Hoofdmenu openen

Van Aysma

Familiewapen Van Aysma (Wapenboek Hesman)
Familiewapen Lauta van Aysma (vanaf 1825)


Van Aysma (ook: Lauta van Aysma) is een oud adellijk geslacht waarvan drie leden in 1825 in de Nederlandse adel werden opgenomen.

GeschiedenisBewerken

De stamreeks begint met Hessel Aysma die bewoner en eigenaar was van Aysma State te Beetgum en voor 1511 overleed. Zijn achterkleinzoon Hessel van Aysma (1628-voor 1683) was officier in Statendienst, net als een aantal nakomelingen van hem.

In Schettens bewoonde een tak Van Aysma enkele generaties lang de Osinga State. Schelte van Aysma was de belangrijkste van hen, die door het huwelijk in 1612 met Tjemck van Osinga het eigendom ervan verkreeg. Schelte had een militaire carrière waarbij hij de hoge functie van kolonel in januari 1637 verkreeg. Op 23 augustus van hetzelfde jaar overleed hij tijdens het beleg van Breda in het militaire ziekenhuis te Geertruidenberg. Hij ligt begraven in de Hervormde kerk van Schettens onder een zeer grote zerk, welke nog steeds aanwezig is. Zijn helm en degen zijn bewaard gebleven en hingen sinds eind 19e eeuw in de nieuwe toren van de kerk. Opmerkelijk genoeg bleek van deze bijzondere helm een afbeelding op de grafsteen te staan. Na deze recente ontdekking in 2016 zijn beide militaire attributen in bruikleen overgegaan naar het Nationaal Militair Museum te Soest.

Van zijn gelijknamige kleinzoon kapitein Schelte Hotzes van Aysma (1655-<1708) is een mooi kinderschilderij bewaard gebleven, welke in het Stedelijk Museum Zwolle hangt. Op dit schilderij van Harmen Monsma uit ongeveer 1660 staat hij afgebeeld in een kinderkostuum en een grote hoed.

Schelte zijn zoon Hotze Scheltes van Aysma (1681-1747) was de laatste bewoner van Osinga State. Omstreeks zijn huwelijk met Anna Geertruid Swaen in 1727 zullen zij vertrokken zijn naar Zutphen. De state werd later tot een boerderij verbouwd.

Bij Koninklijk Besluit van 9 mei 1825 werden de drie broers Jacob, Hessel en Adriaan Hendrik erkend te behoren tot de Nederlandse adel. Zij lieten een nieuw wapen (zie afbeelding rechts) ontwerpen, welke een combinatie van de oude wapens Lauta en Van Aysma was. Met een dochter van Hessel stierf deze adellijke tak in 1898 uit. Het (flinke) vermogen van de twee dochters van Hessel werd vermaakt aan de diaconie van Renswoude en het Hervormd Oude Mannen- en Vrouwengesticht te Veenendaal. Later kwam het vermogen in de nieuwe Stichting Freule Lauta van Aysma, welke vervolgens in 2003 door wanbeleid in grote financiële problemen kwam.

Uit een andere, niet-adellijke tak is er anno 2018 nog één mannelijke nakomeling zonder zoons in leven, die de familienaam Lauta van Aysma draagt.[1][2]

Enkele telgenBewerken

  • Hessel Scheltes van Aysma (ong. 1527-1592), laatste president van het Hof van Friesland en ondertekenaar van het verbond der edelen.
  • Sijbolt Hotzes van Aysma (ong. 1534-1604), rentmeester. Hij schreef de in het Oudfries geschreven rechtstekst 'Codex Aysma'.
  • Schelte Hotzes van Aysma (1578-1637), kolonel in Statendienst
  • Hessel van Aysma (1628-voor 1683), kapitein in Statendienst
  • Hotze (Horatius Lauta) van Aysma (1669-1745), kapitein in Statendienst, erfde Rinsmastate in Driesum
    • Jacob Lauta van Aysma (1708-1790), kapitein-luitenant, drossaard van Dongen, verkocht met zijn broer Rinsmastate aan F.D. van Sytzama
      • Jan Lauta van Aysma (1739-1815), schout van Princenhage, schepen en heemraad van de heerlijkheid Batenburg
        • jhr. Jacob Lauta van Aysma (1762-1830), rentmeester domeinen
        • jhr. Hessel Lauta van Aysma (1775-1828), landbouwer
          • jkvr. Anna Magdalena Cornelia Lauta van Aysma (1822-1898), laatste telg van het adellijke geslacht
          • jhr. Jacob Lauta van Aysma (1817-1881), rijksontvanger