventig en jaren tachtig zijn veel Westlanders, die inmiddels vaak als woonschip aan de kant lagen, weer in de vaart gebracht. Enerzijds door particulieren, anderzijds door personen of organisaties die ze in meer of minder originele staat restaureerden. Zo vinden elk jaar wedstrijden met Westlanders plaats. Er zijn vandaag de dag bijna 50 zeilende westlanders waarvan 1/3 geregeld te bewonderen zijn tijdens evenementen en zeilwedstrijden.

Bekende zeilwedstrijden zijn:

 
Westlanders tijdens zeilwedstrijd op de Kaag


Nederlandse historische typen: Buis · Crabschuyt · Crayer · Damloper · Eiker · Fluit · Gaffelaar · Hoeker · Heude · Hulk · Tjalk · Kofschip · Kogge · Otter · Pink · Poon · Potschip · Smalschip · Snauwschip · Retourschip · Smak · Snik · Waterschip · Westwerling · Wijdschip · Zetteboot · Zomp
Historische bedrijfsvaartuigen:Aak · Blazer · Bolle met boord · Bolschip · Boltjalk · Botter · Friesemaatkast · Hagenaar · Kaag · Klipper · Klipperaak · Kraak (binnenvaart) · Kwak · Lemsteraak · Praam · Schokker · Skûtsje · Steilsteven · Stevenaak · Tjalk · Westlander · Zeilkast
Buitenlands historische typen:Balant · Dhow · Ewer · Galei · Galjas · Galjoen · Jonk · Karveel · Klipper · Kraak (zeeschip) · Linieschip · Naveel · Nef · Schoener · Xebec
Zeegaande zeilschepen:Bark · Barkas · Barkentijn · Brigantijn · Brik · Fregat · J-klasse · Kits · Korvet · Kotter · Logger · Schoener · Volschip · Windjammer · Yawl
Historische zeilscheepjes:Boeier · Hoogaars · Punter · Schouw
Zeiljachten:Draijer · Fisher · Folkboot · Halcyon 23 · Pion · Regina · Standfast 27 · Standfast 30 · Standfast 33 . Tirion · Tirion28 · Twister · Waarschip
Sport en recreatie:BM · Catamaran · Centaur · Extreme 40 · Flying Arrow · Jol · Lelievlet · Piraat · Sloep · Solo · Stern · Stockpaert · TP52 · Trimaran · Wayfarer
Nationale klassen:16m² · Efsix · Fly Tour · Pampus · Randmeer · Regenboog · Schakel · Sharpie · Spanker · Splash · Tirion · Top · Valk · Vrijheid · Sailhorse
Internationale klassen:420 · Contender · Flying Junior · J22 · J24 · Mirror · OK-jol · Optimist · RC44 · Vaurien
Huidige Olympische klassen:470 · 49er · 49er FX · Finn · Laser · Laser Radial · Nacra 17 · RS:X
Vintage Yachting klassen:5.5 Meter · Draak · Europe · Flying Dutchman · Olympiajol · Soling · Tempest · Twaalfvoetsjol · Yngling
Voormalige Olympische klassen:6 Metre · 6.5 Metre · 7 Metre · 8 Metre · 10 Metre · 12 Metre · 12m² Sharpie · Scherenkruiser · Achttienvoetsjol · Division II · Elliott 6m · Firefly · Lechner · Meulan · Mistral · Snowbird · Star · Swallow · Ton-klassen · Tornado · Windglider