Hoofdmenu openen

De Vijftienjarige Oorlog (ook wel de Lange Oorlog) was een oorlog tussen enerzijds het Ottomaanse Rijk en anderzijds de Habsburgse monarchie en de staten Wallachije, Transsylvanië en Moldavië. De oorlog wordt ook soms Dertienjarige Oorlog genoemd omdat de eerste twee jaren worden meegerekend in de Honderjarige Kroatisch-Ottomaanse Oorlog.

Vijftienjarige Oorlog
Onderdeel van de Ottomaans-Habsburgse Oorlogen
Slag bij Mezőkeresztes
Slag bij Mezőkeresztes
Datum 1591/1593-1606
Locatie Hongarije, Wallachijen, Balkanschiereiland
Resultaat Vrede van Zsitvatorok
Strijdende partijen
Banner of the Holy Roman Emperor with haloes (1400-1806).svg Heilige Roomse Rijk

Coat of arms of Hungary (1918-1919).svg Koninklijk Hongarije
Koninkrijk Kroatië
Flag of Transylvania before 1918.svg Transsylvanië
Flag of Wallachia.svg Wallachije
Flag of Moldavia.svg Moldavië
Flag of the Cossack Hetmanat.svg Zaporozje-Kozakken
Flag of Cross of Burgundy.svg Koninkrijk Spanje
Serbian Cross.svg Servische hajduks
Flag of the Papal States (pre 1808).svg Kerkelijke Staat
Flag of Most Serene Republic of Venice.svg Republiek Venetië
Medici Flag of Tuscany.png Toscane
Flag of Shah Tahmasp I.svg Perzië
Cross Order of Saint Stephanus.jpg St-Stefanus Orde
Coat of arms of the House of Este (1471).svg Hertogdom Ferrara
Coat of arms of the House of Gonzaga (1433).svg Hertogdom Mantua
Savoie flag.svg Hertogdom Savoye

Vlag van Ottomaanse Rijk Ottomaanse Rijk
Gerae-tamga.svg Kanaat van de Krim
Nogai Horde
Leiders en commandanten
Keizer Rudolf II
István Bocskai
György Thurzó

Hermann Christof von Russwurm
Giorgio Basta
Michaël de Dappere
Starina Novak

Murat III
Mehmet III
Ahmed I
Sinan Pasha
Tiryaki Hasan Pasha
Damat Ibrahim Pasha
Lala Mehmed Pasha
Hasan Pasha Predojević
Troepensterkte
95.000 160.000-180.000
Verliezen
onbekend onbekend

GeschiedenisBewerken

In 1591 begon de oorlog met zware schermutselingen aan de grensstreek. In 1592 viel het fort van Bihać in de handen van de Ottomanen. In 1593 belegeerde Ottomaanse troepen uit het Bosnische eyalet de Kroatische stad Sisak. In de Slag bij Sisak op 22 juni 1593 werden de Ottomanen verslagen. De oorlog startte echt op 29 juni van dat jaar toen het Ottomaanse leger een campagne startten tegen de Habsburgse monarchie en de steden Győr en Komárom veroverden.

In 1595 verzamelde paus Clemens VIII een alliantie van Europese Christelijke machten om tegen de Ottomanen te vechten. In Praag werd een alliantieverdrag getekend door Rudolf II van het Heilige Roomse Rijk en Sigismund Báthory, prins van Transsylvanië. Aaron Vodă, prins van Moldavië en Michaël de Dappere, vorst van Wallachije, voegden zich later dat jaar bij de alliantie.

De Ottomanen wilden Wenen veroveren terwijl de Habsburgers de controle wilden over Ottomaans Hongarije. Controle over de Donau en de daar gelegen forten was cruciaal. De oorlog werd voornamelijk uitgevochten in koninklijk Hongarije, wat ruwweg overeenkomt met het hedendaagse westen van Hongarije en het zuiden van Slowakije, Transdanubië, Kroatië en Slavonië, het Ottomaanse Rijk (Roemelië, het tegenwoordige Bulgarije en Servië) en Wallachije (Zuid-Roemenië).

In 1595 veroverden de christenen Győr, Esztergom en Visegrád, strategische forten langs de Donau. De Ottomanen belegerden Eger in 1596 en konden de stad veroveren.

Op het oostfront startte Michaël de Dappere in 1594 een campagne tegen de Ottomanen en veroverde enkele kastelen langs de Donau en ook de steden Giurgiu, Brăila, Hârşova en Silistra, terwijl de Moldaviërs de Ottomanen versloegen in Iaşi. Michaël drong dieper het Ottomaanse Rijk binnen en veroverde Nikopolis en bereikte zelfs Adrianopolis. Op een bepaalde punt waren zijn troepen slechts op 25 kilometer verwijderd van de Ottomaanse hoofdstad Constantinopel. In de slag bij Călugăreni werden de Ottomanen verslagen maar Michaël moest zich hierna evenzeer terugtrekken en wachten op hulp van zijn bondgenoten. De oorlog tussen Wallachije en de Ottomanen duurde tot 1599 toen Michaël zich moest terugtrekken omdat hij de oorlog niet kon verder zetten wegens gebrek aan steun.

Het keerpunt van de oorlog was de slag bij Mezőkeresztes in Hongarije die plaats vond tussen 24 en 26 oktober 1596 en eindigde in een Ottomaanse overwinning. Ondanks deze overwinning hadden de Ottomanen door dat de Europeanen betere wapens hadden dan zij. Dit was de eerste grote veldslag in Centraal-Europa tussen christenen en Ottomanen sinds de Slag bij Mohács. Na deze veldslag werd de oorlog herleid tot kleinere veldslagen en belegeringen van forten die vaak veroverd en heroverd werden.

In augustus 1601 versloegen Michaël de Dappere en Giorgio Basta de Hongaren, die Ottomaanse bescherming aanvaard hadden in de slag bij Goroszló. Basta liet Michaël de Dappere vermoorden om zo de macht te grijpen in Transsylvanië.

De laatste fase van de oorlog was van 1604 tot 1606 toen István Bocskai de anti-Habsburgse beweging leidde in Slowakije. Hij werd gekroond tot prins van Transsylvanië en Hongarije en sloot vrede met keizer Rudolf in het verdrag van Wenen.

De oorlog eindigde met de vrede van Zsitvatorok op 11 november 1606. Er werd besloten dat het Ottomaanse Rijk niet verder in het rijk van de Habsburgse monarchie mocht dringen. Door het verdrag stabiliseerden de omstandigheden aan de Habsburgse-Ottomaanse grens.

Zie ookBewerken